Η ανθελληνική δήλωση του Χένρι Κίσινγκερ – Το χρονικό ενός μύθου

Η γέννηση του μύθου
Τον Φεβρουάριο του 1997, το μηνιαίο περιοδικό «Νέμεσις» της Λιάνας Κανέλλη (η οποία δεν είχε ακόμη αρχίσει τη στενή συνεργασία της με το ΚΚΕ) δημοσίευσε ένα απόσπασμα ομιλίας του Χένρι Κίσινγκερ από τη βράβευσή του από προσωπικότητες του επιχειρηματικού κόσμου των ΗΠΑ στην Ουάσιγκτον», που (υποτίθεται ότι) είχε γίνει το Σεπτέμβριο του 1994:
«Ο ελληνικός λαός είναι δυσκολοκυβέρνητος και γι’ αυτό πρέπει να τον πλήξουμε βαθιά στις πολιτισμικές του ρίζες. Τότε ίσως συνετισθεί. Εννοώ, δηλαδή, να πλήξουμε τη γλώσσα, τη θρησκεία, τα πνευματικά και ιστορικά του αποθέματα, ώστε να εξουδετερώσουμε κάθε δυνατότητά του να αναπτυχθεί, να διακριθεί, να επικρατήσει, για να μη μας παρενοχλεί στα Βαλκάνια, να μη μας παρενοχλεί στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή, σε όλη αυτή τη νευραλγική περιοχή μεγάλης στρατηγικής σημασίας για μας, για την πολιτική των ΗΠΑ».

Ως πηγή του δημοσιεύματος υποδεικνύεται η αγγλόγλωσση τουρκική εφημερίδα «Turkish Daily News» της 17.2.97. Τον μύθο (διότι για μύθο πρόκειται) τον κατάπιαν αμάσητο πολλά έντυπα, δημοσιογράφοι, σχολιαστές, πολιτικοί αναλυτές.

Ο Κίσινγκερ δεν άργησε να πληροφορηθεί, από συνεργάτη του περιοδικού «Πολιτικά Θέματα», ότι κυκλοφορούσε πλαστή δήλωσή του. Η διάψευσή του δημοσιεύτηκε στα «Πολιτικά Θέματα» (13.6.97): «Το απόσπασμα για το οποίο με πληροφορήσατε είναι ψευδές. Κάθε λέξη σ’ αυτό είναι ένα ψεύδος και το νόημά του είναι επίσης ψευδές». Ωστόσο, η διάψευση αγνοήθηκε (σ.σ.: ή δεν έγινε αντιληπτή) και ο μύθος συνέχισε να αναμεταδίδεται. Επιπλέον, όταν ζητήθηκε από την Λιάνα Κανέλλη να παρουσιάσει την πηγή της, εκείνη ισχυρίστηκε ότι το συγκεκριμένο φύλλο της τουρκικής εφημερίδας έχει γίνει άφαντο από τα γραφεία της εφημερίδας και από την ηλεκτρονική της έκδοση! Ειρήσθω εν παρόδω, η Κανέλλη έκτοτε δεν φάνηκε διατεθειμένη να υποστηρίξει το δημοσίευμά της.

Λίγο αργότερα, η είδηση για τη δήλωση Κίσινγκερ έφτασε στον Γιάννη Μαρίνο, που τότε ήταν εκδότης του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», όπου διατηρούσε τη στήλη «Αντιοικονομικά», που διαβαζόταν πολύ (την υπέγραφε ως «Κριτόβουλος»). Ένας αναγνώστης της στήλης, του απέστειλε φωτοτυπία από την μηνιαία εφημερίδα «Δικαίωμα» (Μάρτιος 1997). Ο Γιάννης Μαρίνος πείσθηκε ότι η επιστολή είναι γνήσια και τη δημοσίευσε στη στήλη του. Αμέσως τη σχολίασε ο Χρήστος Γιανναράς στην «Καθημερινή», ο οποίος στη συνέχεια πέρασε γενεές δεκατέσσερις όποιον αμφισβητούσε τη γνησιότητά της. Με τη δημοσιότητα που πήρε το θέμα, ήρθε στο φως και η προηγούμενη διάψευση Κίσινγκερ στα «Πολιτικά Θέματα». Τελικά, μπροστά στο θόρυβο που δημιουργήθηκε, ο Γιάννης Μαρίνος αποφάσισε να ερευνήσει το θέμα. Έγραψε στον Κίσινγκερ, ο οποίος του απάντησε ότι πρόκειται για μύθο (φωτοτυπία εδώ). Το κείμενο της διάψευσης έχει ως εξής:
«Dear Mr. Marinos

Thank you for your letter. As to the quote, there was no award ceremony, there was no speech and the alleged quote is entirely untrue. The whole thing is pure invention, and I expect you to correct it.
Since you are the first to tell me where the quote came from, I have only today had the opportunity to correct it in the Turkish Daily News and I have done so.

Sincerely yours,
Henry A. Kissinger».

Και η μετάφραση:
«Αγαπητέ κύριε Μαρίνο,

Ευχαριστώ για την επιστολή σας. Όσον αφορά το απόσπασμα, ούτε τελετή βραβεύσεώς μου υπήρξε, ούτε ομιλία μου και το προβαλλόμενο απόσπασμα είναι εξολοκλήρου αναληθές. Η όλη ιστορία είναι καθαρό εφεύρημα και αναμένω ότι θα προβείτε σε διόρθωση.
Καθώς είσθε ο πρώτος που με πληροφορεί από πού προήλθε το δημοσιευθέν απόσπασμα, μόλις σήμερα είχα την ευκαιρία να προβώ σε διόρθωση προς την «Turkish Daily News» και αυτό έπραξα.

Ειλικρινά δικός σας,
Χένρι Α. Κίσινγκερ».

Βέβαια, η διάψευση θα έπρεπε να περιττεύει. Οποιοσδήποτε άνθρωπος έχει λίγο μυαλό στο κεφάλι του, καταλαβαίνει ότι είναι απολύτως αδύνατο ένας παμπόνηρος διπλωμάτης σαν τον Κίσινγκερ να ξεστομίσει τόσο ωμά λόγια. Ακόμα κι αν τα πίστευε αυτά, ποτέ δεν θα τα έλεγε –ή, αν τα έλεγε, θα τα γαρνίριζε με πολυπολιτισμικές και ανθρωπιστικές σάλτσες.

Στην συνέχεια, ο Γιάννης Μαρίνος, παρακάλεσε τον δημοσιογράφο Άλκη Κούρκουλα, ανταποκριτή ελληνικών εφημερίδων στην Κωνσταντινούπολη, να ψάξει στα αρχεία της «Turkish Daily News». Ο Άλκης Κούρκουλας βρήκε το φύλλο της 17.2.1997 (το οποίο η Λιάνα Κανέλλη είχε ισχυρισθεί ότι χάθηκε μυστηριωδώς) και σ’ αυτό δεν υπάρχει καμιά δήλωση Κίσινγκερ, όπως άλλωστε και σε άλλα φύλλα της εφημερίδας τα οποία έψαξε.

Θα μπορούσε να προσπεράσει κανείς τη διάψευση του Κίσινγκερ, λέγοντας ότι ο πονηρός διπλωμάτης είπε ψέματα. Όμως, να είπε τάχα ψέματα και ο Έλληνας ανταποκριτής, που δεν βρήκε καμιά δήλωση στο επίμαχο φύλλο της τουρκικής εφημερίδας; Ή μήπως οι δαιμόνιοι Τούρκοι τύπωσαν πλαστό φύλλο της 17.2.97 ειδικά για να το δει ο «γκιαούρης» ανταποκριτής; Απείρως πιθανότερο είναι να ψεύδεται το ρεπορτάζ της Λιάνας Κανέλλη.

Επιπλέον, ο Γιάννης Μαρίνος συνέχισε στην εντός Ελλάδος διερεύνηση του πώς προέκυψε αυτό το δημοσίευμα. Έτσι όπως ήταν επόμενο αναζητήθηκε η ταυτότητα της μηνιαίας εφημερίδας «Δικαίωμα», η οποία όπως προέκυψε εκδίδεται στην Κομοτηνή από τον εκεί εδρεύοντα Σύλλογο Ιμβρίων, Τενεδίων, Κωνσταντινουπολιτών και Ανατολικών Θρακών. Μετά από πολυήμερες άκαρπες προσπάθειες επετεύχθη επικοινωνία με την πρόεδρο της εφημερίδας, Σούλα Χρυσοστόμου, η οποία -άλλη έκπληξη- πληροφορεί ότι το δημοσίευμα της εφημερίδας της δεν το πήρε από την τουρκική «Turkish Daily News», όπως προέκυπτε από τη διατύπωση του κειμένου, αλλά το αναδημοσίευσε από την ημερήσια εφημερίδα της Κομοτηνής «Χρόνος». Ο εκδότης-διευθυντής της εφημερίδας, Σταύρος Φανφάνης, όταν τον ανακάλυψε στο τηλέφωνο ο Γιάννης Μαρίνος, τον πληροφόρησε ότι κι εκείνος το αναδημοσίευσε από ένα περιοδικό, που όμως δεν θυμόταν ποιο ήταν. Εδώ ήταν αναπόφευκτο να σταματήσει η έρευνα, η οποία επιβεβαιώνει τη διάψευση του Χένρι Κίσινγκερ, ότι ουδεμία έχει σχέση με τη δήθεν ομιλία του με το προφανώς κατασκευασμένο περιεχόμενο της. Εκτός αν τα έντυπα της Κομοτηνής, που το έφεραν στη δημοσιότητα, μπορέσουν να επικαλεσθούν αξιόπιστα τεκμήρια γνησιότητας.

Ο μύθος περιπλέκεται
Όπως αποκάλυψε ο «Ιός της Ελευθεροτυπίας», η πρώτη αναφορά για υποτιθέμενη δήλωση Κίσινγκερ δεν έγινε από την Λιάνα Κανέλλη το 1997 (για δήλωση του 1994) αλλά από τον δικηγόρο Θ. Σταυρόπουλο σε άρθρο του στις 26.1.1987 στην «Ελευθεροτυπία», η οποία είχε περάσει απαρατήρητη. Επιχειρηματολογώντας υπέρ της ανάγκης να ξαναρχίσει η διδασκαλία των αρχαίων στο γυμνάσιο, ο Θ. Σταυρόπουλος πρόταξε ως μότο στο άρθρο του μια συντομότερη, αλλά σαφώς ιδίου κλίματος δήλωση του Χένρι Κίσινγκερ, η οποία, κατ’ αυτόν, είχε ειπωθεί το 1973, αμέσως μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Συγκεκριμένα, η δήθεν δήλωση είναι: «Τους Έλληνες δεν μπορούμε να τους δαμάσουμε. Είναι μη κυβερνήσιμοι (ingouvernables). Πρέπει να τους χτυπήσουμε στις πολιτικές τους βάσεις» Henry Kissinger (Νοέμβριος 1973). Να προσεχτεί εδώ ότι δίνεται σε παρένθεση μια γαλλική λέξη (ingouvernables) και ότι το «πολιτικές» μάλλον είναι τυπογραφικό λάθος αντί για «πολιτισμικές».

Το κακό τριτώνει, όταν π. Γεώργιος Μεταλληνός, προσκαλεσμένος σε τηλεοπτική εκπομπή το 2003, δήλωσε ότι όχι μόνο υπάρχει η δήλωση Κίσινγκερ, αλλά και την άκουσε ο ίδιος με τ’ αυτιά του (αυτήκοος, που λέμε). Τον Σεπτέμβριο του 1974, διηγείται, άκουσε τον Παύλο Μπακογιάννη στην ελληνική του εκπομπή από το Μόναχο (όχι τη Ντόιτσε Βέλε) να αναφέρει ότι ο Κίσινγκερ την προηγούμενη μέρα είχε πει αυτά κι αυτά στο Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο Νέας Υόρκης (σ.σ.: Ίσως να με απατά και η μνήμη μου, αλλά ο π. Μεταλληνός σε άλλη συνέντευξη, πιο πρόσφατη, δήλωσε ότι ήταν παρών στο ακροατήριο του Κίσινγκερ όταν εκστόμισε αυτή τη δήλωση). Η μαρτυρία του όμως, όπως και να έχει, μάλλον αποδυναμώνει την αληθοφάνεια του μύθου. Διότι όταν ο ένας λέει 1973, ο άλλος 1974 και ο άλλος 1994, το συμπέρασμα είναι ή ότι ο Κίσινγκερ έβγαινε συνέχεια και έκανε άγαρμπες δηλώσεις (και καλά, το τρις εξαμαρτείν;) ή ότι και η πιο καλοπροαίρετη μνήμη ξεγελιέται –αν και όλοι οι εμπλεκόμενοι, δεν μπορούν να θεωρηθούν καλοπροαίρετοι.

Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ, ότι ο π. Μεταλληνός δεν είναι ο μοναδικός που δηλώνει αυτήκοος μάρτυρας. Υπάρχουν και άλλοι που ισχυρίζονται ότι άκουσαν τη δήλωση απ’ το ραδιόφωνο. Κοινό σημείο όλων; Κανένας δεν άκουσε με τ’ αφτιά του τον Κίσινγκερ να κάνει την περιβόητη δήλωση. Όλοι την άκουσαν μέσω κάποιου/ας εκφωνητή/ήτριας κάποιων ραδιοφωνικών εκπομπών. Κι όπως είναι λογικό, οι περισσότεροι δηλώνουν διαφορετική ημερομηνία ακρόασης.

Το «τελειωτικό(;) χτύπημα» έρχεται από την διαδικτυακή κοινότητα του περιοδικού «Ρεσάλτο», όταν ο ιδιοκτήτης του (Θύμιος Παπανικολάου) δημοσιεύει (με το ψευδώνυμο «Ροβεσπιέρος») το πρωτότυπο κείμενο της δήλωσης Κίσινγκερ στην αγγλική γλώσσα, το οποίο «ανακάλυψε ένας φίλος» του «ψάχνοντας τα παλιά αρχεία του»:
«The Greek people are anarchic and difficult to tame. For this reason we must strike deep into their cultural roots: Perhaps then we can force them to conform. I mean, of course, to strike at their language, their religion, their cultural and historical reserves, so that we can neutralize their ability to develop, to distinguish themselves, or to prevail; thereby removing them as an obstacle to our strategically vital plans in the Balkans, the Mediterranean, and the Middle East».
Το πρώτο ερώτημα βέβαια που προκύπτει εδώ, γιατί ο (ανώνυμος) φίλος του Θύμιου Παπανικολάου καθυστέρησε για πάνω από τρεις δεκαετίες να «ψάξει τα αρχεία του», αφήνοντας τον Κίσινγκερ να βυσσοδομεί τόσα χρόνια. Το δεύτερο είναι, γιατί δεν παρουσιάζει και ένα αντίγραφο του αρχείου του (φωτοτυπία). Από αρκετούς, δεν περνά απαρατήρητο βέβαια, πως το «πρωτότυπο» μοιάζει να είναι μια ακριβής μετάφραση του «μεταφρασμένου» ελληνικού κειμένου.

Καταλήγοντας…
Μολονότι ο Χένρι Κίσινγκερ σε συνέντευξη του, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Harvard International Journal of Press Politics» («To Βήμα», 21.9.97), παραδέχεται ότι μπορεί να έχει πει ως υπουργός Εξωτερικών ψέματα, πράγμα που, όπως λέει, δεν τον ενοχλεί, και μολονότι στο Βιβλίο του «Διπλωματία» (ελληνική μετάφραση από τις εκδόσεις Λιβάνη) διατυπώνει γενικότερες απόψεις, που δεν απέχουν και πολύ από τις προκύπτουσες από το επίμαχο κείμενο αντιλήψεις του, το περιεχόμενο και η κατηγορηματικότητα της διάψευσης του Αμερικανού πολιτικού δεν επιτρέπουν καμιά αμφιβολία για την ειλικρίνεια του. Και πρέπει να συμπεράνουμε ότι το υποτιθέμενο απόσπασμα της ομιλίας του είναι κατασκευασμένο, ποιος ξέρει από ποιους και για ποιο λόγο.

Ωστόσο, το γεγονός ότι η δήλωση Κίσινγκερ δεν έγινε ποτέ, δεν απαλλάσσει τον παλαίμαχο πλέον διπλωμάτη από τις βαριές ευθύνες του για την δεξιοτεχνική προώθηση των συμφερόντων της ιμπεριαλιστικής υπερδύναμης τόσο στη γειτονιά μας όσο και στον υπόλοιπο πλανήτη. Ούτε σημαίνει ότι, επειδή η δήλωση Κίσινγκερ είναι πλαστή, οι ΗΠΑ δεν πήραν υπόψη τους και τον πολιτισμικό παράγοντα στις προσπάθειες προώθησης της πολιτικής τους.

http://www.pare-dose.net/blog/?p=3159#more-3159
sarantakos.wordpress.com
«Οικονομικός Ταχυδρόμος» (Γιάννης Μαρίνος)

Read more...

Τα 7 θαύματα του Αρχαίου Κόσμου

Η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας

Η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας (γνωστή ως Πυραμίδα του Χέοπα) είναι το μοναδικό σωζόμενο από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου και είναι η πιο διάσημη πυραμίδα του κόσμου. Βρίσκεται στην Αίγυπτο. Φτιάχτηκε το 2580 π.Χ., καλύπτει επιφάνεια 54.000 τ.μ. και απαρτίζεται από 2.500.000 τέλεια κομμένες πέτρες, με την κάθε μία να ζυγίζει 21/2 τόνους. Κάποιες πέτρες ζυγίζουν πολύ περισσότερο. Η κορυφή της ορθώνεται σε ύψος 146,60 μέτρα. Κατά την κατασκευή της, οι πέτρες μεταφέρονταν πάνω σε ξύλινα έλκηθρα από δούλους. Η κατασκευή ολοκληρώθηκε με μεγάλη ακρίβεια, ενώ μέχρι και σήμερα οι ειδικοί προβληματίζονται για το πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι συνάδελφοί τους να λύσουν τα τόσα προβλήματα μηχανικής και στατικής, με την πυραμίδα να είναι τέλεια ακριβής και ευθυγραμμισμένη.

Οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας

Οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας δημιουργήθηκαν πριν από περίπου 2500 χρόνια από τον Βασιλιά της δυναστείας των Βαβυλωνίων, Ναβουχοδονόσορα τον Β'Α. Ο Ναβουχοδονόσορας είχε διατάξει την κατασκευή ενός κρεμαστού κήπου για να ικανοποιήσει τη νεαρή του σύζυγο, Αμυίτις, που ερχόταν από την ορεινή Περσία και νοσταλγούσε τα πράσινα βουνά της πατρίδας της. Για να καταφέρουν να φτιάξουν τους κήπους, οι εργάτες έφτιαξαν έναν τεχνητό λόφο ύψους 106,70 μέτρων στις όχθες του Ποταμού Ευφράτη. Στο λόφο σχηματίστηκε μία σειρά από πλατφόρμες με δέντρα, γρασίδι και λουλούδια. Το νερό από τον ποταμό έφτανε στην κορυφή του λόφου με αντλίες και έπεφτε ξανά προς τα κάτω μέσα από κανάλια και μικρούς καταρράκτες. Σήμερα, διασώζεται ένα πολύ μικρό κομμάτι της Βαβυλωνίας.

Το άγαλμα του Δία

Το άγαλμα του Δία δέσποζε στο Ναό του Ολυμπίου Διός, στην Ελλάδα. Ήταν ένα αριστούργημα του μεγάλου Έλληνα γλύπτη Φειδία. Το έργο ολοκληρώθηκε γύρω στο 456 π.Χ., και έφτανε σε ύψος τα 12,20 μέτρα, αγγίζοντας σχεδόν το ταβάνι του Ναού. Η τεχνική του Φειδία βασιζόταν ουσιαστικά σε ξύλο. Το σώμα του αγάλματος ήταν ξύλινο και το ξύλο ήταν ντυμένο με στρώματα χρυσού και πλάκες ελεφαντοστού. Τα μάτια ήταν από πολύτιμους λίθους, ο μανδύας από χρυσό, ενώ το δάφνινο στεφάνι στο κεφάλι του από πράσινο σμάλτο. Υπάρχουν πολλές εκδοχές για την τύχη του αγάλματος. Μία από αυτές είναι πως το μετέφερε ο Θεοδόσιος, το 390 μ.Χ., στην Κωνσταντινούπολη, όπου καταστράφηκε από φωτιά το 416 μ.Χ. Σήμερα, όσοι επισκέπτονται την Ολυμπία βλέπουν μόνο τη βάση πάνω στην οποία ήταν τοποθετημένο το άγαλμα. Το εργαστήριο του Φειδία λέγεται πως βρέθηκε κοντά στον Ναό, ενώ βρέθηκαν κάποια εργαλεία του, ακόμα και κάποια εκμαγεία, με τα οποία έφτιαχνε τις χρυσές πλάκες.

Ο Ναός της Αρτέμιδος

Η Άρτεμις ήταν η θεά των βουνών και των δασών, του κυνηγιού, και προστάτιδα των μικρών παιδιών και ζώων. Λατρευόταν σε πολλά μέρη, αλλά ο κύριος τόπος λατρείας της ήταν η Έφεσος. Ο Ναός χτίστηκε το 440 π.Χ. και ήταν φτιαγμένος από λευκό μάρμαρο, εμπλουτισμένο με χρυσό και ασήμι, ενώ ήταν διακοσμημένος με πολύτιμούς λίθους. Ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (23-79 μ.Χ.) είχε γράψει πως ο ναός ήταν γεμάτος με γλυπτά, τα περισσότερα από τα οποία είχε φιλοτεχνήσει ο Πραξιτέλης, ο μεγάλος Έλληνας γλύπτης της εποχής.

Το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού

Το Μαυσωλείο βρισκόταν στη Μικρά Ασία, στη σημερινή Τουρκία. Ο τάφος από κατάλευκο μάρμαρο χτίστηκε για τον Βασιλιά Μαύσωλο, Πέρση σατράπη της Καρίας. Η λέξη μαυσωλείο χρησιμοποιείται από τότε για να δηλώσει έναν μεγάλο και μνημειώδη τάφο. Το ύψος του έφτανε τα 42,70 μέτρα και βρισκόταν πάνω σε έναν λόφο. Έβλεπε το μικρό λιμάνι της Αλικαρνασσού, και ήταν ορατό από τα πλοία που έμπαιναν στο λιμάνι. Ο ορθογώνιος περίβολός του περιφραζόταν από έναν τοίχο. Στην είσοδό του, υπήρχαν λιοντάρια σκαλισμένα πάνω σε μάρμαρο. Στον δεύτερο τοίχο, που περιστοίχιζε την πλατφόρμα, υπήρχαν μεγαλειώδη γλυπτά. Σε κάθε γωνία του Μαυσωλείου υπήρχαν αγάλματα περήφανων πολεμιστών, πάνω στα άλογά τους, ενώ ένα άγαλμα αλόγων που τραβούσαν ένα άρμα, διακοσμούσε την κορυφή του κτιρίου. Πάνω στο άρμα βρίσκονταν οι φιγούρες του Μαύσωλου και της συζύγου της Αρτεμισίας. Σήμερα, διασώζεται μόνο ένα μικρό κομμάτι του υπέροχου Μαυσωλείου.

Ο Κολοσσός της Ρόδου

Ο Κολοσσός της Ρόδου ήταν ένα άγαλμα του θεού Ήλιου, που βρισκόταν τοποθετημένο στην είσοδο του λιμανιού της Ρόδου, στο Αιγαίο Πέλαγος. Είχε ύψος περίπου 33 μέτρα και βρισκόταν πάνω σε ένα μαρμάρινο βάθρο. Φιλοτεχνήθηκε από τον Έλληνα γλύπτη Χάρη από τη Λίνδο το 208 π.Χ. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο θεός Ήλιος έσωσε τη Ρόδο από μία επίμονη πολιορκία. Ως έκφραση ευγνωμοσύνης προς τον προστάτη τους, οι Ρόδιοι ανήγειραν τον Κολοσσό, που ήταν 20 φορές μεγαλύτερος από τον κανονικό άνθρωπο. Επρόκειτο για ενσάρκωση του παντεπόπτη και ζωοδότη ήλιου, με την μπρούτζινη επιδερμίδα του να αντανακλά το φώς του ήλιου και φαίνεται πως ο Χάρης είχε καταφέρει να δημιουργήσει έναν «δεύτερο Ήλιο, που αντίκριζε τον πρώτο.» Ο Κολοσσός δέσποζε στο λιμάνι της Ρόδου για μόνο 56 χρόνια, αφού κατέρρευσε εξαιτίας ενός σεισμού το 224 π.Χ., που τσάκισε τα γόνατά του. Το 654 μ.Χ., 900 χρόνια μετά την κατάρρευση του Κολοσσού, οι Σαρακηνοί λεηλάτησαν τη Ρόδο και πούλησαν τον τεμαχισμένο Κολοσσό ως μέταλλο.

Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας

Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας εθεωρείτο ως ένα οικοδόμημα πολύ μπροστά για την εποχή του. Κατασκευάστηκε πάνω στο νησί Φάρος, κοντά στην Αλεξάνδρεια, από τον μηχανικό και αρχιτέκτονα Σώστρατο τον Κνίδιο. Η κατασκευή είχε ύψος 140 μέτρα και ήταν δομημένη σε τέσσερα επίπεδα. Στην κορυφή, υπήρχε ένα μεγάλο μπαλκόνι. Ακριβώς από πάνω, υπήρχε μία πλατφόρμα με έναν καθρέφτη, που αντανακλούσε το φως του ήλιου την ημέρα, ενώ το βράδυ έκαιγε μία φλόγα για να προειδοποιεί τα διερχόμενα πλοία. Μέσα στο κτίσμα υπήρχαν 300 δωμάτια. Άλογα μετέφεραν βαγόνια με καύσιμο από μία κεντρική σκάλα που οδηγούσε στο σημείο που καιγόταν η φλόγα, μέρα-νύχτα. Ο Φάρος καταστράφηκε τον 14ο αιώνα μ.Χ. από έναν σεισμό.

Science Ray

Read more...

Το “Πρασίνισμα” του Πλανήτη

Υπερεθνική Ελίτ και Οικολογία

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τον πλανήτη. Το φάντασμα της καταστροφής του.

Οικολόγοι, περιβαλλοντολόγοι, περιβαλλοντιστές, προστατευτιστές, μη κυβερνητικές οργανώσεις, επιστήμονες, τραπεζίτες [Ροκφέλερ, Ρότσιλντ], πετρελαιάδες [Μωρίς Στρονγκ], στελέχη πολυεθνικών εταιρειών [της Shell, για παράδειγμα], πολιτικοί [όπως ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ], οικοφασίστες [Herbert Gruhl και Baldur Springman, στη Γερμανία[1]], οικοαναρχικοί [κοινωνική οικολογία του Murray Bookchin, στις ΗΠΑ], δημοσιογράφοι, γαλαζοαίματοι [ο αείμνηστος πρίγκιπας Βερνάρδος της Ολλανδίας και ο Φίλιππος της Μεγάλης Βρετανίας], ιερωμένοι [είναι γνωστό το ενδιαφέρον του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίου για το περιβάλλον, εξ ου και ο χαρακτηρισμός του ως «πράσινος πατριάρχης»[2]] -όλοι τους εν αγαστή συνεργασία- προειδοποιούν, προτείνουν, και λαμβάνουν, μέτρα για την «προστασία της φύσης» και τη «σωτηρία του πλανήτη».

Ξηρασία, λειψυδρία και ερημοποίηση [«οι πόλεμοι του μέλλοντος θα γίνονται για το νερό»], μολυσμένα ποτάμια, λίμνες και ωκεανοί, όξινη βροχή, αφανισμένα δάση, εξαντλημένα καλλιεργήσιμα εδάφη, φυτοφάρμακα και λιπάσματα, καλλιέργειες μεταλλαγμένων, ατμοσφαιρικοί ρύποι, τρύπες του όζοντος, φαινόμενο του θερμοκηπίου και υπερθέρμανση του πλανήτη, υπερπληθυσμός, κίνδυνοι για τη βιόσφαιρα και επαπειλούμενα είδη, τοξικά απόβλητα… Ο κατάλογος με τους «κινδύνους» που αντιμετωπίζει η Γη και το περιβάλλον της δείχνει ατελείωτος…

Είναι όμως έτσι; Και ναι και όχι. Οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί. Αλλού βρίσκεται το πρόβλημα. Σ’ αυτό το άρθρο, δεν σκοπεύω να επιχειρηματολογήσω σχετικά με την ένταση των προβλημάτων, δηλαδή πάνω στο πόσο σοβαροί ή όχι είναι αυτοί οι κίνδυνοι, ούτε θα ασχοληθώ με τους τρόπους με τους οποίους αντιμετωπίζονται ή πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Το πρόβλημα έγκειται αφενός στις ρίζες της οικολογικής σκέψης και, κυρίως, στον τρόπο με τον οποίο τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες διαμορφώθηκε εκ των άνω προς τα κάτω το οικολογικό και περιβαλλοντικό κίνημα. Σε καμία περίπτωση δεν είναι στις προθέσεις μου να θίξω καθ’ οιονδήποτε τρόπο τα εκατομμύρια ενεργών πολιτών στον πλανήτη, που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αγωνίζονται για ένα καλύτερο περιβάλλον, για έναν καλύτερο τρόπο ζωής. Μερικές όμως πτυχές του οικολογικού κινήματος είναι, τουλάχιστον, περίεργες και θα πρέπει να έχουμε πάντα υπόψη μας ότι η ευαισθησία και η δράση που δεν συνοδεύονται από ενημέρωση είναι απλές πομφόλυγες.

Διότι αίφνης υπάρχουν καταγγελίες ότι συγκεκριμένα εθνικά τμήματα υπερεθνικών οικολογικών οργανώσεων χρησιμοποιούν για τους διακηρυγμένους σκοπούς τους μόλις το 5% των εσόδων τους, ενώ το υπόλοιπο ποσό αφορά λειτουργικά έξοδα, ενοικίαση πολυτελών γραφείων και βιλών, όταν βέβαια δεν καταλήγει σε κάποιους μυστικούς λογαριασμούς στις ελβετικές τράπεζες. Ή όταν συγκεκριμένη οικολογική οργάνωση έχει προσλάβει, τουλάχιστον σε δύο περιπτώσεις, μισθοφόρους στην Αφρική για να προωθήσει συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους των ιθυνόντων της...

Το παρελθόν του μέλλοντός μας

Ο όρος οικολογία παρότι επινοήθηκε το μακρινό 1867 από τον Ερνστ Χαίκελ[3], παρέμενε σχετικά άγνωστος έξω από τους ακαδημαϊκούς κύκλους μέχρι περίπου το 1970. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γκάρυ Άλλεν, «παρότι φαίνεται ότι υπήρχε από πάντα, το περιβαλλοντικό κίνημα εμφανίστηκε στο προσκήνιο της χώρας [σ.σ. των ΗΠΑ] σχεδόν μέσα σε μια νύχτα. Πριν από πέντε χρόνια [σ.σ. το βιβλίο του Άλλεν εκδόθηκε το 1976], ούτε ένα άτομο στα χίλια δεν είχε ακούσει ποτέ τη λέξη οικολογία. Αλλά ξαφνικά όλοι μας υποτίθεται ότι πανικοβληθήκαμε στη σκέψη ότι το γλοιώδες χέρι της μόλυνσης μας έπνιγε μέσα στον ύπνο μας»[4].

Κύριοι χρηματοδότες αυτού του «αυθόρμητου» περιβαλλοντικού κινήματος, πάντα σύμφωνα πάντα με τον Άλλεν, υπήρξαν τα διάφορα ιδρύματα των Ροκφέλλερ (Rockefeller Brothers Fund, Rockefeller Foundation και Rockefeller Family Fund) καθώς και ιδρύματα που ελέγχονται από αυτούς (Ίδρυμα Φορντ, Ίδρυμα Μέλλον [Gulf Oil] κ.ά.), ενώ μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του κινήματος συγκαταλέγονταν και οι Ρόμπερτ Ο. Άντερσον της Atlantic Richfield Oil Co. (ARCO)[5] και Χένρυ Φορντ Β΄ της εταιρείας Ford, αλλά και ιδρύματα άμεσα συνδεδεμένα με το πετρελαϊκό κατεστημένο, όπως το Gulf Oil Foundation, το Mobil Foundation και το Union Oil of California Foundation. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπως θα δούμε στη συνέχεια, οι ευρωπαίοι «πετρελαιάδες» είχαν ήδη δείξει το δρόμο λίγα χρόνια νωρίτερα ιδρύοντας τις δικές τους περιβαλλοντικές οργανώσεις. Και όπως θα περίμενε κανείς ένας άνθρωπος των εταιρειών πετρελαίου, ο Μωρίς Στρονγκ, ήταν αυτός που ανέλαβε την οργάνωση του κινήματος σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τι ακριβώς είχε συμβεί και εκδηλώθηκε αυτό το ξαφνικό ενδιαφέρον της αμερικανικής ελίτ για το οικολογικό κίνημα;

Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα ίσως υπάρχει σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Foreign Affairs (τεύχος Απριλίου 1970) του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (CFR), μιας δεξαμενής σκέψης που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Ροκφέλερ. Συντάκτης του άρθρου «Πρόταση για την αποτροπή της ερημοποίησης του κόσμου»[6] ήταν ο εκ των αρχιτεκτόνων της πολιτικής του Ψυχρού Πολέμου διπλωμάτης Τζωρτζ Κένναν. Το άρθρο γράφτηκε προφανώς για τη «διαφώτιση» των εργατριών μελισσών που υπηρετούν πιστά την υπερεθνική ελίτ. Για να γνωρίζουν προς τα πού πάει ο κόσμος. Ή, μάλλον, προς τα πού τον πάνε.

Ο Κένναν, στο άρθρο του, υποστήριζε τη δημιουργία μιας υπερεθνικής και μη-κυβερνητικής οργάνωσης, της Διεθνούς Περιβαλλοντικής Υπηρεσίας (International Environmental Agency), που θα αναλάμβανε το ρόλο της αντιμετώπισης της καταστροφής του περιβάλλοντος…

Ο Κένναν θεωρούσε, στο άρθρο του, ως εξαιρετικά σημαντική την πρωτοβουλία του ΟΗΕ για τη διοργάνωση της Συνδιάσκεψης για το Ανθρώπινο Περιβάλλον, που θα γινόταν στη Στοκχόλμη το 1972. «Ψυχή και σώμα» εκείνης της συνδιάσκεψης, όπως και εκείνων του Ρίο και του Κυότο, ήταν κάποιος Καναδός -«ανανήψας» πετρελαιάς- ο Maurice Strong, στενός συνεργάτης των Ροκφέλερ, και σύμβουλος σε θέματα περιβάλλοντος σχεδόν όλων των Γενικών Γραμματέων του ΟΗΕ τα τελευταία σαράντα χρόνια…

Για να γίνει όμως κατανοητό το πλαίσιο μέσα στο οποίο «αναπτύχθηκε» το «οικολογικό» κίνημα στις αρχές της δεκαετίας του 1970, θα πρέπει πρώτα να αναλύσουμε την οικονομική κατάσταση των ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Πέραν της «ιδεολογίας» όμως υπάρχουν και κάποια οικονομικά θέματα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο πρασίνισμα του πλανήτη.

Με τη Συμφωνία του Μπρέτον Γουντς (1944) οι νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έθεσαν τις βάσεις για τη δημιουργία του μεταπολεμικού στάτους κβο. Η σχέση όλων των νομισμάτων καθορίστηκε με βάση την ισοτιμία δολαρίου-χρυσού που ορίστηκε στη σταθερή ισοτιμία των 35 δολαρίων η ουγκιά. Το σύστημα αποδείχτηκε αποτελεσματικό για τα επόμενα 25 χρόνια, περίοδο που χαρακτηρίστηκε από τους υψηλούς, και χωρίς πληθωρισμό, ρυθμούς ανάπτυξης στις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη. Το τεράστιο κόστος ωστόσο του πολέμου στο Βιετνάμ είχε ως αποτέλεσμα τη διαρκή επιδείνωση του ισοζυγίου πληρωμών των ΗΠΑ, τα αποθέματα χρυσού των οποίων μειώνονταν διαρκώς. Επειδή κυκλοφορούσαν στον κόσμο πάρα πολλά δολάρια, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες του πλανήτη τα μετέτρεπαν σε χρυσό με βάση τη σταθερή ισοτιμία των 35 δολαρίων ανά ουγκιά. Αυτό σήμαινε ότι οι ΗΠΑ έπρεπε έμμεσα να χρηματοδοτούν με το δολάριο τα αποθέματα χρυσού των κεντρικών τραπεζών, κάτι που οδήγησε στις 15 Αυγούστου 1971 τον πρόεδρο Νίξον στην απόφαση να εγκαταλείψει τον κανόνα του χρυσού και να υποτιμήσει το δολάριο, επιτρέποντας την ελεύθερη διακύμανσή του. Οι αλλοδαποί κάτοχοι δολαρίων δεν μπορούσαν πλέον να τα ανταλλάξουν με το χρυσό των ΗΠΑ. Οι ισοτιμίες όλων πλέον των νομισμάτων καθορίζονταν όχι με βάση την αξία του χρυσού αλλά με βάση την ισοτιμία του δολαρίου[7].

Το δολάριο υποτιμήθηκε κατά 8% (στα 38 δολ./ουγκιά), ενώ οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε νέα υποτίμηση το Φεβρουάριο του 1973 (στα 42,22 δολ./ουγκιά), λόγω της διαρκούς εκροής κεφαλαίων προς την Ιαπωνία και την Ευρώπη. Οι δυτικοευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ (κυρίως οι Γάλλοι) ζητούσαν την κατά 100% υποτίμηση του δολαρίου (στα 70 δολ./ουγκιά) κάτι που θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των εξαγωγών και την τόνωση της βιομηχανικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ.

Όπως αναφέρει ο F. William Engdahl, μετά τον Αύγουστο του 1971, κυρίαρχη πολιτική των ΗΠΑ, όπως αυτή εκφραζόταν από τον Χένρυ Κίσσινγκερ, Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου Νίξον, ήταν πλέον ο έλεγχος και όχι η ανάπτυξη των οικονομιών σε ολόκληρο των κόσμο. Η μείωση του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες, και όχι η μεταφορά τεχνολογίας και η βιομηχανική ανάπτυξη, αποτέλεσε την κυρίαρχη προτεραιότητα των ΗΠΑ στη δεκαετία του 1970[8].

Οι γνωστοί πετρελαϊκοί κύκλοι της Δύσης («Επτά Αδελφές») και οι συνοδοιπόροι τους οργάνωσαν το 1973 τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο των Έξι Ημερών. Στόχος τους αφενός μεν η κατακόρυφη αύξηση των κερδών τους (σε ελάχιστους μήνες η τιμή του αργού πετρελαίου ανέβηκε κατά 400%) και αφετέρου η τόνωση της αμερικανικής και βρετανικής οικονομίας με την εισροή πετροδολαρίων από τις αραβικές χώρες. Λέγεται ότι το θεοκρατικό-δικτατορικό καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας τυγχάνει της άνευ όρων πολιτικής και στρατιωτικής υποστήριξης των ΗΠΑ εξαιτίας της διμερούς συμφωνίας για την επένδυση όλων των πετροδολαρίων στην αμερικανική οικονομία. Ο Σαντάμ Χουσεΐν αρνήθηκε να προσυπογράψει μια τέτοια συμφωνία…

Την ίδια περίοδο τα οικολογικά κινήματα στις χώρες της Δύσης στρέφονταν κατά της χρήσης πυρηνικής ενέργειας. Ανεξάρτητα από τα επιχειρήματα υπέρ ή κατά της χρήσης πυρηνικής ενέργειας, το ζητούμενο για την υπερεθνική ελίτ είναι ο πλήρης έλεγχος των πλουτοπαραγωγικών πηγών και ο πλήρης έλεγχος των ενεργειακών αποθεμάτων του πλανήτη. Δηλαδή, ο πλήρης έλεγχος πάνω στον πλανήτη. Η διαρκής συσσώρευση κερδών και η μη-ανάπτυξη των «αναπτυσσόμενων» χωρών.

Κάποια άλλη οικονομική πτυχή του «οικολογικού» προβλήματος ήταν ήδη ορατή από το 1971. «Οι εταιρείες που προκαλούν τη μεγαλύτερη μόλυνση, ασχολούνται επίσης και με τη βιομηχανία αντιμόλυνσης (ΕΣΣΟ, Μπόινγκ, Στάνταρντ Όιλ, Φορντ, κτλ.). Η εξήγηση είναι αρκετά απλή: “χάρη στους φορολογούμενους που είναι πρόθυμοι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να πληρώσουν τα έξοδα της μάχης εναντίον της μόλυνσης, η βιομηχανία αντιμόλυνσης θα αποτελέσει μια νέα προωθητική δύναμη, πηγή κέρδους γι’ αυτούς που πρώτοι θα κατακτήσουν αυτήν την καινούργια και απέραντη αγορά” (Usine Nouvelle, περιοδικό του συλλόγου των Γάλλων βιομηχάνων, Φλεβάρης 1971)»[9].

Σύμφωνα με τον Allen, κατά την εικοσαετία 1970-1990, «η κυβέρνηση, οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές [σ.σ. στις ΗΠΑ] έχουν ξοδέψει σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, σύμφωνα με υπολογισμούς του υπουργείου Εμπορίου, για να καθαρίσουν το περιβάλλον».

Μωρίς Στρονγκ

Οι New York Times τον έχουν χαρακτηρίσει ως «Προστάτη του Πλανήτη». Το New Yorker έχει αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «η επιβίωση του πολιτισμού σε μια μορφή παρόμοια με τη σημερινή ίσως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις προσπάθειες ενός και μοναδικού ανθρώπου»[10]. Περί τίνος πρόκειται; Μα, για τον Μωρίς Στρονγκ.

Ο Καναδός Μωρίς Στρονγκ (γεν. 1929) άρχισε την επαγγελματική του σταδιοδρομία στον χώρο των πετρελαίων. Αγόρασε και, στη συνέχεια, πούλησε αρκετές προβληματικές ενεργειακές επιχειρήσεις και στα 35 του έγινε πρόεδρος της Power Corporation of Canada. Το 1966 τέθηκε επικεφαλής της Διεθνούς Αναπτυξιακής Υπηρεσίας του Καναδά (CIDA), αρχίζοντας έτσι να δικτυώνεται σε διεθνές επίπεδο.

Ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Ου Θαντ, εντυπωσιασμένος από τη δουλειά του στη CIDA του ζήτησε να οργανώσει την πρώτη διεθνή Διάσκεψη για τη Γη – τη Συνδιάσκεψη για το Ανθρώπινο Περιβάλλον της Στοκχόλμης το 1972. Ο Στρονγκ δεν επιλέχθηκε γι’ αυτή τη θέση λόγω του ενδιαφέροντός του για θέματα περιβάλλοντος, αλλά επειδή ο εκπρόσωπος της Σουηδίας στα Ηνωμένα Έθνη πίστευε ότι ο Στρονγκ, με το εκτεταμένο διεθνές δίκτυο επαφών του, ήταν ο μόνος που θα κατάφερνε να συμμετάσχουν στη διάσκεψη τόσο οι ανεπτυγμένες όσο και οι αναπτυσσόμενες χώρες.

Ήδη από τη Συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης, ο Στρονγκ προειδοποιούσε για την υπερθέρμανση της Γης, την καταστροφή των δασών, τους κινδύνους για τη βιοποικιλότητα, τους μολυσμένους ωκεανούς, την πληθυσμιακή βόμβα. Στη Συνδιάσκεψη είχε προσκαλέσει τις νεοεμφανισθείσες εκείνη την περίοδο περιβαλλοντικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, για τη χρηματοδότηση των οποίων φρόντισε τα επόμενα χρόνια. Μετά τη Συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης τα περιβαλλοντικά θέματα αποτέλεσαν πρώτο θέμα στην επικαιρότητα, τουλάχιστον όσον αφορούσε τη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Την ίδια περίοδο ο Στρονγκ έγινε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Ροκφέλερ.

Το 1973, ο Στρονγκ ορίζεται διευθυντής του νέου Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ, η δημιουργία του οποίου είχε αποφασιστεί στη Στοκχόλμη. Το 1975, μετά την πετρελαϊκή κρίση των προηγούμενων χρόνων ο πρωθυπουργός του Καναδά Πιέρ Τρυντώ τον κάλεσε να επιστρέψει στη χώρα και να αναλάβει την ημικρατική εταιρεία Petro-Canada, που μόλις είχε ιδρυθεί.

Δύο χρόνια αργότερα, ο Στρονγκ εγκατέλειψε την Petro-Canada και αφοσιώθηκε ξανά στις business κλείνοντας διάφορες επιχειρηματικές συμφωνίες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και μία με τον περιβόητο Αντνάν Κασόγκι, που στο τέλος του απέφερε ένα κτήμα 40.000 εκταρίων στο Μπάκα του Κολοράντο, που η σύζυγός του Χάννε μετέτρεψε σε κέντρο του New Age. Την ίδια περίοδο έγινε αντιπρόεδρος του WWF, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1981. Το 1985 επέστρεψε στον ΟΗΕ ως συντονιστής για το πρόγραμμα αντιμετώπισης της πείνας στην Αφρική (Σομαλία και Αιθιοπία). Και το 1989 διορίστηκε Γενικός Γραμματέας της Συνδιάσκεψης του ΟΗΕ για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (Διάσκεψη για τη Γη), που θα γινόταν τρία χρόνια αργότερα στο Ρίο ντε Τζανέιρο.

Οι μέθοδοι που είχαν χρησιμοποιηθεί είκοσι χρόνια νωρίτερα στη Συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης τελειοποιήθηκαν. Στο Ρίο έλαβε χώρα η μεγαλύτερη συνάντηση Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που έγινε ποτέ. Ωστόσο, δικαίωμα συμμετοχής είχαν μόνον οι οργανώσεις που διέθεταν «διαπιστευτήρια» από τον ΟΗΕ. Και μόνον εκείνες που υποστήριζαν την Ατζέντα Στρονγκ-ΟΗΕ χρηματοδοτήθηκαν.

Ο Στρονγκ που έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη Συμφωνία του Κυότο, τα τελευταία χρόνια ήταν ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Κόφι Ανάν στην Βόρειο Κορέα. Μόλις τον περασμένο Απρίλιο [σ.σ. του 2005], ωστόσο, «έθεσε τον εαυτό του σε διαθεσιμότητα» καθώς ερευνητές του ΟΗΕ εξετάζουν τις σχέσεις του με τον Νοτιοκορεάτη επιχειρηματία Τόνγκσουν Παρκ, ο οποίος έχει κατηγορηθεί για συμμετοχή στο σκάνδαλο πετρέλαιο-για-τρόφιμα στο Ιράκ. Οι στενές σχέσεις του Στρονγκ με τον Παρκ ίσως θέτουν πρόβλημα σύγκρουσης συμφερόντων όσον αφορά τον ρόλο του πρώτου ως ειδικού απεσταλμένου στην Κορέα. Ο Παρκ έχει κατηγορηθεί ότι δωροδοκήθηκε με εκατομμύρια δολάρια από την ιρακινή κυβέρνηση (επί Σαντάμ Χουσεΐν)[11].

Ο άνθρωπος που έχει χαρακτηριστεί ως ο «Μιχαήλ Άγγελος της δικτύωσης», λόγω των στενών δεσμών με την υπερεθνική ελίτ, από τους Ροκφέλερ και τους Ρότσιλντ ως τον Γκορμπατσώφ και το οικολογικό κίνημα, έχει αφήσει τη δική του σφραγίδα στην ιστορία του πλανήτη τα τελευταία σαράντα χρόνια. Για να κατανοήσουμε το επίπεδο των διασυνδέσεών του αρκεί να αναφέρουμε ότι ήταν ο άνθρωπος που προσέλαβε σε μία από τις πετρελαϊκές θυγατρικές εταιρείες του στην Αυστραλία τον Τζέιμς Γούλφενσον, αμέσως μετά την αποφοίτηση του τελευταίου από το Χάρβαρντ. Χρόνια αργότερα ο Τζ. Γούλφενσον, που υπήρξε από το 1996 μέχρι πρόσφατα πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, προσέλαβε ως σύμβουλό του τον Μωρίς Στρονγκ…

WWF

Το World Wildlife Fund (WWF -Παγκόσμιο Ταμείο για την Άγρια Ζωή) ιδρύθηκε το 1961. Το 1986, ωστόσο, επειδή αυτό το όνομα «δεν αντανακλούσε πια τη σφαίρα των δραστηριοτήτων του» άλλαξε σε Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (World Wide Fund for Nature), αν και τα εθνικά τμήματα του Καναδά και των ΗΠΑ διατήρησαν το αρχικό όνομα. Τελικά, λόγω της σύγχυσης που δημιουργήθηκε από τις διαφορετικές μεταφράσεις του ονόματος της οργάνωσης στις διάφορες γλώσσες, το δίκτυο της WWF συμφώνησε το 2001 να χρησιμοποιεί πλέον, σε ολόκληρο τον κόσμο, το αρχικό ακρωνύμιο της οργάνωσης: WWF[12].

Η ιδέα για τη δημιουργία της οργάνωσης ανήκει στον διακεκριμένο Βρετανό βιολόγο σερ Τζούλιαν Χάξλεϋ, αδελφό του γνωστού συγγραφέα Άλντους Χάξλεϋ, ο οποίος το 1961 επισκεπτόμενος την Δυτική Αφρική για λογαριασμό της UNESCO διαπίστωσε ότι «το φυσικό περιβάλλον καταστρεφόταν και τα ζώα κυνηγιούνταν με τέτοιους ρυθμός που το μεγαλύτερο μέρος της άγριας ζωής στην περιοχή θα εξαφανιζόταν μέσα στα επόμενα είκοσι χρόνια».

Τα άρθρα που δημοσίευσε ο Χάξλεϋ στον Observer ευαισθητοποίησαν την κοινή γνώμη και αρκετούς επιφανείς Βρετανούς, μεταξύ των οποίων ήταν και ο επιχειρηματίας Βίκτωρ Στόλαν (Victor Stolan) που, σε επιστολή του προς τον Χάξλεϋ, τόνισε «την πιεστική ανάγκη [για τη δημιουργία] μιας διεθνούς οργάνωσης που θα συγκέντρωνε χρήματα για τη διατήρηση [του φυσικού περιβάλλοντος]». Ο Χάξλεϋ ήρθε σε επαφή με τον ορνιθολόγο Μαξ Νίκολσον, γενικό διευθυντή της Βρετανικής Εφορείας για τη Διατήρηση και την Προστασία της Φύσης, ο οποίος συγκέντρωσε μία ομάδα επιστημόνων και ειδικών της διαφήμισης και των δημοσίων σχέσεων, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Πήτερ Σκοτ, αντιπρόεδρος της IUCN. Η ομάδα αποφάσισε να εγκαταστήσει τη βάση των επιχειρήσεών της στην ουδέτερη Ελβετία, όπου βρισκόταν ήδη τα κεντρικά γραφεία της IUCN[13].

Η «φιλανθρωπική οργάνωση» WWF ιδρύθηκε επισήμως στις 11 Σεπτεμβρίου 1961.

Πρώτος πρόεδρος (1962-1976) του διεθνούς τμήματος του WWF υπήρξε η Αυτού Βασιλική Υψηλότης πρίγκηπας Βερνάρδος της Ολλανδίας, σύζυγος της βασίλισσας Βεατρίκης της Ολλανδίας. Ο Βερνάρδος, που χαρακτηρίζεται στον επίσημο ιστότοπο της WWF ως «Ιδρυτής Πρόεδρος» της οργάνωσης και ως «Ιπτάμενος Πρίγκιπας της Διατήρησης», είναι περισσότερο γνωστός ως ιδρυτής πρόεδρος της Λέσχης Μπίλντερμπεργκ. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι και ο Λώρενς Ροκφέλλερ, αδελφός του συνιδρυτή και ιθύνοντος νοός της Λέσχης Μπίλντερμπεργκ Ντέιβιντ Ροκφέλερ, είχε χαρακτηριστεί, ως «Κύριος Προστασία της Φύσης»[14].

Επόμενος πρόεδρος της WWF (την περίοδο 1976-1981) υπήρξε, σύμφωνα με τον ιστότοπο της WWF, ο «Μεγάλος Γέροντας της Shell» ολλανδός Τζων Χ. Λούντον (John H. Loudon). Ο Λούντον ήταν πρόεδρος της Royal Dutch/Shell (της γνωστής πετρελαϊκής εταιρείας) από το 1951 ως το 1965, και επί σειρά ετών μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Chase Manhattan Bank, της τράπεζας των Ροκφέλερ.

Η Αυτού Βασιλική Υψηλότης Δούκας του Εδιμβούργου υπήρξε πρόεδρος της WWF από το 1981 ως το 1996. Σήμερα είναι επίτιμος πρόεδρος της WWF. Στον επίσημο ιστότοπο της WWF αναφέρεται έτσι απλά: Δούκας του Εδιμβούργου, άνευ λοιπών στοιχείων. Ούτε καν το μικρό του όνομα: για παράδειγμα, «Tade, Duke of Edinburgh». Λοιπόν, ο «Tade» δεν είναι άλλος από τον Φίλιππο Μαουντμπάντεν (τέως Μπάττενμπεργκ, τέως πρίγκηπας της Ελλάδας και της Δανίας) και νυν Δούκας του Εδιμβούργου και βασιλικός σύζυγος της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας. Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι στους τρεις πρώτους προέδρους του διεθνούς τμήματος της WWF συγκαταλέγονται δύο βασιλικοί σύζυγοι (Ολλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου) και ένα ανώτατο στέλεχος της βρετανο-ολλανδικής εταιρείας Royal Dutch/Shell. Η Royal Dutch/Shell Group, όπως είναι η επίσημη ονομασία της, δημιουργήθηκε το 1907 από τη συγχώνευση της ολλανδικής εταιρείας Royal Dutch (εκ των ιδρυτών της οποίας ήταν και ο Χιούγκο Λούντον, πατέρας του μετέπειτα προέδρου της εταιρείας και της WWF Τζων Χ. Λούντον) και της βρετανικής Shell Transport and Trading Company, που είχε ιδρύσει το 1897 ο Μάρκους Σάμιουελ. Οι δύο μητρικές εταιρείες, που ήθελαν με τη συγχώνευσή τους να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό της Standard Oil του Ροκφέλερ, ίδρυσαν στη συνέχεια δύο εταιρείες χαρτοφυλακίου (holding), τις Shell Petroleum NV και Shell Petroleum Company Limited, στις οποίες η Royal Dutch ελέγχει το 60% των μετοχών και η Shell Transport and Trading το 40%. Σήμερα η βασιλική οικογένεια της Ολλανδίας αποτελεί το μεγαλύτερο μέτοχο της Royal Dutch/Shell.

Ποιες ακριβώς είναι οι απόψεις αυτών των «υψηλότατων» οικολόγων;

Ο Φίλιππος Μαουντμπάντεν είχε δηλώσει τον Αύγουστο του 1998: «Σε περίπτωση μετενσάρκωσής μου, θα ήθελα να επιστρέψω σαν θανατηφόρος ιός, για να συνεισφέρω κάτι για την επίλυση του [προβλήματος του] υπερπληθυσμού…»[15].

Προλογίζοντας το βιβλίο της Fleur Cowles[16], Αν Ήμουν Ζώο[17], ο Φίλιππος έγραφε: «Αναρωτιέμαι πώς θα ήταν να μετενσαρκωθώ σε κάποιο ζώο, που το είδος του έχει μειωθεί αριθμητικά τόσο που να απειλούνταν με εξαφάνιση. Ποια θα ήταν τα αισθήματά του προς το ανθρώπινο είδος που η πληθυσμιακή του έκρηξη το εμπόδισε να ζήσει κάπου… Πρέπει να εξομολογηθώ ότι μπαίνω στον πειρασμό να ζητήσω να μετενσαρκωθώ σαν ένας ιδιαίτερα θανατηφόρος ιός…»[18].

Τέλος, ο βασιλικός σύζυγος τόνιζε σε συνέντευξή του προς το περιοδικό People στις 21 Δεκεμβρίου 1986: «Όσο περισσότεροι άνθρωποι, τόσο περισσότερους πόρους καταναλώνουν, τόσο περισσότερη μόλυνση δημιουργούν, τόσο περισσότερο συγκρούονται. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. Αν δεν ελεγχθεί [ο πληθυσμός] εκούσια, θα ελεγχθεί ακούσια μέσω της αύξησης των ασθενειών, της πείνας και του πολέμου…»[19]

Τα όβολα, εν ολίγοις, δεν περισσεύουν για να φάμε όλοι μας. Κι όσα περισσεύουν θα πρέπει να τους τα «χορηγούμε» … Και βέβαια εκείνο το «ακούσια» στην τελευταία ρήση του Φιλίππου δεν παραπέμπει σε «φυσικά φαινόμενα», ειδικότερα αν συνδυαστεί με τα περί θανατηφόρων ιών…

Οι απόψεις που εκφράζει ο Φίλιππος κάθε τι άλλο παρά περίεργες είναι στο χώρο της υπερεθνικής και οικολογικής ελίτ.

Χαρακτηριστικά είναι όσα αναφέρει ο εκ των ιδρυτών της Λέσχης της Ρώμης[20] Αλεξάντερ Κινγκ, που συνέγραψε με τον Μπέρτραντ Σνάιντερ το βιβλίο Η Πρώτη Παγκόσμια Επανάσταση: «Ψάχνοντας για έναν καινούργιο εχθρό που θα μας ενώσει, καταλήξαμε στην ιδέα ότι η μόλυνση, η απειλή της υπερθέρμανσης του πλανήτη, η λειψυδρία και τα παρόμοια ήταν ό,τι χρειαζόμασταν. Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι προκαλούνται από την ανθρώπινη επέμβαση… Ο πραγματικός εχθρός, λοιπόν, είναι η ίδια η ανθρωπότητα»[21].

Αυτό που προκαλεί εντύπωση, πέραν των «ανθρωπιστικών» απόψεων των διαφόρων οικολόγων -απόψεις εξαιρετικά συνηθισμένες σ’ αυτούς τους κύκλους-, είναι το γεγονός ότι το ζητούμενο δεν είναι η επίλυση των ποικίλων περιβαλλοντικών προβλημάτων αλλά η εξεύρεση κάποιων προπαγανδιστικών συνθημάτων που θα «μας» συνενώσουν -υπό την «αιγίδα» ποίων άραγε- ούτως ώστε να επιτευχθεί η σωτηρία της ανθρωπότητας από τον ίδιο τον εαυτό της.

Η ανθρώπινη παρουσία θεωρείται ως «καρκίνος» του κόσμου[22], ο Dave Foreman, ιδρυτής της οργάνωσης Earth First!, θεωρεί ότι «οι άνθρωποι είναι μια αρρώστια, ένας καρκίνος της φύσης»[23], ενώ ο Paul Watson, εκ των συνιδρυτών της Greenpeace, από την οποία παραιτήθηκε ή κατ’ άλλους απομακρύνθηκε το 1977, επειδή, όπως λέγεται, παραβίασε την αρχή της οργάνωσης περί «μη βίαιης» δράσης, και ίδρυσε την οργάνωση Sea Sheperd Conservation Society[24], το έθεσε ως εξής: «εμείς, το ανθρώπινο είδος, αποτελούμε πια μια επιδημία για τη Γη», στην πραγματικότητα, «το AIDS της Γης»[25].

Παρατηρούμε ότι ενώ πολλοί οικολόγοι επικρίνουν την ιουδαιοχριστιανική άποψη περί κυριαρχίας του ανθρώπου επί της Γης, τελικά καταλήγουν εκφραστές των πλέον σκοταδιστικών θεολογικών δογμάτων, σύμφωνα με τα οποία ο άνθρωπος έχει εκπέσει του Παραδείσου και γι’ αυτό θα πρέπει να κληθεί να πληρώσει για τα αμαρτήματά του, όχι ενώπιον κάποιου επουράνιου θεού αλλά ενώπιον μιας επίγειας ή ένγειας θεότητας- με την κυριολεκτική έννοια του όρου: της μητέρας Γης. Ή όπως το έθεσε και πάλι ο Paul Watson: «Όσον με αφορά, δεν πιστεύω στους υλοτόμους, πιστεύω στα δέντρα. Δεν πιστεύω στους ψαράδες, πιστεύω στα ψάρια. Δεν πιστεύω στους μεταλλωρύχους, πιστεύω στους βράχους κάτω από τα πόδια μου. Δεν πιστεύω σε κάποια χιμαιρική πνευματικότητα, πιστεύω στα ουράνια τόξα, στους ποταμούς, στα βουνά και στα βρύα. Δεν πιστεύω στους περιβαλλοντιστές, πιστεύω στο περιβάλλον. Είμαι υπερήφανος προδότης του είδους μου σε συμμαχία με τη μητέρα μου τη Γη και σε αντίθεση με εκείνους που θα την καταστρέψουν, εκείνα τα παράσιτα που πιστεύουν ότι η Γη βρίσκεται εδώ για να υπηρετεί τα ανθρώπινα συμφέροντα»[26].

Μια Νέα Εποχή

Μια Νέα Εποχή ανέτειλε για τον κόσμο μετά την κατάρρευση του Ερυθρού Μπλοκ. Το χρώμα αυτής; Πράσινο!

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, τελευταίος ηγέτης της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, μετά την κατάρρευση του Σιδηρού Παραπετάσματος ίδρυσε τον Διεθνή Πράσινο Σταυρό[27] και συνίδρυσε με τον Μωρίς Στρονγκ και τον Στήβεν Ροκφέλλερ (γιο του Νέλσωνα) την οργάνωση Πρωτοβουλία για τον Καταστατικό Χάρτη της Γης (Earth Charter Initiative[28].

Μια τελείως Νέα Εποχή. Τελείως New Age. Τελείως οικολογική και πράσινη. Με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις όπως το Lucis Trust της θεοσοφίστριας Alice Bailey, με Κέντρα για τον Σοβιετικο-Αμερικανικό Διάλογο, με Ναούς Κατανόησης (επίσης ΜΚΟ αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ), με βοηθούς Γ.Γ. του ΟΗΕ (Dr. Robert Muller), με Ιδρύματα, όπως το Εσάλεν και το Ίδρυμα Ερευνών Στάνφορντ αλλά και το Ίδρυμα Νοητικών Επιστημών του Willis Harman και Συνωμοσίες του Υδροχόου της Marylin Ferguson και ιδρύματα Napora στο Baca Estate του Μωρίς Στρονγκ.

Στην Εποχή του Υδροχόου όλοι είμαστε αδέλφια. Όσοι από εμάς επιζήσουν από τους περιβαλλοντικούς σεισμούς-λιμούς-καταποντισμούς. Και όσοι εξ ημών διαθέτουμε τα κατάλληλα -για τα γούστα των «υψηλοτάτων»- γονίδια…

Συμπέρασμα

Συμπέρασμα; Το παλιό, καλό, κλασικό των Ρωμαίων: Divide et Impera. Διαίρει και Βασίλευε [«να προκαλείς διχασμό στους αντιπάλους ή τους εξουσιαζόμενους, διότι έτσι τους διοικείς ευκολότερα, ασκείς χωρίς φόβο την εξουσία σου»[29]]. Οι κάτοικοι ενός μικρού χωριού στην Αρμορική της Γαλατίας φοβόντουσαν μόνον «μην πέσει ο ουρανός στα κεφάλια» τους. Και αυτό δεν είχε να κάνει με τους Ρωμαίους.

Δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, τα πράγματα έχουν βελτιωθεί ή επιδεινωθεί -εξαρτάται από την οπτική γωνία του καθενός μας- σε απίστευτο βαθμό. Εκείνοι που μας πουλούν τα «προβλήματα» και τους «φόβους» μας, μας πουλούν και τις «λύσεις» σ’ αυτά.

Το διακύβευμα είναι τεράστιο.

Οι Επικυρίαρχοι -όσο και αν μας απεχθάνονται- δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς εμάς.

Εμείς μπορούμε να ζήσουμε χωρίς εκείνους; Χωρίς τα «προβλήματά» τους και χωρίς τις «λύσεις» τους;

---

Σημειώσεις[1] Για τους Γερμανούς οικοφασίστες, βλ. Janet Biehl,Peter Staudenmaier, Οικοφασισμός-Μαθήματα από την Γερμανική Εμπειρία, εκδ. Ισνάφι, Ιωάννινα, 2003, μετ. Β. Καπετανγιάννης, Β. Κούταλης, σελ. 76, 90-98.

[2] Καθημερινή, 16 Ιουνίου 2002.

[3] Ernst Haeckel (1834-1919). Γερμανός ζωολόγος, θερμός υποστηρικτής του Δαρβίνου και της εξελικτικής θεωρίας, φυλετιστής, ενθουσιώδης υποστηρικτής του φυλετικού ευγονισμού. Θεωρείται από τους σπουδαιότερους ιδεολόγους της Γερμανίας όσον αφορά τον ρατσισμό, τον εθνικισμό και τον ιμπεριαλισμό. Προς το τέλος της ζωής του έγινε μέλος στην Εταιρεία της Θούλης, «μια μυστική οργάνωση της ριζοσπαστικής δεξιάς η οποία διαδραμάτισε έναν ρόλο κλειδί στην δημιουργία του ναζιστικού κόμματος» (Οικοφασισμός, ό.π., σελ. 18).

[4] Gary Allen, The Rockefeller File, ‘76 Press: Seal Beach, Καλιφόρνια, 1976, www.mega.nu_3A8080/ampp/gary_allen_rocker/index.html, κεφ. 11.

[5] Σύμφωνα με τον Engdahl (F. William Engdahl, A Century of War – Anglo-American Oil Politics and the New World Order, Paul & Co., Νέα Υόρκη, 1993), ο Άντερσον (μέλος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων των Ροκφέλερ, της Λέσχης της Ρώμης και της Λέσχης Μπίλντερμπεργκ, καθώς και ιδρυτής του Ιδρύματος Ανθρωπιστικών Μελετών Άσπεν) χρηματοδότησε την οργάνωση Friends of the Earth που, μεταξύ άλλων, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανατροπή του Αυστραλού πρωθυπουργού Gough Whitlam το 1975, για να μην τηρηθεί η συμφωνία πώλησης ουρανίου στην Ιαπωνία, που θα χρησιμοποιούνταν για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

[6] «Πρόταση για την αποτροπή της ερημοποίησης του κόσμου»

[7] Μωυσής Λίτσης, «Η άνοδος και η πτώση του χρυσού», «Αφιερώματα», Ελευθεροτυπία, 17-6-2000.

[8] F. William Engdahl, ό.π., κεφ. 7, «Oil and the New World Order of Bretton Woods», σ. 101-106.

[9] Πιέρ Σαμουέλ, Οικολογία-Χαλάρωση ή Δαιμονικός Κύκλος, μετ. Άννα Μαράτου, εκδ. Βέργος (Νεφέλη), 1973, σελ. 7, από τον πρόλογο στην ελληνική έκδοση που υπογράφει κάποιος με αρχικά «Η.Ν.». Το πρώτο, ίσως, βιβλίο οικολογικής προβληματικής που εκδόθηκε στην Ελλάδα.

[10] Αναφ. στο Ronald Bailey, «Who is Maurice Strong?», The National Review, 1 Σεπτεμβρίου 1997.

[11] «Maurice Strong steps down from UN post», www.cbc.ca/news, 30 Απριλίου 2005.

[12] Τα περισσότερα στοιχεία για τη WWF έχουν αντληθεί από το επίσημο site της οργάνωσης (http://www.panda.org).

[13] Τόσο ο Χάξλεϋ όσο και ο Νίκολσον ήταν ένθερμοι υποστηρικτές της ευγονικής και της φυλετικής καθαρότητας. Ο Χάξλεϋ ήταν πρόεδρος της Εταιρείας Ευγονικής την περίοδο ίδρυσης της WWF. Διακηρυγμένος στόχος του «το ξεκαθάρισμα της ανθρώπινης αγέλης». Είναι επίσης χαρακτηριστικός ο υπότιτλος του βιβλίου, Η Περιβαλλοντική Επανάσταση, που δημοσίευσε ο Μαξ Νίκολσον το 1970 για την ιστορία του μεταπολεμικού περιβαλλοντικού κινήματος: «Οδηγός για τους Νέους Αφέντες της Γης» («A Guide for the New Masters of the Earth»)!

[14] Ή «κύριος Διατήρηση». Στην Αμερική χρησιμοποιείται ευρύτατα ο όρος «conservation», «διατήρηση» ή «διαφύλαξη» της φύσης. Στην Ελλάδα έχει επικρατήσει ο όρος «προστασία της φύσης».

[15] http://www.aboutsudan.com/dossiers/british_monarchy/deadly_virus.htm

[16] http://www.northwood.edu/dw/1996/cowles.html

[17] Εκδ. Robin Clark Ltd., Ηνωμένο Βασίλειο, 1986. Το βιβλίο [με αυτόν ακριβώς τον τίτλο!] εκδόθηκε και στις ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 1987.

[18] http://www.aboutsudan.com/dossiers/british_monarchy/if_i_were_an_animal.htm

[19] http://www.aboutsudan.com/dossiers/british_monarchy/philip_people_magazine.htm

[20] Λέσχη της Ρώμης: «παγκόσμια δεξαμενή σκέψης και κέντρο καινοτομιών και πρωτοβουλιών… μη κερδοσκοπική και μη κυβερνητική οργάνωση» (www.clubofrome.org). Οικολογικών, τεχνολογικών, πολιτικών και άλλων ενδιαφερόντων δεξαμενή σκέψης (με τους… γνωστούς σπόνσορες), που ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1968, κατόπιν της… ευτυχούς συγκυρίας να συναντηθεί ένας Ιταλός βιομήχανος, ο Aurelio Peccei (Fiat) που είχε δραστηριοποιηθεί προπολεμικά στην Κίνα και μεταπολεμικά στη Λατινική Αμερική, με έναν Σκώτο επιστήμονα, τον Αλεξάντερ Κινγκ, που ήταν τότε Γενικός Διευθυντής Επιστημονικών Υποθέσεων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) στο Παρίσι, μετά από μεσολάβηση ενός… σοβιετικού επιστήμονα, του Jermen Gvishiani, που ήταν γαμπρός του Αλεξέι Κοσύγκιν, πρωθυπουργού τότε της ΕΣΣΔ (www.answers.com/topic/aurelio-peccei). Η μελέτη της Λέσχης Τα Όρια της Ανάπτυξης (1972), μια εν γένει αστήρικτη επιστημονικά μελέτη που ελάχιστη σχέση είχε με την πραγματικότητα τότε κι ακόμη λιγότερη σήμερα, αποτέλεσε το διεθνές best seller του περιβαλλοντικού κινήματος. Μέχρι σήμερα έχει μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες και έχει πουλήσει περισσότερα από 30 εκατομμύρια αντίτυπα.

[21] Alexander King, Bertrand Schneider, The First Global Revolution, Club of Rome-Pantheon Books, Νέα Υόρκη, 1991, σελ. 115. Το βιβλίο αυτό, που αποτελούσε μάλλον Έκθεση της Εκτελεστικής Επιτροπής της Λέσχης της Ρώμης παρά έκδοση της ίδιας της Λέσχης, εκδόθηκε με σκοπό την εκτίμηση των όσων είχαν συμβεί στην «παγκόσμια προβληματική» στα 20 χρόνια που είχαν περάσει από την έκδοση της μελέτης Τα Όρια της Ανάπτυξης.

[22] Έκφραση του «αρχιδρυΐδη» David Brower. Αναφ. στο John McPhee, Encounters with the Archdruid, Farrar, Straus and Giroux, Νέα Υόρκη, 1971, σελ. 83.

[23] Douglas S. Looney, «Protection or Provocateur?», Sports Illustrated, 27 May 1991.

[24] www.seashepherd.org

[25] Paul Watson, «On the Precedence of Natural Law», Journal of Environmental Law and Litigation, 3: 82, 1988.

[26] www.wikipedia.org, λήμμα «Paul Watson».

[27] www.greencrossinternational.net.

[28] http://www.earthcharter.org/innerpg.cfm?id_page=106.

[29] Γ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, λήμμα «διαιρώ».

http://theamapati.wordpress.com/2006/11/24/241106/

Read more...

Ποδόσφαιρο και βλακική μάζα

Ή πώς να επιβιώνετε μετά από ένα pre- και post-game show



του Κώστα Πνευματικού

Ο Αμερικανός συγγραφέας Henry D. Τhoreau ήταν βέβαιος ότι δεν είχε ποτέ διαβάσει καμία αξιομνημόνευτη είδηση στις εφημερίδες. Κι αυτό γιατί, αν διάβαζε κανείς για μία νέα ληστεία, δολοφονία, ατύχημα, πολιτική ομιλία κ.ο.κ. δεν είχε τίποτε το καινούριο να μάθει, τίποτε που να μπορούσε να προσθέσει στη γνώση του. Αν είχε διαβάσει κάποτε για ένα συμβάν, αυτό αρκούσε. Δε χρειαζόταν να διαβάσει ανάλογα παρόμοια θέματα, ό,τι έπρεπε να μάθει το είχε μάθει ήδη κι όλα τα επιπλέον ήταν περιττά.

Τον τελευταίο καιρό μοιάζει σαν να έχουν βαλθεί οι κάθε λογής καναλάρχες, τηλεϋπεύθυνοι και μιμιπαράγοντες να επιβεβαιώσουν την παραπάνω πρόταση, διαψεύδοντάς την κατηγορηματικά. Περί ποδοσφαίρου ο λόγος. Άνοιξα τις προάλλες το φωτεινό κουτί και έμεινα αποσβολωμένος: στομφώδες τρέιλερ τηλεοπτικού σταθμού διατυμπάνιζε την προσεχή αποκλειστική ποδοσφαιρική τηλεπραμάτεια του σταθμού. Το πρόγραμμα των μεταδόσεων σχετικά με το επικείμενο ντέρμπι είχε ως εξής:
18:00 Pre-Game Show
19:00 Ποδοσφαιρικός αγώνας: Τάδε vs Δείνα
21:00 Post-Game Show

Με το πέρασμα των πρώτων post-shock δευτερολέπτων συνειδητοποιεί κανείς ότι ο έλεγχος έχει απολεσθεί, κοινώς μετά το μέτρο τον έχουμε χαμένο και τον μπούσουλα για τα καλά. Δεν τολμώ να διανοηθώ τι θα σκεφτόταν ο Thoreau μαθαίνοντας ότι στο (δικό του) μέλλον οι τηλεοπτικοί δέκτες των μηνυμάτων που εκπέμπουν τα μιμιμέσα θα ξαναμαναεπαναλαμβάνουν τα ίδια αναμασημένα κβάντα λιγότερο ή περισσότερο άχρηστης πληροφορίας ή νάιλον ψυχαγωγίας. Εξάλλου αυτά τα αναμασήματα φαίνεται ότι είναι περιττά, καθώς αρκεί να έχει κανείς παρακολουθήσει ένα και μόνο τηλεοπτικό ρεπορτάζ για μία ληστεία, ξέρει τα πάντα και για τις επόμενες - αυτόν τον κανόνα επιβεβαιώνουν περίτρανα ορισμένα "έγκυρα" δελτία ειδήσεων.

Και αυτό το ρεκόρ όμως το σπάσαμε. Πλέον τα μέσα ανάγουν συστηματικά τις ρωποστωμυλήθρες και τα φληναφήματα σε απόσταγμα σοφίας και την κενολογία σε επιστήμη. Πλέον δεν αρκούν 90 λεπτά αποβλάκωσης, το ποδοσφαιρικό τσακίρ κέφι ξεκινάει από νωρίς και κρατάει μέχρι αργά. Η μάζα των τηλεθεατών, η "βλακική αγέλη" κατά την τόσο διαχρονική και καυστική, αλλά και τόσο παραγνωρισμένη γραφίδα του Ευάγγελου Λεμπέση [1], καλούνταν σε ένα αχαλίνωτο όργιο pre- και post-αποβλάκωσης με δίχως ορατό τέλος αλλά με σαφώς καθορισμένο πρόγραμμα. Για ορεκτικό στην ήδη αποβλακωμένη ή διακαώς-επιθυμούσα-να-αποβλακωθεί-παντελώς μάζα προσφέρεται τελετουργική περιγραφή των τεκταινομένων εντός, εκτός και επί τα αυτά του γηπέδου, με λογής αθλητικογράφους, ανταποκριτές και σχολιαστές διασπαρμένους πανταχού και πανέτοιμους να καταγράψουν την παραμικρή κίνηση καθενός από τα 22+ ποδοσφαιρικά μαζο-ινδάλματα, σχεδόν από τη στιγμή που βγαίνουν από την εξώπορτα του σπιτιού τους. Για κυρίως πιάτο το μενύ περιλαμβάνει τη γηπεδική σύγκρουση καθεαυτή, με πλήρη κάλυψη από λογιώ-λογιώ αθλητικούς συντάκτες, έτοιμους να αντιμετωπίσουν το τηλεοπτικό horror vacui με ακατάσχετη αρλουμπολογία και γεγονοτολογική τεκμηρίωση που θα ζήλευαν ακόμη και απόφοιτοι των Ιστορικών-Αρχαιολογικών τμημάτων. Ποιος για παράδειγμα μένει ασυγκίνητος, πληροφορούμενος ότι ο αριστεροπόδαρος Κλωτσομπαλάς το 2002-2003 που έπαιζε στον Πανχαυνωτικό είχε χτυπήσει 138 κόρνερ, και ότι η μπάλα είχε μέση ωριαία ταχύτητα 97,2 χλμ/ώρα; Η αποθέωση του τίποτα.

Μετά τη λήξη του αγώνα το αποθεωμένο τίποτα υψώνεται στο τετράγωνο. Σερβίρεται τηλεσυζήτηση από διάφορα πάνελ ποδοσφαιρολόγων, ποδοσφαιρόπληκτων, ποδοσφαιρομανών και λοιπών μπουρδολόγων όλων των μορφωτικών επιπέδων: από σοβαρούς δημοσιογράφους και λοιπούς παραπορευόμενους μέχρι εντελώς αμόρφωτους και άξεστους ρεκάζοντες. Μετριότητες που εξαργυρώνουν σε χρήμα ή εφήμερη αναγνωρισιμότητα τις αδολεσχίες τους, οι οποίες δεν είναι παρά ένα αμάλγαμα συνθημάτων, κενολογίας και καταπιεσμένης λίμπιντο. Ειρήσθω εν παρόδω ότι την ίδια ώρα, στη μεσοφεϊμστόρια περίοδο της ελληνικής ιστορίας που διανύουμε, άξιοι νέοι επιστήμονες, καλλιτέχνες κ.α. μένουν άνεργοι και αφανείς. Εντούτοις, τέτοια συμπεράσματα το παραβαραίνουν το κλίμα, κι η μάζα που επικροτεί την ταχύτατη ανέλιξη και αναγνώριση των αναξίων κάτι τέτοια δεν τα συγχωρνά, γι' αυτό ας επανέλθουμε στα περί στρογγυλής θεάς. Λέγαμε το λοιπό ότι οι ατέρμονοι κενολόγοι καταθέτουν τις εμπερίστατες απόψεις τους περί του πόσο φορμαρισμένοι ήταν οι παίκτες, πόσο εξημμένη η ατμόσφαιρα και κορωμένος ο ενθουσιασμός των φιλάθλων, για ποιους λόγους η τοποθέτηση του τάδε αμυντικού υπήρξε καίριας σημασίας για την εξουδετέρωση του δείνα αντιπάλου επιθετικού, ότι το δίχως άλλο η πληρωμένη διαιτησία ευθύνεται για την ήττα και άλλες περισπούδαστες ανοησίες. Μιλάνε μα δε λένε τίποτα κατά πως θά 'λεγε κι ο Σέξπιρ[2].

Είναι ασφαλώς κοινοτοπία ότι το ποδόσφαιρο, έχοντας ανακηρυχθεί σε βασιλιά του αθλητισμού, έχει αναγάγει τις αρνητικές συνιστώσες του δεύτερου σε παθολογία: αλόγιστη εμπορευματοποίηση και κοπαδοποίηση, αποθέωση του θεάματος, καταφυγή στην καταστροφικότητα και τη μέθη της ατιμώρητης βίας και εκτόνωσης. Κι όλα αυτά χωρίς να υπολογίζεται η ωφελιμότητα των παραπάνω συνιστωσών για τους εκάστοτε κρατούντες, δηλαδή η χρησιμοποίηση του ποδοσφαίρου ως μέσου εφαρμογής πολιτικών σκοπιμοτήτων, προπαγάνδας και εγκεφαλικής χαύνωσης. Κοινός παρονομαστής όλων των παραπάνω φαινομένων: η μάζα.

Η έξαλλη ευαρέσκεια που εκδηλώνει η αποκαρωμένη μάζα μπροστά στους κάθε λογής ήρωες - διάβαζε ποδοσφαιριστές, πολιτικούς και θρησκευτικούς ταγούς, μοντέλους και τραγουδιάρες, μονομάχους που κατακρεουργούν θηρία, θηρία που ξεσκίζουν μονομάχους κλπ - και η διονυσιακή μέθη της ίδιας της μάζας, που δρα εμμέσως ή αμέσως ποδηγετούμενη, παραμένει η ίδια σε κάθε εποχή. Μάζα μιας άλλης εποχής βασάνισε φρικτά και δολοφόνησε τη φιλόσοφο Υπατία, προαγγέλλοντας την έλευση του δυτικού και βυζαντινού Μεσαίωνα. Ενός Μεσαίωνα που απεγνωσμένα προσπαθούν οι Ευρωπαίοι να πιστέψουν ότι αποτελεί κακή ανάμνηση της παιδικής τους ηλικίας, και που πάντοτε κάποιες μάζες καταφέρνουν να τους τον θυμίζουν. Mάζα κι εκείνοι οι άλλοι, οι "αγανακτισμένοι" που σπάνε λεωφορεία με σιδερόβεργες. Μάζα και οι θερμοανεγκέφαλοι που γκρεμίζουν στάδια, βρίζουν τις μανάδες των "αντιπάλων" οπαδών, ανοίγουν κεφάλια στο όνομα της ομάδας τους, την οποία αποκαλούν συνήθως με τα χαϊδευτικά "ψυχασθένεια" ή "θρησκεία", χωρίς να γνωρίζουν οι μακάριοι τω πνεύματι πόσο πετυχημένος είναι ο παραλληλισμός. Μάζα κι
εκείνος ο β(λ)αμμένος με τα χρώματα της Ελλάδας που εμφανίζεται στη διαφήμιση εναπομείνας στην Πορτογαλία και που δεν έχει τίποτα καλύτερο να κάνει απ' το να διασύρει τη χώρα του και την εικόνα του Έλληνα με τα χιμπατζίδικα και κακόηχα post-game ουρλιαχτά του, και που κάνει τους Πορτογάλους να ξεφυσάνε με ανακούφιση μπροστά στο εγκαταλειμμένο αντίσκηνο, λέγοντας "ου γκρέγκου παρτίου! - γλιτώσαμε - ου γκρέγκου παρτίου!"[3]. Αν αυτή είναι η εικόνα που θέλουμε να έχουν οι κοντοχωριανοί μας συνευρωπαίοι για το τι εστί Έλληνας, ερρέτω...

Της μάζας η ψυχολογία παραμένει ίδια ανά τους αιώνες, είτε αυτή επαναλαμβάνει ρυθμικά συνθήματα προς αίνο διαφόρων ποδοσφαιρικών ανωνύμων εταιρειών είτε επαναλαμβάνει ανάλογα συνθήματα με άλλους στίχους, στους ίδιους όμως πάντα μουσικούς ρυθμούς, περιβλημένα με πατριωτικό ή θρησκευτικοδογματικό προκάλυμμα εναλλάξ - η περιορισμένη RAM γαρ δεν επιτρέπει πιο περίπλοκες απομνημονεύσεις. Ενίοτε πάλι αναβιώνει σύγχρονα auto da fe με καύσεις βιβλίων διαφόρων εκπροσώπων του πνευματικού κόσμου που τολμούν να ορθώσουν το ανάστημά τους και να προτρέψουν και άλλους να ακολουθούν την πυθαγόρεια προτροπή λεωφόρους οδούς μη στείχειν, ή πιο απλά, μην ακολουθείτε τους πολλούς, λυτρωθείτε από τη μάζα και το τυραννικό της αποκοίμισμα.

Αλλά, ας είναι. Ο χρόνος μου τελείωσε. Κι έχω αγώνα αύριο.


[1] Ευάγγελος Λεμπέσης, Η Επαναστατική Μάζα - Η τεραστία Κοινωνική σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω, Εκδόσεις των Φίλων, 2002, σ. 126

[2] Ρωμαίος και Ιουλιέτα, Πράξη Β', Σκηνή 2

[3] Πρόκειται για τη διάσημη πλέον κραυγή ανακούφισης του φτασμένου στα όρια της ανθρώπινης αντοχής Πορτογάλου σερβιτόρου: 'o grego partiu!' που σημαίνει 'ο Έλληνας έφυγε'. Θερμές ευχαριστίες στην καθηγήτρια πορτογαλικών κ. Ντέμπορα Πίο, χάρη στη βοήθεια της οποίας κατέστη δυνατή η φωνητική 'μεταγραφή' του συγκεκριμένου σημείου της διαφήμισης.

Read more...

Θηλυκοποιείται το αρσενικό φύλο

Μικρά παιδιά εκτίθενται σε επικίνδυνα ποσοστά χημικών, τα οποία συναντάμε σε οικιακά προϊόντα, όπως λαστιχένιες σαγιονάρες (τα λεγόμενα κροκς), και αντηλιακές κρέμες, σύμφωνα με έρευνα της ΕΕ, και τα οποία χημικά έχουν την ιδιότητα να αποδιοργανώνουν τις ορμόνες.


Η αναφορά των 327 σελίδων, αποκαλύπτει πως παρά το γεγονός ότι έχουν αναγνωριστεί οι κίνδυνοι από τις «αντι-ανδρογόνες» και «οιστρογονογενείς» ουσίες, η αθροιστική επίδραση αυτού του είδους χημικών, ειδικά στα αγόρια, αγνοείται από τους περισσότερους.

Το Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της ΕΕ αναμένεται να ψηφίσει μία ρύθμιση για τη χρήση αυτών των «φύλο-αλλοιωτικών» χημικών ενώσεων, πριν από τα Χριστούγεννα.

Οι φθαλικές ενώσεις, ένα από τα βασικότερα αντι-ανδρογόνα χημικά, που χρησιμοποιούνται ως αποσκληρυντικά στο σαπούνι, στις λαστιχένιες σαγιονάρες, στα πατάκια του μπάνιου και στα μαλακά παιχνίδια, θεωρούνται υπεύθυνες για το μπλοκάρισμα της δράσης της τεστοστερόνης στη μήτρα, καθώς και για το αδύναμο σπέρμα, τα υψηλά ποσοστά καρκίνου των όρχεων και τις δυσπλασίες στα γεννητικά όργανα.

Η έρευνα έδειξε πως τα αρσενικά έμβρυα 8-12 εβδομάδων, μπορούν να θηλυκοποιηθούν εξαιτίας της έκθεσής τους σε τέτοιου είδους χημικά.

Η αναφορά παρουσιάστηκε στο συμβούλιο περιβάλλοντος και μεταβιβάστηκε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικής Ανάπτυξης της Δανίας (Defra), της χώρας που παρατηρείται αυξημένο ποσοστό καρκίνου των όρχεων.

Οι προειδοποιήσεις έχουν την υποστήριξη του Ιδρύματος Chem (Chemicals Health and Environment Monitoring), ενός βρετανικού φιλανθρωπικού οργανισμού, που έχει κάνει μεγάλο αγώνα μαζί με το WWF για τα τοξικά χημικά.

Η μελέτη των Δανών για την έκθεση των δίχρονων αγοριών στις χημικές ουσίες, που βρίσκονται στα καταναλωτικά προϊόντα, καταλήγει: «Ακόμα και ελάχιστη έκθεση σε προϊόντα που έχουν υψηλή περιεκτικότητα της ενδοκρινό-αποδιοργανωτικής ουσίας DBP, στις λαστιχένιες σαγιονάρες, μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά επικίνδυνη για τα δίχρονα αγόρια.»

«Οι ποσότητες που απορροφούν τα δίχρονα αγόρια από το (συντηρητικό) parabens propylparaben και butylparaben μπορεί να προκαλέσουν οιστρογονογενείς αποδιοργανώσεις στο ενδοκρινικό σύστημα. Τέτοιες ουσίες περιλαμβάνονται συχνότερα στα προϊόντα κοσμετολογίας, τις ενυδατικές κρέμες, τις λοσιόν και τα αντηλιακά.»

«Δεν υπάρχει μόνο ανάγκη για μείωση της έκθεσης στα αντι-ανδρογόνα και τα οιστρογονογενή από τα διατροφικά προϊόντα, τον εσωτερικό αέρα και τη σκόνη, αλλά θα πρέπει να μειωθεί και η έκθεση στα οικιακά προϊόντα, καθώς αυτά αιωρούνται στον εσωτερικό αέρα και τη σκόνη και συνεπώς υπάρχει άμεση έκθεσή μας . Υπάρχει, επίσης, ανάγκη για μείωση της πιθανής συμβολής και άλλων πηγών, όπως το propyl-, butyl- και isobutyl paraben στα προϊόντα κοσμετολογίας και των φθαλικών ενώσεων στα υποδήματα (όπως τα σανδάλια και οι γαλότσες).»

Η Gwynne Lyons, διευθύντρια του Ιδρύματος Chem, εξέφρασε τον φόβο της ότι οι υποδείξεις δεν θα ληφθούν σοβαρά υπόψη. «Υπάρχουν ανησυχίες πως η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν περισσότερο τη βιομηχανία. Εάν δεν υπάρξει πίεση από τους πολίτες, οι χώρες αυτές θα συμφωνήσουν μόνο στη θεωρία, αλλά δεν πρόκειται να εφαρμόσουν τις ρυθμίσεις που αφορούν την έκθεση στα φυλο-αλλοιωτικά χημικά.

«Ούτε οι πολίτες, ούτε η άγρια ζωή προστατεύεται, γιατί οι ρυθμίσεις βασίζονται στην έκθεση σε μεμονωμένες ουσίες, ενώ έχει αποδειχτεί πως οι χημικές αυτές ουσίες, που αλλοιώνουν το φύλο, συνεργούν και δημιουργούν προβλήματα που ακόμα και κάθε μία από αυτές μεμονωμένα δεν θα δημιουργούσε.»

Το Defra δήλωσε: «Η δημόσια ασφάλεια αποτελεί προτεραιότητα για την κυβέρνηση και θα μελετήσουμε με ενδιαφέρον την αναφορά. Οι πολλαπλές συνέπειες από τα διάφορα χημικά δεν θα πρέπει να αγνοηθούν και θα υποστηρίξουμε το έργο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Περιβάλλοντος.»

Χημικές ουσίες στα προϊόντα οικιακής χρήσης, που αποδιοργανώνουν τις ορμόνες:

* Οι φθαλικές ουσίες χρησιμοποιούνται στα κροκς, τις γαλότσες, τις συσκευασίες σαπουνιού, τα προϊόντα από PVC, τα πατάκια μπάνιου και τα μαλακά παιχνίδια. Περιέχονται, επίσης, σε διάφορα διατροφικά προϊόντα, ως αποτέλεσμα της μόλυνσης του περιβάλλοντος.
* Οιστρογονογενείς ουσίες, που περιέχουν τα χημικά parabens, συναντάμε στα προϊόντα κοσμετολογίας, τις αντηλιακές κρέμες και τις ενυδατικές λοσιόν.
* Εντομοκτόνα, όπως το DDT, οι διοξίνες και τα PCB, είναι ουσίες γνωστές για τις αποδιοργανωτικές τους ιδιότητες στις ορμόνες.



Guardian

Read more...

Το γράμμα του νόμου

Τις περισσότερες φορές οι νόμοι μιας χώρας είναι ο απόλυτος καθρέφτης του πολιτισμικού της επιπέδου. Επίσης η ιστορική έρευνα της νομολογίας μπορεί να δώσει πολύ σημαντικά στοιχεία για τα προβλήματα και τις συνθήκες κάθε εποχής και κάθε κοινωνίας. Πολλές είναι και οι περιπτώσεις που νόμοι έχουν "ξεχασθεί" σε ισχύ, καθώς αναφέρονται σε καταστάσεις οι οποίες δεν υφίστανται πλέον. Άλλες φορές πάλι μπορεί κανείς να συναντήσει νόμους των οποίων το πνεύμα κινείται κάπου ανάμεσα στο χιούμορ και την ανοησία.

Στη συνέχεια παρουσιάζεται μια "συλλογή" νόμων και διατάξεων από διάφορα μέρη του κόσμου που μάλλον θα σας κάνει να γελάσετε, ή και να θυμηθείτε άλλες εποχές. Η σειρά παρουσίασης είναι τυχαία. Αναφέρονται η χώρα, το είδος του νόμου (εθνικός, δημοτικός, πολιτειακός) και η συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή στην οποία ισχύει η κάθε διάταξη.

ΗΠΑ, California, Chico (δημοτικός νόμος): Η πυροδότηση πυρηνικού όπλου στα όρια του Δήμου τιμωρείται με πρόστιμο $500.

ΗΠΑ, California, Downey (δημοτικός νόμος): Είναι παράνομο το πλύσιμο αυτοκινήτου στο δρόμο (ψηφίστηκε το 1995).

ΗΠΑ, California, Hollywood (δημοτικός νόμος): Είναι παράνομη η διέλευση περισσοτέρων των 2.000 προβάτων ανά κοπάδι από τη Hollywood Boulevard.

ΗΠΑ, California, Los Angeles (δημοτικός νόμος): Απαγορεύεται στους σκύλους να ζευγαρώνουν σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων από εκκλησίες. Οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο $500 και/ή φυλάκιση 6 μηνών.

ΗΠΑ, California, Palm Springs (δημοτικός νόμος): Απαγορεύεται η διέλευση καμήλας από την Palm Canyon Drive μεταξύ 16.00 και 18.00.

ΗΠΑ, California, San Diego (δημοτικός νόμος): Όσοι αφήνουν χριστουγεννιάτικα στολίδια στα σπίτια τους μετά τη 2α Φεβρουαρίου τιμωρούνται με πρόστιμο $100.

ΗΠΑ, Arkansas (πολιτειακός νόμος): Ο άνδρας έχει το δικαίωμα να δέρνει τη σύζυγό του, όχι όμως περισσότερες από μία φορά το μήνα.

ΗΠΑ, Colorado, Alamosa (δημοτικός νόμος): Η εκτόξευση πυραύλων κατά αυτοκινήτων είναι παράνομη.

ΗΠΑ, Colorado, Logan County (δημοτικός νόμος): Είναι παράνομο το φιλί σε μια γυναίκα ενώ αυτή κοιμάται.

ΗΠΑ, Florida (πολιτειακός νόμος): Απαγορεύεται η απελευθέρωση αερίων από τον πρωκτό σε δημόσιο χώρο, μετά τις 18.00 κάθε Πέμπτη.

ΗΠΑ, Florida, Pensacola (δημοτικός νόμος): Οι πολίτες δεν επιτρέπεται να κυκλοφορούν στο κέντρο της πόλης με λιγότερα από $10 στην τσέπη τους.

ΗΠΑ, Massachusetts (πολιτειακός νόμος): Απαγορεύεται το ροχαλητό εκτός και εάν όλα τα παράθυρα της κρεβατοκάμαρας είναι κλειστά και κλειδωμένα.

ΗΠΑ, Massachusetts (πολιτειακός νόμος): Απαγορεύονται οι γορίλες στο πίσω κάθισμα των αυτοκινήτων.

ΗΠΑ, New York (πολιτειακός νόμος): Η ποινή για όποιον πηδάει από κάποιο κτίριο είναι θάνατος.

ΗΠΑ, New York (πολιτειακός νόμος): Όταν κάποιος χρησιμοποιεί ασανσέρ πρέπει να έχει τα χέρια διπλωμένα μπροστά του και να κοιτά την πόρτα.

ΗΠΑ, Texas, Texarkana (δημοτικός νόμος): Οι κάτοχοι αλόγων δεν επιτρέπεται να τα ιππεύουν νύχτα, εάν αυτά δε φέρουν πίσω φώτα.

Ελβετία, (εθνικός νόμος): Οι πολίτες δεν επιτρέπεται να τραβούν το καζανάκι της τουαλέτας μετά τις 22.00.

Δανία, (εθνικός νόμος): Δεν επιτρέπεται στους οδηγούς αυτοκινήτων να εκκινούν τα οχήματά τους ενώ κάποιος βρίσκεται κάτω από αυτά.

Δανία, (εθνικός νόμος): Όταν ένα αυτοκίνητο κινείται θα πρέπει κάποιος να προηγείται, φέροντας μια σημαία, για να ειδοποιεί τα ιππήλατα οχήματα ότι έρχεται μηχανοκίνητο όχημα.

Γαλλία, (εθνικός νόμος): Δεν επιτρέπεται να δίνεται το όνομα Ναπολέων σε γουρούνια.

Γαλλία, Le Lavandou, (δημοτικός νόμος): Απαγορεύεται σε κάποιον να πεθάνει εάν δεν έχει προνοήσει για τον τόπο ταφής του.

Αγγλία, (εθνικός νόμος): Η επικόλληση γραμματοσήμων που φέρουν το βασιλιά ή τη βασίλισσα, με την ανάποδη, θεωρείται εσχάτη προδοσία.

Αγγλία, York, (δημοτικός νόμος): Εξαιρώντας τις Κυριακές, η δολοφονία Σκοτσέζων με τη χρήση τόξου, είναι απόλυτα νόμιμη.

Read more...

Θεοδωράκης προς "Πυρήνες" - "Καημένε Παπαδόπουλε, πού είσαι να καμαρώσεις τη σπορά σου..."

Με ανοιχτή επιστολή απάντησε ο Μίκης Θεοδωράκης στην επίθεση και τις απειλές που εκτόξευσαν εναντίον του οι τρομοκράτες της οργάνωσης "Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς" στην προκήρυξη με την οποία ανέλαβαν την ευθύνη για το βομβιστικό χτύπημα στο σπίτι του Μίμη Ανδρουλάκη.

Ο κορυφαίος μουσικοσυνθέτης απαντά με πολύ αιχμηρό τρόπο, ανακοινώνοντας στους τρομοκράτες τη διεύθυνσή του σπιτιού του και καλώντας τους να πάνε -όπως λέει- να τον... κάψουν ζωντανό.

"Λεβέντες μου σας καμαρώνω! Είστε οι συνεχιστές του Κολοκοτρώνη, του Ανδρούτσου και του Άρη σε σύγχρονη εκδοχή. Και γι' αυτό η τελευταία ελπίδα του προδομένου λαού μας. Με τη γενναία σας δημόσια αποκήρυξη μου, μου ανοίξατε τα μάτια. Ομολογώ, έστω και καθυστερημένα, ότι υπήρξα ένας ελεεινός και σιχαμερός προδότης-συνεργάτης της χούντας και της αντιλαϊκής δεξιάς και τώρα μετανοιωμένος αποζητώ τη δίκαιη τιμωρία μου" σημειώνει ο Μίκης Θοδωράκης.

Και συνεχίζει: "Το σπίτι μου βρίσκεται σε μικρή πάροδο της οδού Γαριβάλδη, στην Επιφανους 1, και καθώς είμαι ξαπλωμένος έχω απέναντί μου την πλαγιά του Φιλοπάππου, απ' όπου σας είναι πανεύκολο να με κάψετε ζωντανό, για να με λυτρώσετε από τις τύψεις που με ζώνουν. Προς τούτο, έχω ορθάνοιχτα τα παράθυρα μου για να σας διευκολύνω με κίνδυνο να πάθω γρίπη".

"Όμως, ποιος λογαριάζει τέτοιες λεπτομέριες όταν έχει να κάνει με terroristes-τιμωρούς όπως εσείς;... Je vous remercie" καταλήγει ο μουσικοσυνθέτης και προσθέτει το υστερόγραφο "Καημένε Παπαδόπουλε, πού είσαι να καμαρώσεις τη σπορά σου...".

Read more...

Πολυτεχνείο: το ιστορικό της εξέγερσης

20/10/1972 πραγματοποιούνται εκλογές για την ανάδειξη των φοιτητικών συλλόγων, αλλά η αίσθηση ότι δεν ήταν αδιάβλητες ήταν ιδιαιτέρως έντονη. Νομοθετικό διάταγμα 1347 της 12ης Φεβρουαρίου 1973: ο υπουργός αμύνης έχει δικαίωμα διακοπής της αναβολής κατατάξεως στο στράτευμα λόγω σπουδών, φοιτητών που περιέπεσαν σε πειθαρχικά σφάλματα.

του Γ. Γεωργιάδη

Πλήθος φοιτητών ντύθηκαν στο χακί με αφορμή την ψήφιση του ανωτέρω νόμου. Το γεγονός της στράτευσής τους κινητοποίησε κάποιους συμφοιτητές τους. Στις 16/02/1973 γίνεται απόπειρα κατάληψης της Νομικής σχολής Αθηνών, χωρίς αποτέλεσμα. Η κατάληψη πραγματοποιείται στις 21/02/1973. 4. 000 φοιτητές κατέλαβαν για σχεδόν δύο ημέρες δύο πτέρυγες τεσσάρων ορόφων στην Σόλωνος.

ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ: ΕΛΛΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΩΝ
ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ
ΕΞΩ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ

Πρόκειται για συνθήματα που για πρώτη φορά ακούγονταν και τα οποία είχαν γενικό και όχι ειδικά σπουδαστικό περιεχόμενο.

Τα μέχρι τότε αιτήματα των φοιτητών ήταν:

* κατοχύρωση γ’ εξεταστικής περιόδου.
* επαγγελματική κάλυψη πτυχίου.
* εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων σπουδών.
* ανάκληση επιτρόπων και ελεύθερη συζήτηση προβλημάτων.
* κατάργηση διορισμένων διοικήσεων των φοιτητικών συλλόγων και εκλογές για την ανάδειξη νέων.

Τη διεύθυνση της κατάληψης είχε εκλεγμένη φοιτητική επιτροπή και στη διάρκεια των 40 ωρών της πλήθη κόσμου συγκεντρώθηκαν στους γύρω δρόμους για συμπαράσταση. Διαλύθηκαν ειρηνικά μετά τις υποσχέσεις της συγκλήτου και της αστυνομίας για μη χρήση βίας.



Στις 31 Μαΐου 1973 εκδηλώθηκε το κίνημα στο ναυτικό με ανταρσία στο αντιτορπιλικό ΒΕΛΟΣ, που συμμετείχε σε άσκηση του ΝΑΤΟ. Με κυβερνήτη τον αντιπλοίαρχο Ν. Παππά εισήλθε σε ιταλικά ύδατα. Στις 02/07/1973 συνελήφθησαν 70 αξιωματικοί εν ενεργεία και απόστρατοι και την επομένη οι Ε. Αβέρωφ και Π. Γαρουφαλιάς.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης η κίνηση αποδείχθηκε οπερετική και συνδέθηκε με προηγούμενη δήλωση του Κων. Καραμανλή από το εξωτερικό.

Σύμφωνα με τον Μαρκεζίνη η κίνηση συγκινούσε τους βασιλόφρονες αξιωματικούς. Ο τέως βασιλιάς το αρνήθηκε. Ο ίδιος πάντως ανέφερε ότι ο Ε. Αβέρωφ, μια εβδομάδα μετά, του αποκάλυψε ότι το κίνημα είχε προδοθεί. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε κατάληψη ελληνικού νησιού και στην συνέχεια διαπραγμάτευση για έξοδο από την δικτατορία.

Ανακοίνωση της κυβέρνησης ήθελε τον Αβέρωφ σύμβουλο των κινηματιών και σύνδεσμό τους με τον Καραμανλή ο οποίος ήδη από τις 19/05/1973 τους είχε δώσει το διάγγελμα που θα απηύθυναν από την Σύρο. Ο δε Γαρουφαλιάς ενίσχυσε τις οικογένειες των κινηματιών με το ποσό των 5. 000. 000 δρχ. Ο Καραμανλής αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμιξη. Ο Κανελλόπουλος εξέφρασε την ανησυχία του για τις συλλήψεις Αβέρωφ – Γαρουφαλιά, οι οποίοι τελικά αμνηστεύθηκαν και μαζί τους και ο Παναγούλης.

Στις 1 Ιουνίου 1973 ο Παπαδόπουλος ανακοίνωσε από ραδιοφώνου ότι αναλαμβάνει προσωρινός Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας και ότι εντός μηνός θα ανακοινωθούν οι θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος και εντός διμήνου ο λαός με δημοψήφισμα θα αποφανθεί για το πολιτειακό. Στις 29 Ιουλίου 1973 διεξάγεται το δημοψήφισμα και αποβαίνει υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας. Με το αποτέλεσμα θα διαφωνήσει ο Κανελλόπουλος που θεώρησε ότι «δεν είναι η θέληση του λαού», ενώ ο Μαύρος θα το χαρακτηρίσει «προϊόν βίας». Ο Καραμανλής είχε ζητήσει ματαίωση, ευρεία συζήτηση για τις διαδικασίες, καθώς επίσης να τεθεί υπό αίρεση ο θεσμός της βασιλείας και η τύχη του να κριθεί σε μελλοντικό δημοψήφισμα (έβγαζε έξω τον Παπαδόπουλο, γνωρίζοντας ότι ο τελευταίος είχε φιλοδοξίες, προφανώς διότι δεν τον συνέφερε η συγκυρία). Ο Κρις Γουντχάουζ ανήγγειλε στο Βρετανικό κοινοβούλιο μετά το δημοψήφισμα το τέλος της μοναρχίας «διότι στο παρελθόν επέδειξε αφροσύνη έναντι του κοινοβουλίου» και προέβλεψε την αδυναμία της αποκατάστασης στον ελληνικό θρόνο.

Στις 19/08/1973 ο Παπαδόπουλος ορκίστηκε πρόεδρος με αντιπρόεδρο τον στρατηγό Οδ. Αγγελή.

Ο Παπαδόπουλος επιθυμούσε να εξελιχθεί από δικτάτορας σε πολιτικό πρόσωπο και εργαζόταν πάνω σε αυτή του την επιθυμία. Με τα Π. Δ. 167 και 168/20-08-1973 χορήγησε γενική αμνηστία και εξήγγειλε άρση του στρατιωτικού νόμου. Ήδη από τα τέλη του 1969 και μέχρι τα μέσα του 1971 επανεξετάστηκαν όλες οι περιπτώσεις πολιτικών εξόριστων και είχαν διαλυθεί τα στρατόπεδα, πλην ελαχίστων στη Λέρο. Από τότε υποσχέθηκε εκλογές το 1974 αντί του 1975 που είχε προαναγγείλει. Η συμπεριφορά του όμως αυτή, ήταν φυσικό να τον απομακρύνει από τους μέχρι τότε συνεργάτες του, που όλοι και κυρίως ο Ιωαννίδης είχαν τα ερείσματά τους στο στράτευμα. Απέναντί του έταξε και τους πραιτωριανούς του, που είχαν μάθει να λειτουργούν ασύδοτα και αδίστακτα.

Την 01/10/1973 ανακοίνωσε την ανάθεση στον Μαρκεζίνη της εντολής σχηματισμού κυβέρνησης με μοναδικό σκοπό τη διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών το 1974. Έτσι έθεσε τέλος στην 21/04/1967.

Στις 07/10/1973 άρχισε ο 4ος Αραβοϊσραηλινός πόλεμος. Η κυβέρνηση Μαρκεζίνη αναγνωρίστηκε από κάποιες χώρες (Γιουγκοσλαβία, Ρουμανία, Αλγερία, Ν. Κορέα, Ν. Βιετνάμ, Πακιστάν κ. α.) δυσκόλεψε όμως τις σχέσεις της με τις Η. Π. Α. που ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τις εδώ βάσεις για να προωθούν εφόδια στο Ισραήλ. Οι Άραβες αντέδρασαν και ο Μαρκεζίνης φάνηκε επιφυλακτικός έναντι των Η. Π. Α., οι οποίες τάχτηκαν ανοικτά κατά του νέου καθεστώτος.

Στις 08/10/1973 ορκίστηκε η κυβέρνηση Μαρκεζίνη. Το νέο καθεστώς δεν είχε καμία στήριξη. Ούτε από τον λαό, ούτε από τον πολιτικό κόσμο, ούτε από τον στρατό, ούτε από τις Η. Π. Α. Φαίνεται μάλιστα ότι από τις 25/10 είχε ήδη οριστεί η ημερομηνία πραξικοπήματος του Ιωαννίδη. Σύμφωνα με την κατάθεση Γκιζίκη, όπως δημοσιεύτηκε από τον Ελεύθερο Κόσμο (έντυπο που υποστήριξε εξ’ αρχής το καθεστώς) στις 22/06/1975:

«η ημερομηνία ανατροπής του Παπαδόπουλου ορίσθηκε ένα μήνα πριν και ήταν γνωστό, σε μένα καθώς και σε κάποιους άλλους αξιωματικούς. Στις 26/11 θα μετέβαινα από την Λάρισα στην Αθήνα για ενημέρωση εν’ όψει της επισκέψεως στην Τουρκία. Ο Παπαδόπουλος λόγω της επικείμενης επίσκεψης Τσαουσέσκου θα παρέμενε στην Αθήνα, θα ανατρεπόταν και θα ορκιζόμουν στην θέση του».

Την 01/11/1973 ο υπουργός παιδείας της δοτής κυβέρνησης Σιφναίος εξήγγειλε:

* την επαναχορήγηση της αναβολής στράτευσης στους 88 φοιτητές που είχαν επιστρατευθεί τον Φεβρουάριο.
* ρυθμίσεις για τις εξετάσεις.
* υπόσχεση για την διεξαγωγή ελεύθερων φοιτητικών εκλογών τον Φεβρουάριο του 1974 που θα διενεργούσε επιτροπή αριστούχων φοιτητών ορισμένων από την πρυτανεία.



Τα μέτρα όχι μόνο δεν εκτόνωσαν την ένταση, αλλά τη δυνάμωσαν, διότι το νέο καθεστώς ήθελε να λέγεται δημοκρατικό και εν τούτοις ανέβαλε τις δημοκρατικές διαδικασίες με το αιτιολογικό ότι οι βουλευτικές εκλογές έπρεπε να προηγηθούν οποιασδήποτε άλλης δημοκρατικής διαδικασίας.

Οι προτάσεις του υπουργού παιδείας απορρίφθηκαν από τους φοιτητές των οποίων τα αιτήματα βρίσκονταν στον αντίποδα των προτάσεων αυτών:

* κατάργηση του σπουδαστικού τμήματος της γενικής ασφάλειας.
* κατάργηση των κυβερνητικών επιτροπών.
* 12μηνη στρατιωτική θητεία για όλους.
* καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας.
* διεξαγωγή φοιτητικών εκλογών τον Δεκέμβριο.

Στις 04/11/1973 στο μνημόσυνο του Γ. Παπανδρέου που συμμετείχαν πλήθος κόσμου και πολιτικοί, έγινε η πρώτη καταδίκη του προεδρευομένου καθεστώτος. Ακολούθησε διαδήλωση και σύγκρουση με την αστυνομία και συνελήφθησαν 17 (5 φοιτητές, 7 υπάλληλοι, 2 εργάτες, 3 επαγγελματίες) οι οποίοι παραπέμφθηκαν στη «δικαιοσύνη» (η δίκη τους μετατράπηκε σε αντιχουντικό κίνημα. Οι Π. Κανελλόπουλος, Γ. Μαύρος, Ι. Ζίγδης, Α. Μπαλτατζής, Π. Πολυχρονίδης κατέθεσαν στις 11/11/1973 ως μάρτυρες υπεράσπισης. Στις 13/11 καταδικάστηκαν 5 από τους 17) . Την ίδια μέρα ο Σ. Μαρκεζίνης ανήγγειλε ότι στις 17/11 θα προβεί σε βαρυσήμαντες εξαγγελίες για το χρονοδιάγραμμα της κυβερνήσεώς του, με προοπτική την αναθεώρηση ορισμένων άρθρων του Συντάγματος και το BBC μετέδωσε:

«οι ελπίδες του ελληνικού καθεστώτος περί ειρηνικής μεταβάσεως στην κοινοβουλευτική δημοκρατία υπέστησαν σοβαρό πλήγμα όταν ξέσπασαν άγριες μάχες μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών. Η πρώτη κρίσιμη δοκιμασία του Μαρκεζίνη έδειξε μικρές πιθανότητες συμβιβασμού μεταξύ αυτού και των αντιπάλων του».

Στις 08/11/1973 γίνεται συγκέντρωση στη Νομική χωρίς την άδεια των αρχών. Εκατοντάδες προσερχόμενοι φοιτητές δέχονται επίθεση της αστυνομίας, διασπώνται και ορισμένοι καταφεύγουν στο Πολυτεχνείο, για το οποίο δεν έχει ανακοινωθεί καμιά απαγόρευση από τις αρχές. Στις 17:00 ο πρύτανης Κονοφάγος, ο εισαγγελέας και αξιωματικοί της αστυνομίας διαπραγματεύονται μαζί τους. Οι φοιτητές αξίωσαν την απομάκρυνση της αστυνομίας και αυτό έγινε, αλλά τελικά δεν αποχώρησαν. Αντιθέτως μαζεύτηκαν και άλλοι φοιτητές. Στις 21:00 5-7. 000 ήταν οι συγκεντρωμένοι (κατά Σ. Γρηγοριάδη), η συγκοινωνία διακόπηκε και στα τρόλεϊ έγραφαν συνθήματα:

ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ
Ο ΤΥΡΑΝΟΣ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙ

Η κυβέρνηση Μαρκεζίνη είχε κλείσει περίπου ένα μήνα ζωής, τα συνθήματα ήταν πολιτικά και στρέφονταν κατά του καθεστώτος. Το κτίριο εκκενώθηκε ειρηνικά αργά την νύχτα. Η ημέρα αυτή έδειχνε καθαρά ότι μια κατάληψη του Πολυτεχνείου ήταν εφικτή.

Στις 12/11/1973 έγιναν συγκεντρώσεις και συζήτηση:

10:00 της Ιατρικής στου Γουδή
10:30 της Φιλοσοφικής στην Νομική
11:30 της ΑΣΟΕΕ ,στο αμφιθέατρό της

Στην ΑΣΟΕΕ η σύγκλητος αρνήθηκε να δώσει άδεια και έκανε την εξής ανακοίνωση:

«προς αποφυγή περαιτέρω διαταράξεως της τάξεως αποφασίζεται η διακοπή των μαθημάτων και της λειτουργίας της λέσχης για 3 ημέρες από 14/11 έως και 16/11».

Οι φοιτητές απάντησαν με την εξής ανακοίνωση:
«δεν αναγνωρίζουμε σε κανέναν το δικαίωμα να κλείνει την σχολή μας και να αφήνει νηστικούς για 3 ημέρες τους φοιτητές».

Η κατάσταση πάντως δεν εκτραχύνθηκε.

Στις 13/11/1973 ο υπουργός παιδείας δήλωσε ότι παραμένει αμετακίνητος στην θέση του για την διεξαγωγή αρχαιρεσιών μετά την 15η Φεβρουαρίου 1974 με την επίβλεψη επιτροπής αριστούχων φοιτητών που θα επέλεγε το υπουργείο. Είχε στείλει μάλιστα το σχετικό διάταγμα για δημοσίευση στο ΦΕΚ. Οι φοιτητικοί σύλλογοι ορίζουν τις συνελεύσεις τους για την επόμενη ημέρα.

Συνεπώς, μια κυβέρνηση δοτή την οποία δεν στηρίζουν πλέον ούτε οι χουντικοί, έρχεται σε αντιπαράθεση με τους φοιτητές λόγω των αρχαιρεσιών στις σχολές, εξίμιση χρόνια μετά το πραξικόπημα της 21ης Απρίλη και ένα μήνα από την έναρξη μιας διαδικασίας επαναπολιτικοποίησης της χώρας.

Η Εξέγερση

14/11/1973
Το πρωί ξεκινούν οι γενικές συνελεύσεις που είχαν εξαγγελθεί και το μεσημέρι ακούγεται στην Νομική μια είδηση που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ότι στο Πολυτεχνείο συγκρούονται φοιτητές - αστυνομία. Αποφασίζεται διαδήλωση συμπαράστασης προς το Πολυτεχνείο και μια ομάδα 400 περίπου φοιτητών φεύγει από την συνέλευση της Νομικής και κατεβαίνει την Σόλωνος φωνάζοντας συνθήματα (η ΑΝΤΙΕΦΕΕ του ΚΚΕ ήταν αντίθετη σε αυτή την κίνηση). Η διαδήλωση βρίσκει το Πολυτεχνείο σε αστυνομικό κλοιό και συγκρούεται με τους αστυνομικούς, καταδιώκονται όμως και περίπου 200 - 300 από αυτούς μπαίνουν στο προαύλιο του Πολυτεχνείου όπου υπάρχει ασυλία και εξακολουθούν να φωνάζουν. Οι συνελεύσεις των φοιτητών του Πολυτεχνείου αποφασίζουν αποχή και παραμένουν όλοι στον χώρο. Προσέρχονται και φοιτητές της ΑΣΟΕΕ που λόγω της πρυτανικής απόφασης να παραμείνει κλειστή η σχολή δεν έχουν που να συνεδριάσουν.

Στις άλλες σχολές όπου είχαν συνέλθει οι γενικές συνελεύσεις των φοιτητικών συλλόγων όταν έφτασε η πληροφορία της συγκέντρωσης στο Πολυτεχνείο αποφάσισαν να πάνε εκεί.

Κόσμος όμως συγκεντρώνεται και στο απέναντι πεζοδρόμιο, τα συνθήματα ακούγονται σε κάποιους σαν κάλεσμα. Η αστυνομία προσπαθεί να διώξει τους συγκεντρωμένους στο απέναντι πεζοδρόμιο, επεμβαίνει και ο εισαγγελέας, αλλά το πλήθος δεν διαλύεται.

ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ:

ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΛΑΕ
ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΥΡΑΝΟ

Ο αστυνομικοί αποσύρονται σε πιο μακρινά σημεία όπως π. χ. την πλ. Κάνιγγος και γιουχάρονται κατά την αποχώρησή τους.

Στις 19:00 - 20:00 τίθεται θέμα κατάληψης από άτομα της ακροαριστεράς (πιθανότατα της ΑΑΣΠΕ η οποία να σημειωθεί ότι ήταν η μόνη αντίθετη με την διενέργεια φοιτητικών εκλογών) και ανένταχτους οι οποίοι ζητούν να παρθούν όλα τα απαραίτητα προς κατάληψη του Πολυτεχνείου μέτρα. Οι ΑΝΤΙΕΦΕΕ και ΡΗΓΑΣ αρχικά διαφωνούν, κατ’ αρχήν συμφωνείται να αφήσουν για αργότερα την λήψη τελικής απόφασης για κατάληψη όταν θα υπήρχαν περισσότερα δεδομένα για να κρίνουν, αλλά τελικά η κατάληψη θα αποφασιστεί και θα συμμετάσχουν σε αυτήν και οι ΑΝΤΕΦΕΕ - ΡΗΓΑΣ. Μέχρι εκείνη την στιγμή δεν μπορούμε να μιλήσουμε για οργανωμένη κίνηση των φοιτητών και γενικότερα για οποιαδήποτε οργάνωση, ώστε όλες οι τάσεις εκδηλώνονται αυθόρμητα.

Ο κόσμος μέσα παραμένει και η κυκλοφορία έξω έχει σταματήσει και οι συγκεντρωμένοι αυξάνονται διαρκώς. Αυτό το γεγονός δίνει την εντύπωση ότι η κατάληψη έχει ήδη αρχίσει. Το βράδυ ο αριθμός των συγκεντρωμένων είναι πολλή μεγάλος, κάποιοι τον υπολογίζουν μέχρι και σε 15. 000 άτομα.

ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ:

ΑΠΟΨΕ ΠΕΘΑΙΝΕΙ Ο ΦΑΣΙΣΜΟΣ
ΕΞΙ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΚΕΤΑ ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝΕ ΕΦΤΑ
ΕΡΓΑΤΕΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ
ΔΕΝ ΣΕ ΘΕΛΕΙ Ο ΛΑΟΣ ΠΑΡ’ ΤΟΝ ΠΙΘΗΚΟ ΚΙ ΕΜΠΡΟΣ
ΨΩΜΙ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
ΛΑΕ ΠΕΙΝΑΣ ΓΙΑΤΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΚΥΝΑΣ
Η ΧΟΥΝΤΑ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
ΕΞΩ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ
ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑΤΟ

Οι αιρετές επιτροπές των σπουδαστών καλούσαν τον κόσμο να μείνει στο Πολυτεχνείο επ’ αόριστο, διαβεβαιώνοντας ότι έγιναν οι απαραίτητες προμήθειες τροφίμων και άλλων αναγκαίων ειδών.

Εκλέγεται συντονιστική επιτροπή η οποία όρισε ομάδες εργασίας (συγκέντρωση τροφίμων, παρασκευή φαγητού, καθαριότητα, περιφρούρηση, έλεγχος προκηρύξεων και ταυτοτήτων).

Αρχίζουν να μοιράζονται προκηρύξεις. Ο κόσμος αποχωρεί σιγά-σιγά και γύρω στα μεσάνυκτα που έχει λιγοστέψει διώκονται οι εναπομείναντες από ασφαλίτες με πολιτικά. Οι πόρτες κλείνουν, περίπου 3.000 φοιτητές και εργάτες βρίσκονται μέσα και αρχίζουν τις συνελεύσεις. Εκλέγουν και οι εργάτες επιτροπή.

Η Ιταλική Εspresso έγραψε:
«Χίλιοι περίπου σπουδαστές διατυπώνουν τη διαμαρτυρία τους, διανέμοντας φειγ-βολάν, τραγουδώντας και φωνάζοντας συνθήματα. Η διαδήλωση δεν έχει ακόμα πολιτικό χαρακτήρα, η αστυνομία με πεζούς και θωρακισμένα οχήματα κάνει αισθητή την παρουσία της στους γύρω δρόμους».

Και πράγματι δεν έγινε καμία επέμβαση αλλά ισχυρές δυνάμεις και θωρακισμένα βρίσκονταν στις πλατείες Κάνιγγος και Κοτζιά.

15/11/1973

Όλη την νύχτα γίνονται συνελεύσεις. Στην αίθουσα Γκίνη συνεδριάζουν οι εργάτες. Η διακήρυξη στην οποία θα καταλήξουν οι εργάτες δεν γίνεται δεκτή από την συντονιστική επιτροπή, η οποία δεν δίνει άδεια να τυπωθεί στον πολύγραφο. Η διακήρυξη εν τούτοις τυπώθηκε κάπου αλλού και μοιράστηκε σε περιορισμένο αριθμό, για να μην οδηγήσει σε διάσπαση.

Στη συνέλευση της ΑΣΟΕΕ προτείνεται η αποχώρηση και η επίδοση ψηφίσματος που να ζητά τον σχηματισμό κυβέρνησης όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης (πιθανότατα εννοούσαν τα κόμματα που προϋπήρχαν της 21ης Απριλίου). Η πρόταση απορρίφθηκε.

Το πρωί έγινε η εξής ανακοίνωση του υπουργού παιδείας για τα γεγονότα της προηγούμενης ημέρας:

«Από την χθες ομάδαι συγκεντρωθείσαι εις τους χώρους του Πολυτεχνείου και προ αυτού παρεμποδίζουν την κυκλοφορία. Μεταξύ των συνθημάτων ουδέ εν έχει ως περιεχόμενον σπουδαστικό αίτημα, αλλά άπαντα είναι πολιτικής φύσεως (προφανώς αφήνει να εννοηθεί ότι τα επεισόδια δεν δημιουργούν οι φοιτητές αλλά άλλες αναρχικές ομάδες άσχετες με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα). Τούτο είναι φυσικό διότι δια των ανακοινωθέντων της 1ης Νοεμβρίου κυβερνητικών μέτρων, ικανοποιήθησαν άπαντα τα εκκρεμούντα λογικά φοιτητικά αιτήματα. Η κυβέρνηση αφ’ ετέρου ουδεμίαν έχει ψευδαίσθηση ως προς τον πράγματι επιδιωκόμενον υπό των θορυβούντων σκοπό».

Την ίδια μέρα τρία μεγάφωνα τοποθετήθηκαν. Ένα στη γωνία Πατησίων και Στουρνάρη, ένα στην πύλη της Πατησίων και ένα στην πύλη της Στουρνάρη. Ένας ραδιοπομπός 250 W τέθηκε σε λειτουργία στην Aίθουσα Mηχανολόγων. Στο χημικό υπήρχε δέκτης ελέγχου του πομπού για να συλλαμβάνει τα σήματα της αστυνομίας. Η εμβέλεια του σταθμού ήταν μέχρι τον Ωρωπό. Ένας δεύτερος πομπός εγκαταστάθηκε την ίδια μέρα από τις ένοπλες δυνάμεις στην γύρω περιοχή και μετάδιδε προς σύγχυση εξτρεμιστικά συνθήματα όπως:

ΚΑΤΩ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ
Η ΧΟΥΝΤΑ ΕΠΕΣΕ

Οι εκφωνήσεις ξεκινούσαν πάντοτε ως εξής:

ΕΔΩ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ, ΕΔΩ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
ΣΑΣ ΟΜΙΛΕΙ Ο ΡΑΔΙΟΣΤΑΘΜΟΣ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ
ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ, ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ
ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Από τις πρώτες ανακοινώσεις του σταθμού ήταν αυτή που ενημέρωνε τον κόσμο ότι καταλήφθηκαν τα πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης, Πάτρας και Ιωαννίνων.

Πλήθος συρρέει εντός, αλλά και γύρω από το Πολυτεχνείο. Ακούγονται υψηλά νούμερα, ότι 4.000 άτομα περικυκλώνουν τον χώρο, προστατεύοντας τους φοιτητές και δυσκολεύοντας την όποια προσέγγιση των αστυνομικών. Αυτό τον ρόλο θα παίξουν τα πλήθη γύρω από το Πολυτεχνείο μέχρι και τα μεσάνυκτα της Παρασκευής που θα εκδιωχθούν. Το μεσημέρι εργάτες έφτασαν και μπήκαν μέσα στο Πολυτεχνείο. Αργότερα προστέθηκαν και οι αγρότες των Μεγάρων, που είχαν συγκέντρωση στον Άρειο Πάγο, διαμαρτυρόμενοι για τις απαλλοτριώσεις που θα γίνονταν για να κατασκευαστεί διυλιστήριο του Ωνάση στην περιοχή. Οι αγρότες προέβησαν σε ανακοινωθέν το οποίο κατέληγε:

«O αγώνας είναι κοινός και όχι μόνο για το Πολυτεχνείο ή τα Μέγαρα, αλλά για την Ελλάδα και τον λαό της που θέλει να καθορίζει την ζωή του. Βασική προϋπόθεση η ανατροπή της δικτατορίας και η αποκατάσταση της λαϊκής κυριαρχίας».

Η προσέλευση ήταν πολλή μεγάλη και ο έλεγχος στις πύλες ανεπαρκής επιτρέποντας σε άντρες της ΚΥΠ της ΕΣΑ και της αστυνομίας να παρεισφρύσουν. Αυτοί έγραφαν εξτρεμιστικά συνθήματα και έκαναν ζημιές. Το 677/26-07-1975 βούλευμα του Συμβ. Εφετών αναφέρει:

«εκ των ανακριτικών στοιχείων προέκυψε ότι ο κατηγορούμενος Μιχ. Ρουφογάλης υποστράτηγος διατελών αρχηγός ΚΥΠ από τις 14 έως τις 16/11 προκάλεσε και παρότρυνε πλείονα πρόσωπα της εν λόγω υπηρεσίας, τελούντα υπό την ιεραρχική του εξάρτηση, προς διάπραξη ορισμένων κακουργημάτων και πλημμελημάτων και δει, τους ανέθεσε όπως διεισδύσουν μεταξύ των κατεχόντων το Πολυτεχνείο και καταλάβουν επίκαιρες θέσεις πέριξ αυτού, ιδία στην Τοσίτσα και Μπουμπουλίνας, ίνα ούτοι συμμορφούμενοι με περαιτέρω υποδείξεις του, επιδοθούν αφ’ ενός εις την πρόκλησιν θανατηφόρων σωματικών κακώσεων και βλαβών πολιτών με συμπαγείς ράβδους και άλλα πρόσφορα μέσα, αφ’ ετέρου εις καταστροφήν κινητών χρησιμευόντων εις κοινόν όφελος και τρίτον εις αθρόας περιυβρίσεις αρχής εμπεριεχόμενης εις έντυπα άτινα διοχετεύοντα λάθρα μεταξύ των φοιτητών και εις αναρχικά συνθήματα αναγράφοντα επί των τοιχωμάτων».

Ο μάρτυρας Γ. Λαζαρίδης οδοντίατρος κατέθεσε πως «προβοκάτορες της ΚΥΠ με αρχηγό τον Ρουφογάλη φέροντες δοχεία πετρελαίου, περιέβρεχαν ξυλότυπους υπονόμων στην οδό Σολωμού και έβαζε φωτιά όπως στην γωνία Σολωμού - Σ. Τρικούπη. Υπεύθυνος της σφαγής πρέπει να είναι ο Ρουφογάλης».

Ο Στ. Τζουμάκας κατέθεσε πως «ομάδες της ΚΥΠ στην οδό Μπουμπουλίνας προσπαθούσαν να διεισδύσουν και να καταλάβουν τον πομπό».

Ο Γ. Καραλής κατέθεσε πως «από το κτίριο της ΚΥΠ στην οδό Μπουμπουλίνας στις 13:30 την 16η Νοεμβρίου έβγαιναν ομάδες ατόμων με πολιτικά και διασκορπίζονταν στους πέριξ δρόμους».

Σύμφωνα με το βούλευμα «ο ταγματάρχης Δ. Κατσούλης παρότρυνε άτομα προς διάπραξη κακουργημάτων ή πλημμελημάτων, ανέθεσε στον Δ. Πίμπαν και άλλους να διεισδύσουν στο Πολυτεχνείο και πέριξ αυτού ίνα επιδοθούν σε θανατηφόρους τραυματισμούς και σωματικές κακώσεις αστυνομικών και πολιτών με βόμβες και άλλα μέσα και την καταστροφή κινητών πραγμάτων, την εξύβριση αρχής και αναρχικά συνθήματα».

Ο Πίμπας στην απολογία του υποστήριξε ότι ο Κατσούλης τον έστειλε στο Πολυτεχνείο να συλλέξει πληροφορίες και να προκαλέσει όλα τα ανωτέρω του κατηγορητηρίου και ότι αν και ιδιωτικός υπάλληλος εισήλθε στο Πολυτεχνείο ως γιατρός αφού εφοδιάσθηκε με πλαστή φοιτητική ταυτότητα από τον Κατσούλη. Παρείχε βοήθεια σε τραυματίες οι οποίοι πέθαναν.

Κατά τον μάρτυρα Λογοθέτη ο Πίμπας προσπαθούσε να τρομοκρατήσει τους φοιτητές, ενώ έκρυβε και τα πτώματα των νεκρών.

Εφημερίδα Αθηναϊκή 08/08/1974:
«Οι εργαζόμενοι συνέρχονται σε γενική συνέλευση. Η επιτροπή έθεσε κείμενο προς έγκριση, ορισμένοι ζητούν αλλαγές. Κάποιοι ζητούν συμμετοχή των εργαζομένων στη συντονιστική του Πολυτεχνείου κατά 50%, άλλοι απαιτούν την υπαγωγή της φοιτητικής στην εργατική επιτροπή και άλλοι θέτουν πρόβλημα εργατικής εξουσίας. Η συντονιστική επιβάλλεται με κόπο λέγοντας ότι η συνέλευση των εργαζομένων δεν εκπροσωπεί το σύνολό τους και ότι η συνέλευσή τους απλώς μεταφέρει μηνύματα των εργαζομένων στο Πολυτεχνείο. Όσο για το 50% είναι σωστό, αλλά πρέπει να εφαρμοστεί σιγά-σιγά, διότι οι φοιτητικές επιτροπές εκφράζουν πιο πιστά και μαζικά το κίνημα των φοιτητών σε σύγκριση με τη συνέλευση ως εκπρόσωπο των εργαζομένων».

Είναι η πρώτη φορά επί δικτατορίας που η φοιτητική και η εργατική δυναμική ενώνονται, παρά τα όποια προβλήματα διοίκησης.

09:00 ανοίγει η πόρτα του Πολυτεχνείου, οι αστυνομικοί εμποδίζουν τον κόσμο (που είναι πολύς) να πλησιάσει. Οι φοιτητές φωνάζουν:

ΛΑΕ ΣΠΑΣΕ ΤΟΝ ΚΛΟΙΟ
ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠ’ ΤΟΝ ΛΑΟ

Ο κλοιός έσπασε, αλλά μονάχα για να μπει ένας αριθμός διαδηλωτών που πίεζε και στη συνέχεια ξανακλείνει.

09:30 τα σύμβολα του καθεστώτος κατεβαίνουν, ρημάζεται το γραφείο του επιτρόπου, ενώ έξω από τον χώρο του Πολυτεχνείου καίγονται δυο σημαίες της 21ης Απριλίου και μια φωτογραφία του Παπαδόπουλου.

11:30 από την ανακοίνωση της συγκλήτου που συγκλήθηκε στις 08:00:

«Από χθες αποκλείσαμε κάθε σκέψη επέμβασης της αστυνομίας διότι:
α) θα ήτο κατάργηση του ασύλου
β) θα ωδήγει ενδεχομένως σε αιματηρά επεισόδια
επί της αρχής αυτής η σύγκλητος επιμένει και σήμερον. Έχουμε επ’ αυτού την ομόφωνη γνώμη του συλλόγου των τακτικών καθηγητών που συνήλθαν στις 11:00. Κλιμάκιο του συλλόγου προσπαθεί να έρθει σε επαφή με τους σπουδαστές».

14:00 κυβερνητική ανακοίνωση «Σεβόμενοι απόφαση της συγκλήτου που αποκλείει επέμβαση της αστυνομίας, αποφεύγουμε ανάμειξη και κρατούμε την αστυνομία σε απόσταση από το Πολυτεχνείο».

16:00 η αστυνομία απομακρύνεται όντως. Η πρόσβαση στο Πολυτεχνείο είναι ελεύθερη και ο εφοδιασμός εφικτός, μοιράζονται τρόφιμα, φάρμακα, τσιγάρα, σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και χρήματα. Τα πλήθη πυκνώνουν, κοσμοσυρροή, μπαίνουν πολλοί μαθητές τεχνικών σχολών. Αυτό το γεγονός καθιστά δυσχερή έως και αδύνατο τον έλεγχο ταυτοτήτων ο οποίος σύμφωνα με απόφαση της συντονιστικής γινόταν μέχρι εκείνη την ώρα. Ανεξέλεγκτα γίνονται τώρα και τα συνθήματα.

19:00 οι εργάτες διαδηλώνουν στην Πατησίων, προηγουμένως έχουν αποφασίσει:
α) γενική απεργία διαρκείας με οικονομικά και πολιτικά αιτήματα
β) σύσταση και αποστολή επιτροπών τους στα εργοστάσια με σκοπό να δημιουργήσουν επιτροπές πάλης.

Στο ίδιο πνεύμα κινούνται και τα συνθήματα που φωνάζουν. Προσέρχονται διαρκώς και περισσότεροι εργάτες που δηλώνουν έτοιμοι για απεργία. Συγκαλείται νέα εργατική συνέλευση στο Πολυτεχνείο. Δύο εργάτες θα ενταχθούν μέλη στη συντονιστική επιτροπή.

Το βράδυ ο πομπός ρίχνει το σύνθημα της γενικής απεργίας για την ανατροπή του καθεστώτος. Οι πύλες θα κλείσουν τα μεσάνυκτα (ο Ν. Ψυρούκης εκτιμά ότι 5.000 άτομα ήταν μέσα και 10.000 έξω εκείνο το βράδυ).

16/11/1973
Οι συνελεύσεις ξεκίνησαν στις 03:00. Ορίσθηκαν συνεργεία τάξης τα οποία προσπαθούσαν να εντοπίσουν χαφιέδες και προβοκάτορες.

Ανακοίνωση της συντονιστικής επιτροπής:
«οι φοιτητές και οι εργαζόμενοι που κλείστηκαν στο Πολυτεχνείο καλούν τον λαό να συσπειρωθεί γύρω τους και να αγωνιστεί ως την τελική νίκη α)πρωταρχική προυπόθεση για την επίλυση των λαικών προβλημάτων θεωρούμε την άμεση παύση του τυραννικού καθεστώτος της χούντας και την εγκαθίδρυση της λαϊκής κυριαρχίας και της εθνικής ανεξαρτησίας β) η λαϊκή κυριαρχία συνδέεται αναπόσπαστα με την εθνική ανεξαρτησία από τα ξένα συμφέροντα που στηρίζουν την τυραννία. Η πλατειά κινητοποίηση του λαού και η εκδήλωση συμπαράστασης απ’ όλες τις γωνιές της Ελλάδος είναι η καλύτερη απάντηση σε όσους επιχείρησαν να μας δυσφημίσουν».

Πλήθη κόσμου συρρέουν, μπαίνουν 500 εργάτες και αρχίζουν τις συνελεύσεις, μπαίνουν και μαθητές, η αστυνομία επανεμφανίζεται ενώ ο πομπός καλεί τον λαό σε εξέγερση.

Το μεσημέρι δίνεται συνέντευξη σε Έλληνες και ξένους δημοσιογράφους, οι οποίοι ξεναγούνται στους χώρους του Πολυτεχνείου για να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι ότι είναι ακέραια, τους απαγορεύεται όμως η φωτογράφηση. Μοιράζονται προκηρύξεις, ο κόσμος συμπαρίσταται προσφέροντας τρόφιμα, λουλούδια, τσιγάρα και χρήματα. Καταφτάνουν ψηφίσματα από συλλόγους, εξόριστους και κρατούμενους. Στη συνεδρίαση της συντονιστικής οι αντιπρόσωποι του ΚΚΕ και του ΚΚΕ εσωτερικού προτείνουν την αποχώρηση και διακήρυξη για συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας από όλα τα κόμματα. Η πρόταση απορρίπτεται με ψήφους 7 προς 4. Οι δρόμοι από Χαλκοκονδύλη μέχρι Μάρνη και σε ακτίνα 500 μέτρων έχουν καταληφθεί. Το συγκεντρωμένο πλήθος προκαλεί τη διακοπή της κυκλοφορίας (στους 20.000 εκτιμά τους συγκεντρωμένους ο Σ. Γρηγοριάδης).

16:30 θα γίνει και η πρώτη μαθητική συνέλευση. Αποφασίζουν αποχή σε όλα τα γυμνάσια. Προστριβές έχει γεννήσει η κατά τους εργάτες λογοκρισία της διακήρυξής τους από τη συντονιστική. Συμπλοκή φοιτητών του Παντείου με αστυνομικούς στου Μακρυγιάννη.

17:00 αρχίζουν οι συγκρούσεις με τους αστυνομικούς. Στην πλ. Κλαυθμώνος τραυματίζονται 14 αστυνομικοί και 9 διαδηλωτές. Πέφτουν δακρυγόνα, οι τραυματίες μεταφέρονται στο Πολυτεχνείο γίνονται συγκεντρώσεις στην πλ. Βάθη, την πλ. Εξαρχείων, τον Αγ. Παντελεήμωνα, οι οποίες διαλύονται με δακρυγόνα και πυροβολισμούς. Ομάδα φοιτητών πηγαίνει από το ΕΜΠ στην πλ. Κάνιγγος και επιστρέφει δίχως επεισόδια.

18:00 διαδηλωτές συγκρούονται στη Κλαυθμώνος με την αστυνομία. Συγκρούσεις στα Χαυτεία, την πλ. Ταχυδρομείου και την Πανεπιστημίου.

19:00 πέφτουν δακρυγόνα και καπνογόνα. Πολλοί τραυματίζονται από πετρες και ξύλα. Οι τραυματίες μεταφέρονται στο ΕΜΠ (δεν αφήνουν κανέναν να συλληφθεί) και ο ραδιοσταθμός ζητά φάρμακα, εργαλεία, γιατρούς και ασθενοφόρα.

20:00 ο σταθμός Α’ βοηθειών γεμίζει τραυματίες, οι διαδηλωτές ανάβουν φωτιές.

21:00 στήνονται οδοφράγματα από διαδηλωτές με όλα τα πρόσφορα μέσα (Ι. Χ. λεωφορεία, ξύλα, τραπέζια) γύρω από το Πολυτεχνείο και ανάβονται φωτιές. Πολιορκούνται η Νομαρχία και άλλα δημόσια κτίρια, όπως τα υπ. Παιδείας, Γεωργίας, Δικαιοσύνης και Δημ. Τάξεως. Αστυνομικοί με γκλομπ, δακρυγόνα και πυροβόλα καταλαμβάνουν την οδό Αμερικής και διώχνουν τους διαδηλωτές από εκεί. Φωτιές στην Πατησίων και οδοφράγματα στην Αλεξάνδρας για να μην περάσουν οι αστυνομικοί.

22:00 πυροβολισμοί, βροχή καπνογόνων, δακρυγόνων και πολλοί τραυματίες, τεθωρακισμένα της αστυνομίας ρίχνουν στην Αλεξάνδρας και σφαίρες. Αστυνομικοί μπαίνουν σε ασθενοφόρα για να διαπεράσουν τον κλοιό του πλήθους και να πλησιάσουν στο Πολυτεχνείο για να ρίξουν δακρυγόνα. Ο Διομήδης Κομνηνός πέφτει νεκρός από σφαίρα, το πλήθος εξαγριώνεται και επιτίθεται στο υπ. Δημ. Τάξεως αλλά απωθείται από σκοπευτές. Καταλαμβάνεται η Νομαρχία Αιγάλεω και γίνονται συγκρούσεις στην πλ. Καραϊσκάκη.

23:00 πυκνώνουν οι πυροβολισμοί και μειώνεται ο αριθμός των διαδηλωτών.

23:30 και μέχρι τις 24:00 απωθούνται οι αστυνομικοί και η περιοχή μέχρι την Αλεξάνδρας ελέγχεται από τους διαδηλωτές.

24:00 ερημώνει το κέντρο, οι πρώτες μονάδες τεθωρακισμένων από Γουδή και Διόνυσο κατευθύνονται προς το Πολυτεχνείο.

Βούλευμα 677/73 Συμβ. Εφετών:
Στις 20/11/1972 είχαν διεξαχθεί αρχαιρεσίες εις άπαντας τους φοιτητικούς συλλόγους των ΑΕΙ Αθηνών προς ανάδειξη νομίμων εκπροσώπων. Αποτέλεσμα τούτων ήτο εις τας περισσότερας σχολάς πλην των τοπογράφων και των χημικών μηχανικών του ΕΜΠ, ανάδειξις εκπροσώπων άσχετων και ξένων προς την αληθή βούληση των εκπροσωπουμένων. Διό και σταθερό και αμετάθετο ήτο το σύνθημα του φοιτητικού κόσμου δια γνησίας και αδιαβλήτους αρχαιρεσίας. Το αίτημα τούτο απετέλεσε την απαρχή των κατά μήνα Νοεμβρίου 1973 αιματηρών γεγονότων του Πολυτεχνείου περί ων η παρούσα υπόθεσις.

Πιο κάτω αναφέρει ότι στις 12/11/1973 έγινε συνάντηση της συγκλήτου του ΕΜΠ με εκπροσώπους φοιτητών και τον υπουργό παιδείας ο οποίος επέμενε για διεξαγωγή φοιτητικών εκλογών στις 15/02/1974. Οι φοιτητές τις ήθελαν εντός του Δεκέμβρη. Η σύγκλητος αποφάσισε να αποτρέψει την διενέργεια συνελεύσεων των σχολών. Η συνέλευση πραγματοποιήθηκε στις 14/11/1973 και είναι άγνωστο πως και από που ερίφθη το σύνθημα παραμονής των φοιτητών στο ΕΜΠ. Προ ημερών, σε συνάντησή του με τους πρυτάνεις, ο υπ. Παιδείας τους ρώτησε αν κρίνουν εφικτή την διενέργεια εκλογών τον Φεβρουάριο. Ο πρύτανης του ΕΜΠ Κονοφάγος και ένας ακόμη είπαν ότι ενδείκνυται να γίνουν άμεσα. Στις 15/11 ο υπουργός πήγε στο ΕΜΠ προκειμένου να πείσει τους φοιτητές. Δόθηκαν άδειες για συνελεύσεις, προσήλθαν φοιτητές άλλων σχολών και ακούστηκαν συνθήματα:

ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ
ΨΩΜΙ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Η αστυνομία αποφάσισε να επέμβει και να τους διαλύσει. Ο αστυνομικός διευθυντής Π. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ συνάντησε τον πρύτανη Κονοφάγο στην γωνία Στουρνάρη και Πατησίων και εζήτησε άδεια να εισέλθει και να εκκενώσει το ΕΜΠ. Ο πρύτανης αρνήθηκε την κατάλυση του ασύλου, συμφώνησε και ο παριστάμενος εισαγγελέας, ενώ ακολούθησε και έγγραφη άρνηση της συγκλήτου.

Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η διένεξη ήτο μεταξύ υπουργείου - σπουδαστών αναφορικά με τις αρχαιρεσίες, συγχρόνως όμως η εξέγερση είχε ως κίνητρο και τη αγάπη της ελευθερίας που κατέλυσε το καθεστώς της 21ης Απριλίου (πολιτικές και ατομικές).

Στοιχεία ξένα άσχετα με τους φοιτητές εισέρχονται στο ΕΜΠ το οποίο μεταβάλλουν από χώρο επιστημών και τεχνών σε χώρο αγώνων πολιτικών αντιθέσεων. Εισέρχονται άτομα διαφόρων πολιτικών αποχρώσεων και πράκτορες της ΚΥΠ και της ΕΣΑ. Οι φοιτηταί απαλείφουν αναρχικά και εξτρεμιστικά συνθήματα, αποκαλύπτουν και εκδιώκουν τους πράκτορες, τοποθετούν φρουρούς προς διαφύλαξιν εργαστηρίων και των οργάνων αυτών. Καταστρέφουν το γραφείο του κυβερνητικού επιτρόπου και καλούν τον λαό σε συμπαράσταση και εξέγερση. Τέλος στις 16/11 η τραγωδία οδηγείται σε αιματηρή κατάληξη.

Σε αποσπάσματα από τεύχος του περιοδικού Επίκαιρα στις 14-08-1974 γίνεται λόγος για την απόφαση των ηθοποιών, ερήμην των σωματείων τους ΣΕΗ και ΠΕΕΘ, να κλείσουν τα θέατρα και να βγούν το απόγευμα της Πέμπτης με πλακάτ στη γωνία των δρόμων Στουρνάρη και Πατησίων. Ο ραδιοσταθμός ανήγγειλε και καλωσόρισε την συμπαράστασή τους.

Επιβεβαίωση του ότι φοιτητές και εργαζόμενοι ενωμένοι παρευρίσκονταν στο Πολυτεχνείο αποτελεί και το μήνυμα των πολιτικών κρατουμένων που εκφωνήθηκε από τον ραδιοσταθμό του ΕΜΠ:

«Οι πολιτικοί κρατούμενοι των φυλακών κορυδαλλού απευθύνονται στους αγωνιζόμενους φοιτητές και όλους τους αγωνιζόμενους Έλληνες με θερμό αγωνιστικό χαιρετισμό. Στις δύσκολες τούτες γεμάτες μεγαλείο για τον λαό μας στιγμές, που τα αδούλωτα Ελληνικά νιάτα ορθώνουν τα στήθια τους απέναντι στο φασισμό, εμείς οι πολιτικοί κρατούμενοι της χούντας θεωρούμε υποχρέωσή μας, να ενώσουμε την φωνή μας με την φωνή χιλιάδων Ελλήνων φοιτητών και εργαζομένων που μάχονται για την ανατροπή της λαομίσητης δικτατορίας και να φωνάξουμε:

ΚΑΤΩ Η ΛΑΟΜΙΣΗΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ
ΖΗΤΩ ΟΙ ΑΔΟΥΛΩΤΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ
ΖΗΤΩ Ο ΗΡΩΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΜΑΣ

η νίκη είναι δική μας». 16/11/1973

Βούλευμα 677/73(έως τα μεσάνυκτα της 16 προς 17/11)
Τα από τον ραδιοσταθμό συνθήματα προκαλούν συγκεντρώσεις. Το μεσημέρι γίνονται οι πρώτες μεγάλες πορείες προς Ομόνοια - Πολυτεχνείο μέσω Αιόλου, Σταδίου, Πανεπιστημίου, Πατησίων και Αλεξάνδρας. Στις 18:00 μεγάλα πλήθη κατευθύνονται στην πλ. Συντάγματος. Στην οδό Σταδίου στο ύψος της Δραγατσανίου και της Κοραή επιχειρείται η βίαια διάλυσή τους από αστυνομικούς. Υπάρχουν τραυματίες εκατέρωθεν και σπάνε βιτρίνες καταστημάτων. Λίγοι από τους διαδηλωτές εισβάλουν στην Νομαρχία στην οδό Αιόλου 104 αλλά εκδιώκονται.

19:30 ζητείται η συνδρομή της χωροφυλακής που αναλαμβάνει τη φύλαξη δημοσίων κτιρίων.

20:30 γίνεται επίθεση στο υπ. Δημ. Τάξεως (Γ’ Σεπτεμβρίου και Μάρνη) και ακολούθησαν άλλες τρεις επιθέσεις στο ίδιο κτίριο έως τις 22:30 που αποκρούστηκαν από τους φύλακες. Στην τελευταία επίθεση χρησιμοποιήθηκαν πυροβόλα κατ’ εντολή του στρατηγού Βαρνάβα, διοικητή του μικτού επιτελείου του υπουργείου.

Εκεί έπεσαν οι δύο πρώτοι νεκροί και υπήρξαν πολλοί τραυματίες «ηδύνατο να γίνει χρήσις ηπιώτερων μέσων, ενώ υπήρχαν και ελεύθεροι σκοπευταί».

Από τις 20:00 είχε αρχίσει η ρίψη δακρυγόνων και οι πυροβολισμοί «τα όργανα της αστυνομίας απώλεσαν την ψυχραιμίαν των».

Στην Πατησίων και την Αλεξάνδρας άναβαν φωτιές, αναποδογύριζαν Ι. Χ., και στήνονταν οδοφράγματα από τους διαδηλωτές, γενικά καταστρέφονταν περιουσίες. Οι τραυματίες που διαρκώς πλήθαιναν ώρα με την ώρα, διεκομίζονταν στο ιατρείο του Πολυτεχνείου και εν συνεχεία στον σταθμό Α’ βοηθειών και το ρυθμιστικό κέντρο Αθηνών. Πολλοί ζητούσαν βοήθεια στις γύρω του Πολυτεχνείου κατοικίες, γιατροί και νοσοκόμοι έσπευσαν επί τόπου, ενώ στο ρυθμιστικό κέντρο τα όργανα έβριζαν και κακοποιούσαν τους τραυματίες.

Τα μεσάνυκτα εμφανίστηκαν τα πρώτα άρματα στην Πατησίων και την Αλεξάνδρας.

Εν τω μεταξύ τους χειρισμούς έκανε ο πρόεδρος Γ. Παπαδόπουλος αντί του ανίσχυρου πρωθυπουργού Σ. Μαρκεζίνη (Γρηγοριάδης, 92). Ο Μαρκεζίνης στο απολογητικό του υπόμνημα τον Ιούλιο του 1975 αναφέρει μεταξύ άλλων:

«Το πρωί της 16ης ήρθε αιφνιδιαστικά ο Αντιπρόεδρος και με άλλους υπουργούς πραγματοποιήθηκε σύσκεψη για το Πολυτεχνείο σε σχέση και με τη συνέντευξή μου, του Σαββάτου. Ξαφνικά προσήλθε ο Παπαδόπουλος και ζήτησε την αποφασιστική αντιμετώπιση του θέματος. Άφηνε στον αρχηγό της αστυνομίας να εκτιμήσει το κατάλληλο του χρόνου δράσης χρησιμοποιώντας μόνο δακρυγόνα. Τόνισε δε στην οδηγίες του ότι επιβάλλεται να αποφευχθούν τα θύματα, λέγοντας μάλιστα ότι και τα δακρυγόνα είναι επικίνδυνα».

Σε άλλο υπόμνημά του προσθέτει:

«Σημειώνω ότι τα όσα διεμείφθησαν στο γραφείο μου εκείνο το πρωί δεν τα παρακολούθησα όλα, καθώς στην διπλανή αίθουσα δεχόμουν ξένους σε προγραμματισμένες συναντήσεις».

Απολογία Παπαδόπουλου (Ιούλιος 1975)

«Την 14/11 εκδηλούται συγκέντρωσις φοιτητών στο ΕΜΠ. Αι εντολαί προς την αστυνομία είναι: μη παρεμπόδιση, η απομάκρυνσή της και ο σεβασμός του ασύλου.

»Την 15/11 η συγκέντρωση διογκούται και εξαπλούται και στον εξωτερικό του ΕΜΠ χώρο. Η κυκλοφορία διακόπτεται βιαίως, σημειούται επίθεσις σε στρατιωτικά και άλλα οχήματα, εκτοξεύονται συνθήματα καθαρώς αναρχικά και ανατρεπτικά, εγκαθίσταται ραδιοσταθμός εκ του οποίου καλείται το κοινόν σε εξέγερσιν. Εις την νέα κατάστση αι εντολαί είναι: μη επέμβαση της αστυνομίας, ανοχή ακόμα και σε φθορές περιουσίας του ΕΜΠ, προσπάθεια σιγήσεως του σταθμού, προσκλησιν ευθέως ή μέσω των πρυτανικών αρχών εξόδου και διαλύσεως των συγκεντρωμένων.

»Την 16/11 διαβιβάζοντό μοι δια του γενικού μου γραμματέως αναφορές εκτραχύνσεως και ανησυχίας εις το κοινόν. Παρίσταμαι σε σύσκεψιν εις το πρωθυπουργικό γραφείο με τον Αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας, τον αντιπρόεδρο της κυβερνήσεως, τους αρμόδιους υπουργούς και τον αρχηγό της αστυνομίας. Μετά την ενημέρωση παρά του τελευταίου ότι η ειρηνική συγκέντρωσις μετατράπηκε σε στάση, η ανησυχία εις το κοινόν είναι έκδηλος και η κατεύθυνσις των συγκεντρωθέντων ανήκει εις εξωφοιτητικά στοιχεία αποφασίζεται: η δια των αστυνομικών δυνάμεων και μέσων αποβολή των συγκεντρωθέντων εις χρόνον καθορισθεισόμενον υπό της αστυνομίας».

Βλέπουμε δηλαδή τον Μαρκεζίνη να ζητά επιεική κρίση διότι ήταν ανίσχυρος να αποφασίζει και ως ελλιπώς ενημερωμένος και συμμετέχων στη σύσκεψη και τον Παπαδόπουλο να επικαλείται τη συλλογικότητα της απόφασης, η οποία ελήφθη λόγω της εκτραχύνσεως αλλά και της ασάφειας του ποιοι κατεύθυναν τους συγκεντρωμένους.

Και εξακολουθεί ο Παπαδόπουλος:
«Απαραίτητη προυπόθεση για την εφαρμογή της απόφασης επέμβασης της αστυνομίας έθεσα την αποφυγή πάσης φύσεως όπλων και σε έσχατη ανάγκη χρήση δακρυγόνων εκτός του χώρου του Πολυτεχνείου.

»Το βράδυ μου ανέφεραν ότι γίνονται ογκώδεις μαχητικές εκδηλώσεις στο κέντρο και συγκρούσεις βίαιες και αιματηρές με την αστυνομία. Οδοφράγματα, φωτιές, καταστροφές περιουσιών και επιθέσεις σε υπουργεία και τράπεζες.

»Στις 23:00 επικοινώνησα με τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων που ενημέρωσε περί του αιτήματος της αστυνομίας για στρατιωτική συνδρομή. Παράσχω την εντολή με προϋπόθεση τον αποκλεισμό χρήσης όπλων, μη σύγκρουσης και αποφυγή θυμάτων.

»Η απόφασή μου δικαιολογείτο και επιβάλλετο:
α) προβλεπόταν από τους νόμους και τους στρατιωτικούς κανονισμούς.
β) επιτασσόταν από τις εκτιμήσεις των αρμοδίων οργάνων τις οποίες δεν μπορούσα να αγνοήσω, όπως δεν θα είχα το δικαίωμα να αρνηθώ την μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων στα σύνορα εάν το επιτελείο στρατού έκρινε ότι υπήρχε ανάγκη.
γ) η αντιμετώπιση από την αστυνομία δεν είχε αποθαρρύνει τους εξεγερθέντες αλλά δεν είχαν αποφευχθεί και τα αιματηρά επεισόδια.
δ) η παρουσία στρατού θα επιδρούσε στην ψυχολογία των συγκεντρωθέντων».

Ο Παπαδόπουλος, λοιπόν, μας λέει ότι έδωσε άδεια για τη συνδρομή στρατού αλλά όχι με τη στρατιωτική του λειτουργία αφού απαγόρεψε την χρήση όπλων, το έκανε μόνο διότι κατά την γνώμη του η παρουσία του στρατού θα επηρέαζε την ψυχολογία του πλήθους, τους χρησιμοποίησε δηλαδή σαν κομπάρσους στα γυρίσματα μιας ταινίας. Δυστυχώς δεν εξήγησε αν την ψυχολογία θα την επηρέαζε θετικά για το καθεστώς ή ερεθιστικά για τον κόσμο, όπως επίσης δεν εξηγεί γιατί οι σφαίρες του Ελληνικού στρατού σκότωσαν και τραυμάτισαν τελικά τους Έλληνες πολίτες. Επίσης μας λέει ότι απλά «αφουγκράστηκε» τις ανησυχίες και εισηγήσεις των αρμοδίων οργάνων ως εάν να προσέβαλλε ξένος στρατός τα σύνορά μας, έτσι εκτιμήθηκε το συγκεντρωμένο πλήθος από τους αρμόδιους και δεν είχε δικαίωμα ο Παπαδόπουλος να τους αμφισβητήσει.

Ας δούμε τώρα τι κατέθεσε στον ανακριτή ο υπουργός παιδείας αξιότιμος κος Σιφναίος:

«Την Πέμπτη με κάλεσε ο πρωθυπουργός (στις 15/11) να πάμε στον Πρόεδρο όπου βρήκαμε τον υπουργό δημοσίας τάξεως. Ο πρόεδρος ήταν αντίθετος σε κάθε επέμβαση και όταν του είπα ότι κινδυνεύουν τα όργανα του ΕΜΠ μου απάντησε «ας τα σπάσουν, ας κάψουν το Πολυτεχνείο, έχουμε λεφτά να το ξαναφτιάξουμε, ας κατεβούν και στους δρόμους, ας σπάσουν και βιτρίνες». Γύρισα στο υπουργείο και έδωσα στον Ζουρνατζή (υφυπουργός παρά τον Πρόεδρο) προς εκπομπή το κείμενο μη επεμβάσεως της συγκλήτου που είχε αποσταλεί την παραμονή. Ο Ζουρνατζής πρόσθεσε «το κράτος είναι αποφασισμένο να προστατεύσει τις ακαδημαικές ελευθερίες». Την Παρασκευή 16/11 στις 11:00 εκλήθην από τον πρωθυπουργό στο γραφείο του. Πλήθη είχαν συγκεντρωθεί έξω από το Πολυτεχνείο και φώναζαν συνθήματα αντικαθεστωτικά. Ήταν εκεί και ο κος Μητρέλιας. Ο πρωθυπουργός που τη επομένη θα έδινε συνέντευξη στους ξένους δημοσιογράφους ήταν αποφασισμένος να θέσει τέρμα στην κατάσταση. Ήρθαν οι Θεράπος, Δασκαλόπουλος, Ζουρνατζής και Παπαδόπουλος.

»Ο Αγγελής απέκλεισε την επέμβαση στρατού κατά πολιτών. Ο Δασκαλόπουλος πρότεινε, η αστυνομία να καταλάβει τον χώρο εμπρός από το Πολυτεχνείο την 6ην πρωινή. Ο Παπαδόπουλος συμφώνησε κι έδωσε οδηγίες να μην χρησιμοποιηθούν όπλα αλλά μόνο δακρυγόνα σε έσχατη ανάγκη και μόνο εκτός του Πολυτεχνείου. Ο πρόεδρος αποχώρησε λέγοντας ότι δεν έπρεπε να μείνουν πολλή για να μην δώσουν την εντύπωση ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Ο Παπαδόπουλος εμαίνετο κατά της ΚΥΠ που δεν κατόρθωσε να σιγήσει ο ραδιοσταθμός».

Ο Μαρκεζίνης μας βεβαιώνει (στην σελ. 182 του 3ου τόμου της ιστορίας του) ότι ο Σιφναίος ανήκε στα μέλη της κυβέρνησής του, που ο ίδιος είχε επιλέξει (τα μισά μέλη επέλεξε ο Παπαδόπουλος και τα μισά ο Μαρκεζίνης).

Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Ζαγοριανάκος στην απολογία του:

«Από τον ραδιοσταθμό του ΕΜΠ στις 16/11 άκουγα ότι η κατάσταση επιδεινωνόταν και καλούσαν τον λαό σε εξέγερση ενώ ζητούσαν γιατρούς και φάρμακα. Στις 22:00 μου τηλεφώνησε ο αρχηγός της αστυνομίας και μου είπε ότι θεωρούσε την κατάσταση σοβαροτάτη και ότι παρά τις ενισχύσεις της αστυνομίας Πειραιά και της χωροφυλακής δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τις ταραχές (όντως λοιπόν υπήρχε μεγάλο πλήθος) και ότι θα υπέβαλλαν αίτηση συνδρομής στον στρατό. Μετά τηλεφώνησα στον πρόεδρο για να τον ενημερώσω, μου συνέστησε να διατεθεί δύναμη πεζικού και τεθωρακισμένων για την εκκένωση του Πολυτεχνείου».

Γύρω στις 22:00 ρίχθηκαν πολλά δακρυγόνα σε διάφορα σημεία μέσα στο Πολυτεχνείο ενώ άρχισαν και οι επιθέσεις της αστυνομίας οι οποίες ήταν συνεχείς και έπεσαν πυροβολισμοί. Λίγο μετά τις 23:00 στρατιωτικά τμήματα θα αφιχθούν (η αίτηση του αστυν. δ/ντή για ενίσχυση από τον στρατό έχει ώρα 23:30). Το σκηνικό το άλλαξαν τα άρματα, ιδού η περιγραφή από τα Επίκαιρα 8-14/8/1974:

«Σε ακτίνα 2 έως 3 χλμ. από το Πολυτεχνείο η περιοχή ελεγχόταν από τους εξεγερθέντες φοιτητές. Τα τανκς κινήθηκαν από την Αλεξάνδρας και από Βασ. Σοφίας - Πανεπιστημίου. Στην Αλεξάνδρας εγκλωβίστηκαν στην «ΣΟΝΙΑ», όπου αυτοκίνητα είχαν τοποθετηθεί κάθετα στον δρόμο ενώ αποκλεισμένη ήταν η περιοχή που περικλείουν οι δρόμοι ΠΕΙΡΑΙΩΣ - ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΟΥ - ΗΠΕΙΡΟΥ - ΜΑΡΝΗΣ - ΒΑΘΗ - ΣΤΟΥΡΝΑΡΗ- ΧΑΛΚΟΚΟΝΔΥΛΗ - ΠΑΤΗΣΙΩΝ, από τρόλευ και λεωφορεία, τα οποία μετακινήθηκαν από γερανοφόρα για να περάσουν τα τανκς. Στις διασταυρώσεις ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ και ΠΑΤΗΣΙΩΝ - ΙΘΑΚΗΣ περίπου 1500 διαδηλωτές οχυρωμένοι σε οδοφράγματα έδιναν μάχη με την αστυνομία (Γρηγοριάδης, 97) στις 02:10 περίπου. Επίσης από πληροφορίες της αστυνομίας στην διασταύρωση ΠΑΤΗΣΙΩΝ - ΗΠΕΙΡΟΥ οι αστυνομικοί δέχθηκαν επί είκοσι λεπτά επίθεση και ήλθαν σε τραγική κατάσταση αλλά έφτασαν ενισχύσεις. Από την ίδια πηγή μαθαίνουμε για επιθέσεις στην Πειραιώς, στην Βάθης και για τραυματισμό αστυνομικού ευτυχώς όχι σοβαρά στα Χαυτεία από άτομο με κυνηγητικό όπλο. Ζημιάς στον σταθμό Α’ βοηθειών, και στα υπουργεία Δικαιοσύνης, Κοινωνικών υπηρεσιών και Δημόσιας Τάξεως όπου έπεσαν μολότωφ και έγιναν σκληρές συγκρούσεις».

Στη 01:00 έφτασε στην αστυνομική διεύθυνση Αθηνών ο προιστάμενος της εισαγγελίας Αθηνών κος Φαφούτης, νωρίτερα είχαν αφιχθεί ο αρχηγός ΥΠΕΑ στρατηγός Θωμόπουλος και συνταγματάρχης των ΛΟΚ με πολιτικά.

Στις 02:15 ο διευθυντής της αστυνομίας κλήθηκε στο ξενοδοχείο ΑΚΡΟΠΟΛ και πήγε σε δέκα λεπτά. Χιλιάδες άτομα στους δρόμους, οι καμπάνες σήμαιναν επί ώρες.

Ο ραδιοπομπός καλεί όσους ακούν να συνεχίσουν μέχρι το πρωί, καλεί επίσης τις πρεσβείες να στείλουν παρατηρητές. Ενημερώνει ότι έλαβαν τηλεγραφήματα από τους Σουηδούς φοιτητές, από τους Ελληνες φοιτητές στην Γενεύη, τους Τούρκους φοιτητές πολιτικών επιστημών, τους Λατινοαμερικάνους, τους Πακιστανούς και τους Ιρανούς φοιτητές. Ενημερώνει για τις διαδηλώσεις σε Πατησίων και Αλεξάνδρας και για τα οδοφράγματα σε Πατησίων και Δροσοπούλου, επίσης ότι εφημερεύει το Γενικό Κρατικό. Ζητά φάρμακα, ασθενοφόρα, αυτοκίνητα, γιατρούς και αντι-ασφυξιογόνες μάσκες. Καταγγέλλει ότι η αρχιεπισκοπή δεν απάντησε στο κάλεσμά τους να στείλει φάρμακα και ότι λειτουργεί ραδιοσταθμός που μεταδίδει συνθήματα που δεν εκφράζουν το Πολυτεχνείο. Ζητούν να χτυπήσουν όλες οι καμπάνες χαρμόσυνα, να αποτιναχτεί το χουντικό καθεστώς.
Συνθήματα:

ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ
ΖΗΤΩ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
ΖΗΤΩ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΛΑΪΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΛΑΪΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ
Ο ΑΓΩΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΛΛΑΪΚΟΣ (βάφτισμα)
Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ Ο ΛΑΟΣ ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ
Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

Πιστεύουμε ότι οι φαντάροι μας δεν θα επιτεθούν. Σίγησε στις 02:45 την 17η Νοεμβρίου.

Εφημερίδα Επίκαιρα:
Στη 01:45 τα τανκς είναι μπροστά στην πύλη. Συνθήματα:

Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΜΑΖΙ ΜΑΣ
ΕΙΣΑΣΤΕ ΑΔΕΡΦΙΑ ΜΑΣ
ΟΧΙ ΑΔΕΛΦΙΚΟ ΑΙΜΑ
ΣΤΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΛΑΟΣ ΜΑΖΙ

Τραγουδούν τον Εθνικό ύμνο, κρέμονται από τα κάγκελα. Ελάχιστα πριν από τις 03:00 γίνεται η τελευταία προειδοποίηση με τηλεβόα. Στις 03:00 το άρμα έπεσε στην πόρτα, εισβάλλουν αστυνομία και ΛΟΚ, γίνονται συμπλοκές, φοιτητές προσπαθούν να βγουν και να συγκεντρωθούν για να οργανώσουν διαδηλώσεις προς την πλ. Βικτωρίας και τα Πατήσια.

03:30 εκκενώνεται το Πολυτεχνείο και μεταφέρονται οι τραυματίες.

04:30 διαδηλώσεις, πυροβολισμοί, συνεργεία καθαρισμού.

Βούλευμα:

Στα γεγονότα του Πολυτεχνείου έλαβαν μέρος και στρατιωτικά τμήματα. Εζητήθη παρά του διευθυντού της αστυνομίας Αθηνών η ενίσχυση με στρατιωτικές δυνάμεις που θα χρησιμοποιούντο στην εκκένωση αλλά και την διάλυση των διαδηλωτών. Η αίτηση αρχικά, έγινε προφορικά στις 22:00 στον διοικητή ΑΣΔΕΝ και μισή ώρα αργότερα εγγράφως. Το έγγραφο φέρει ως ώρα συντάξεως την 23:30.

Οι στρατιωτικές δυνάμεις ήταν:
α) διλοχία 28ου συντάγματος Χαϊδαρίου με 10 έως 12 τεθωρακισμένα μεταφοράς προσωπικού του ΚΕΒΟΠ.
β) καταδρομείς, σύνταγμα αλεξιπτωτιστών 1η και 2η μοίρα, τμήμα σχολής αλεξιπτωτιστών με τεθωρακισμένα μεταφοράς προσωπικού.
γ) ουλαμοί αρμάτων μάχης του ΚΕΤΘ.

Οι επεμβάσεις του στρατού υπερ της δημόσιας τάξεως, διέπεται από τον 341/04-03-1949 Βασιλικό Διάταγμα ΦΕΚ 7Α που τροποποιήθηκε από το 311/20-04-1967 Βασιλικό Διάταγμα που ορίζουν ότι εάν κριθεί αναγκαία η επέμβαση του στρατού δια την τήρησιν των νόμων, αυτές τίθενται στην διάθεση του προϊσταμένου της Δημοσίας ασφάλειας ή του Δ/ντού χωροφυλακής. Ο διευθυντής απευθύνεται στον ανώτερο διοικητή φρουράς, εάν οι δυνάμεις του εξάντλησαν κάθε μέσο και μόνο αν ο στρατιωτικός διοικητής είναι πιο υψηλόβαθμος του δ/ντή κρατά την διοίκηση αυτός, συμμορφούμενος όμως με τις υποδείξεις του δ/ντή. Εάν και πάλι η τάξη δεν αποκατασταθεί ο δ/ντής τίθεται υπό τον ανώτερο διοικητή φρουράς ο οποίος εξαντλεί άπαντα τα διαθέσιμα μέσα και θέτει σε εφαρμογή τον νόμο περί κατάστασης πολιορκίας. Η ανάγκη χρήσης όπλων δια την αποκατάσταση της διασαλευθείσας τάξης και η πρωτοβουλία της αμέσου επεμβάσεως ανήκει στην διοικητικά αρχή η οποία εκδίδει έγγραφη διαταγή προς τον δ/ντή ασφαλείας. Για την των όπλων ενέργεια η στρατιωτική δύναμη τίθεται στις διαταγές του φυσικού της διοικητή, παρίστανται δε ο υπουργός Δημοσίας τάξεως και εισαγγελεύς και καλούν προηγουμένως σε διάλυση τους ταραχοποιούς.

17/11 ώρα 02:45. Δίδεται μικρή προθεσμία. Οι φοιτητές απασφαλίζουν την είσοδο και βγαίνουν αργά καθώς η Μercedes που βρίσκεται μπροστά στην είσοδο εμποδίζει την γρήγορη έξοδό τους. Η πρόθεση εξόδου των φοιτητών είναι εμφανής, ενώ γίνεται και προσπάθεια απομάκρυνσης του οχήματος. Ο επίλαρχος Μιχ. Γουνελάς με το άρμα του εισήλθε στο Πολυτεχνείο. Έπεσε με ορμή στην πύλη, κατέστρεψε τους μαρμάρινους κίονες της εισόδου, ισοπέδωσε το αυτοκίνητο και έφτασε 10 μέτρα εντός του χώρου. Ο δημοσιογράφος Πατσαβός που ήταν επάνω στον κίονα, έπεσε και τραυματίσθηκε ελαφρά. Ο φοιτητής Σωτ. Κοκκίνης που ήταν επάνω στο κιγκλίδωμα της πόρτας, εκτινάχθηκε και τραυματίσθηκε ελαφρά ενώ σιδηρό αντικείμενο συνέθλιψε τα πόδια της Καλ. Ρηγοπούλου. Η αστυνομική αρχή δεν έδωσε άδεια χρήσεως του άρματος, είχε αντίθετη γνώμη ενώ δεν παρίστατο εισαγγελέας ως όφειλε αλλά αντιθέτως είχε ρητά αρνηθεί την παραβίαση της πύλης.

Οι σπουδαστές εξέρχονται έντρομοι, βρίζονται, κακοποιούνται, και καταδιώκονται, τους χτυπούν. Τοσίτσα και Μπουμπουλίνας άνδρες της ΚΥΠ με πολιτικά χτυπούν και πυροβολούν, έχουν εγκαταστήσει πολυβόλο σε ταράτσα. Άνδρες της ΕΣΑ με πολιτικά κακοποιούν με ρόπαλα και στις γύρω ταράτσες επισημαίνονται ελεύθεροι σκοπευτές. Οι περισσότεροι τραυματίσθηκαν σε αυτό το πανδαιμόνιο. Γίνονται συλλήψεις των πρωταιτίων και υπευθύνων οι οποίοι επειδή δύσκολα επισημαίνονταν συνελήφθησαν 1000 άτομα. Η επιχείρηση έκλεισε με άσματα των στρατιωτικών τμημάτων. Δεν τερματίζεται εδώ η αιματηρή επέμβαση προς κατάπνιξη της ελευθερίας και διατήρηση του δικτατορικού καθεστώτος. Αστυνομικοί πυροβολούν εν ψυχρώ ανύποπτους διαβάτες και τα κινούμενα στο κέντρο άρματα σκορπούν τον θάνατο. Οι πυροβολητές βάλλουν επί κινούμενων ανθρωπίνων στόχων. Οι από το κτίριο του ΟΤΕ στη Πατησίων στρατιώτες πυροβολούν προς κάθε κατεύθυνση.

Σύμφωνα επίσης με το βούλευμα οι νεκροί στα γεγονότα του Πολυτεχνείου ήταν 23 (εξακριβωμένες περιπτώσεις), 1028 τραυματίες, ενώ επίσημη ανακοίνωση στις 20/11 μιλούσε για 866 συλληφθέντες (475 εργάτες, 49 φοιτητές ΕΜΠ, 268 φοιτητές άλλων σχολών, 74 μαθητές). Έμφαση έδωσαν οι αρχές στον αριθμό των εργατών, παρουσιάζοντας τα γεγονότα ως συγκέντρωση φοιτητών και σπουδαστών και όχι ως αντιδικτατορική εξέγερση. Οι πρώτοι 5 καταδικάσθηκαν στις 19/11 και ήταν εργάτες, διότι «παρακίνουν πολίτες εις συγκρότηση διαδηλώσεων».

Απόσπασμα από την αφήγηση της Καλ. Ρηγοπούλου στον Ριζοσπάστη 24/11/75

«Στο Πολυτεχνείο πήγα στις 15/11 και έφυγα το βράδυ. Το ίδιο έκανα και την επόμένη. Την Παρασκευή πήγα σαν έμαθα ότι έριξαν δακρυγόνα. Οι πόρτες ήταν κλειστές γι’ αυτό σκαρφάλωσα από τον πίσω μαντρότοιχο. Στάθηκα στα κάγκελα της Πατησίων, όπου φωνάζαμε όλοι μαζί. Δεν υποχωρήσαμε όταν ήρθαν τα τανκς. Φωνάζαμε στους φαντάρους ότι είναι αδέρφια μας, τους αγαπάμε και ζητάμε ελευθερία. Από τον τηλεβόα ακούσαμε ότι μας δίνουν 10 λεπτά να φύγουμε κι έπειτα το τανκ όρμησε στην αυλή. Βρισκόμουν δίπλα στην πόρτα, ένοιωσα κάτι να με παρασύρει, έπεσα, το τανκ πέρασε δίπλα μου, μια κολώνα που σκέπαζε τα πόδια μου τα έσωσε από λιώσιμο. Δυό φοιτητές με μετέφεραν στο κτίριο του Πολυτεχνείου αλλιώς θα σκοτωνόμουν. Οι στρατιώτες ακολούθησαν εφ’ όπλου λόγχη. Στο ιατρείο μου έκαναν μορφίνη και έβαλαν τα πόδια μου σε νάρθηκα. Ήρθε ένας λοχαγός και διέταξε να φέρουν φορείο και τέσσερις φοιτητές με μετέφεραν στο Α’ βοηθειών».

Ο Σ. Μαρκεζίνης γράφει:

«Στις 22:00 περίπου ο υφυπουργός Ζουρνατζής ήρθε στο γραφείο μου και τον παρακάλεσα να μεταβεί στην αστυνομία και έπειτα να μου περιγράψει την κατάσταση. Στην 01:00 πληροφόρησαν τον Ζουρνατζή ότι εφάνηκαν τανκς στην Λεωφ. Κηφισίας. Πάλι μετέβη στην αστυνομία πορς επιβεβαίωση, ενώ τηλεφωνικά μου το επιβεβαίωσε ο γραμματέας μου Νέζης. Μια ώρα μετά ο Ζουρνατζής μετέβη ξανά στην αστυνομία κι έμαθε ότι τα τανκς ήταν στο Πολυτεχνείο. . . . μετά την επέμβαση και την εκκένωσή του η γραμματέας της Προεδρίας της Δημοκρατίας τηλεφωνικά με παρακάλεσε να καλέσω τον Εφέσιο και τον Θεράπιο να συντάξουμε κυβερνητική ανακοίνωση ενημέρωσης που θα μετέδιδε το ράδιο. Οι ως άνω προσήλθαν μαζί με τον υπ. Ασφαλείας συνοδευόμενο από τον αστυνομικό διευθυντή Χριστολουκά ο οποίος μας ενημέρωσε προχείρως για τις εξελίξεις και μετά με τον Ζουρνατζή συντάξανε την ανακοίνωση. Ήταν 07:00 το πρωί. Μετά δυο ώρες με κάλεσε ο Παπαδόπουλος. Πήγα στο γραφείο του […] η περιοχή φρουρούνταν διήρχοντο τανκς και συνεχίζονταν οι πυροβολισμοί. . . . με καθησύχασαν πως ήταν για εκφοβισμό. Μου ετέθη το ερώτημα του στρατιωτικού νόμου. Ήτο προφανώς τυπικόν διότι όλα σχεδόν ήτο καθορισμένα. [δηλαδή ποιά;] Βρέθηκα σε δίλημμα (παραίτησις ή κάλυψη δια του στρατιωτικού νόμου;). Ενέπιπτε στην αρμοδιότητα του προέδρου (η κήρυξη στρατιωτικού νόμου) [τότε ποιο το δίλημμα;] Ζήτησα να ερωτηθεί και η γνώμη του κου Μητρέλια. Εκείνος άκουσε και ρώτησε εάν υπήρχε άλλος τρόπος και ο πρόεδρος απάντησε ότι εκεί που έφτασαν τα πράγματα δεν έβλεπε άλλο τρόπο. Τότε ο Μητρέλιας απάντησε ότι η κήρυξη ήταν αναγκαία. Αργότερα συμφώνησε το υπουργικό συμβούλιο. Σε ιδιαίτερη συνομιλία τόνισα στον πρόεδρο ότι δεν ήμουν διατεθειμένος να παραμείνω στην θέσιν μου εάν δεν αίρονταν ο στρατιωτικός νόμος σύντομα και προκηρύσσονταν εκλογές το ταχύτερο […] τονίζω ότι θεωρούσα αποκλειστικό σκοπό μου την διεξαγωγή αδιάβλητων εκλογών».

Απόλυτα ανεπαρκής η θεώρηση των πραγμάτων από τον Μαρκεζίνη. Όλη του η προσπάθεια αφορά την αποποίηση των ευθυνών και των ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν τις 3 ημέρες της εξέγερσης. Προφανώς εάν όταν αναλάμβανε κάποιος του διηγούνταν ένα παρόμοιο συμβάν μόνο ευφάνταστο θα τον θεωρούσε. Αφού την ευθύνη της κήρυξης του στρατιωτικού νόμου είχε ο Παπαδόπουλος για ποιό λόγο να ρωτήσει τον Μαρκεζίνη για να τον κηρύξει; Θα άλλαζε κάτι η αποδοχή του μέτρου από τον αρχηγό της δοτής κυβέρνησης; Πρότεινε ο ίδιος μια διαφορετική λύση μια και ρωτήθηκε; Εν τέλει μάλιστα δεν μας λέει τι απάντησε ο ίδιος αλλά τι απάντησε ο Μητρέλιας. Με την φράση του μάλιστα «παρακάλεσα τον Ζουρνατζή να μεταβεί στην αστυνομία και να μου περιγράψει την κατάσταση» βγάζει λάδι τον εαυτό του ως μη αναμιγμένο διότι στερούνταν αρμοδιότητας.

Με όλα αυτά πάντως η όποια πορεία εκδημοκρατισμού της χώρας ανακόπτεται. Με την επιβολή του νόμου περί κατάστασης πολιορκίας (αρθρ. 25 του Συντάγματος Παπαδόπουλου) που τέθηκε με προεδρικό διάταγμα και αναγγέλθηκε από τον ίδιο τον Παπαδόπουλο, αναστάλθηκε η τήρηση του Συντάγματος. Αυτό σημαίνει ότι εξέλειψε και ο λόγος του πραξικοπήματος Ιωαννίδη, το οποίο έγινε στις 25/11 όπως προ μηνός είχε προγραμματιστεί (κατά Γκιζίκη). Ο Παπαδόπουλος ανατράπηκε διότι δεν ήταν πλέον αρεστός στους στρατιωτικούς πρώην συνεργάτες του, τους οποίους παραγκώνισε με την ελπίδα να προεδρεύσει, άλλωστε, η νέα κατάσταση στερούσε από αυτούς κάθε εξουσία.

17/11/1973
01:00 τα τεθωρακισμένα ζώνουν το Πολυτεχνείο (από ποιες πλευρές και πόσα;) κατέβηκαν από Πανεπιστημίου και Αλεξάνδρας. Προηγουμένως γερανοφόρα οχήματα της αστυνομίας καθάρισαν τους δρόμους από λεωφορεία και τρόλευ, ενώ καταιγιστικά πυρά αναγκάζουν σε υποχώρηση τους διαδηλωτές. Τα μεγάφωνα καλούν τους φοιτητές να αποχωρήσουν αλλά δεν φεύγει κανείς. Οι καγκελόπορτες κλείνουν για τελευταία φορά.

01:30 με δακρυγόνα, ασφυξιογόνα και πυροβολισμούς δια λύονται και οι τελευταίες ομάδες διαδηλωτών που βρίσκονται έξω από το Πολυτεχνείο. Το ανθρώπινο τοίχος που προστάτευε τους καταληψίες έχει «γκρεμιστεί». Καταφτάνουν ροπαλοφόροι αστυνομικοί, σκοπευτές απλώνονται γύρω - γύρω σε όλα τα κτίρια και ένα τανκ ανεβαίνει από την οδό Αβέρωφ με προβολείς αναμμένους και σταματά αντίκρυ στην πύλη της Πατησίων. Οι εγκλεισμένοι σπρώχνουν την Μercedes και φράζουν την πύλη. Άλλα δύο τανκς πλησιάζουν στην οδό Πατησίων και στρατιώτες με οπλοπολυβόλα παρατάσσονται στον δρόμο.

ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ:
ΑΔΕΛΦΙΑ ΜΑΣ ΦΑΝΤΑΡΟΙ
Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΛΑΟ

02:45 δύο λόχοι βρίσκονται στην Μάρνη, πολλοί αστυνομικοί στα πεζοδρόμια, ακούγονται διαρκώς πυροβολισμοί και πυκνοί καπνοί κάνουν την ατμόσφαιρα αποπνικτική.
02:55 ο ραδιοσταθμός διακόπτει τη λειτουργία του και στην πύλη γίνονται διαπραγματεύσεις.

03:00 ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, το τανκ που βρίσκεται απέναντι στην πύλη, οπισθοχωρεί λίγο και στην συνέχεια ορμά στην πύλη και την γκρεμίζει καταπλακώνοντας όσους δεν πρόλαβαν να υποχωρήσουν. Ηχούν οι σειρήνες των αρμάτων και οι πυροβολισμοί. Αστυνομικοί εισβάλλουν και συγκρούονται με τον κόσμο ενώ στην έξοδο της Στουρνάρη γίνονται άγριες συμπλοκές. Οι αστυνομικοί που έχουν εισβάλλει προσπαθούν να μαζέψουν τον κόσμο στην πύλη της Πατησίων όπου απ’ έξω οι αστυνομικοί περιμένουν με τα ρόπαλα. Τους χτυπούν και τους συλλαμβάνουν ενώ όποιος καταφέρνει να ξεφύγει τον κλοιό και δεν φροντίζει να καλυφθεί καλά, πυροβολείται από τους σκοπευτές των ταρατσών.

03:30 το Πολυτεχνείο έχει αδειάσει, ασθενοφόρα μεταφέρουν τους τραυματίες αλλά οι συγκρούσεις στους δρόμους συνεχίζονται.

05:00 τα τανκς κατευθύνονται στο Πεδίο του Άρεως.

07:00 όλα τα δημόσια κτίρια φρουρούνται και τυχόν διαδηλωτές απωθούνται βίαια.

08:00 συγκρούσεις διαδηλωτών - αστυνομίας στις οδούς Αριστοτέλους, Αλεξάνδρας, Πατησίων, Αχαρνών καθώς και στα Χαυτεία, Εξάρχεια Ομόνοια, Σύνταγμα. Επεμβαίνουν πάλι τα τανκς.

11:00 κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος με την εισήγηση του Μαρκεζίνη, οι συγκρούσεις όμως θα συνεχιστούν μέχρι το βράδυ. Τανκς, στρατιώτες και μπλόκα , μια εμπόλεμη ζώνη το κέντρο της Αθήνας. Αθρόες οι συλλήψεις. Οι 28 φοιτητικοί σύλλογοι διαλύονται.

18/11/1973
Ανοίγουν τα στρατοδικεία και γεμίζουν οι φυλακές. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία 12 είναι οι νεκροί και 150 οι τραυματίες.

19/11/1973
Ο Μαρκεζίνης επισκέπτεται τον Παπαδόπουλο.

20/11/1973
Ο Μαρκεζίνης στον υπ. Άμυνας κο Εφέσιο μεταφέρει την «πλήρη και απεριόριστο ευαρέσκειά του δια την πάταξιν της αναρχίας».

25/11/1973
Το Σύνταγμα του Παπαδόπουλου δεν απέτρεψε το πραξικόπημα του Ιωαννίδη. Πρόεδρος ορκίζεται από τον Αρχιεπίσκοπο ο Γκιζίκης και Πρωθυπουργός ο Ανδρουτσόπουλος.

Συμπεράσματα

Η συγκέντρωση - κατάληψη και εξέγερση του Πολυτεχνείου λειτούργησε ως πόλος έλξης του λαού και ένας ξεσηκωμός που απετέλεσε τον πιο μαζικό της επταετίας. Αυτοί που βρίσκονταν μέσα, καλούσαν τον κόσμο να συρρεύσει στο κέντρο σε μια προσπάθεια αντίδρασης στο καθεστώς της χούντας, πιστεύοντας ότι αν η συμμετοχή ήταν πολλή μεγάλη ίσως πετύχαιναν την πτώση του. Αρχικά όσοι ήτανε μέσα, παρακολουθούσαν τις συγκρούσεις όσων μαζεύονταν απ’ έξω με την αστυνομία και μόνο τα ξημερώματα του Σαββάτου άλλαξε το σκηνικό.

Οι φοιτητές είχαν κυρίως φοιτητικά αιτήματα. Η είσοδος των εργατών και των αγροτών έδωσαν περισσότερο πολιτικό προσανατολισμό, πράγμα που φάνηκε στα συνθήματα και ήταν η παρουσία αυτή που οδήγησε στην σύγκρουση. Με την σύγκρουση αυτή, στην αρχή δεν συντάχθηκε ούτε η ΑΝΤΙΕΦΕΕ του ΚΚΕ, ούτε ο ΡΗΓΑΣ του ΚΚΕ εσωτερικού, γι’ αυτό και αντιτάχθηκαν στο αίτημα της κατάληψης του Πολυτεχνείου που υποβλήθηκε από τους αριστεριστές την Τετάρτη 14/11 το βράδυ. Μόνο όταν εισήλθαν εργάτες στον χώρο του Πολυτεχνείου και διεκδίκησαν θέσεις στη συντονιστική επιτροπή έδωσαν τον αγώνα. Προφανώς εάν η κατάληψη δεν ξεκινούσε από ανεξάρτητους στα κόμματα φοιτητές δεν θα είχε την δυναμική και την κατάληξη που είχε. Ως προς την κατάληξη μάλιστα, φαίνεται ότι με την κάθοδο των τανκς πολλοί ήταν που θέλησαν την αναστολή της κατάληψης και την αποχώρηση μετά από διαπραγματεύσεις αλλά το πολυπληθές σώμα των μενόντων εντός και η αυξημένη αριθμητική συμμετοχή των εργατών στην συντονιστική καθυστέρησε την λήψη αποφάσεων που ίσως απέτρεπαν τα χειρότερα. Η μικρή αρχικά συμμετοχή κομματικοποιημένων φοιτητών στην κατάληψη ίσως εξηγείται από το κυνηγητό που είχε εξαπολύσει εναντίον τους το καθεστώς (αναστολή της αναβολής στράτευσης και καταζητήσεις).

Πάντως ήταν οι ανένταχτοι που κράτησαν όλο το τριήμερο, διατηρώντας το Πολυτεχνείο σαν πόλο έλξης του κόσμου και αντίστασης κατά του καθεστώτος, αλλιώς τα κομματικά στελέχη δε θα επεδίωκαν την συμμετοχή τους και η εξέγερση δε θα γινόταν ποτέ, αφού χωρίς τους τελευταίους η συμμετοχή θα ήταν μικρή, αν όχι αμελητέα. Άρα χωρίς τους ανένταχτους δεν κρατούσε και χωρίς τους κομματικούς δε θα διογκωνόταν για να ολοκληρωθεί. Αξίζει να αναφέρουμε τέλος ότι οι ανένταχτοι αριστεριστές ήταν υπέρ των εργατικών επιδιώξεων. Συνεπώς στο μυαλό των κομματικών υπάρχει πάντα μια υστεροβουλία. Δίνουν τεράστια σημασία στο ποιος θα καρπωθεί τα οφέλη μιας κίνησης και όχι στον αγώνα για το γενικότερο καλό.

Οι μαθητές που εισήλθαν την Παρασκευή το απόγευμα είχαν αμιγώς πολιτικά αιτήματα και μάλιστα, όταν οι φοιτητές τους ζήτησαν να τα μετατρέψουν σε συνδικαλιστικά, δήλωσαν: «δεν έχουμε μαθητικά, έχουμε πολιτικά προβλήματα». Τελικά αποχώρησαν.

Πρέπει να τονίσουμε και κάτι ακόμα, επειδή κάποιοι ειδικά τότε προσπάθησαν να κάνουν σύγκριση και με το ΕΑΜ - ΕΛΛΑΣ. Το Πολυτεχνείο ήταν αντίδραση στην ανούσια «φιλελευθεροποίηση» του καθεστώτος, δεν ήταν αντίσταση. Επίσης, δεν ήταν καθοδηγούμενο, ούτε υπήρχε κάποιος προσχεδιασμός κινήσεων ή στόχων, άλλωστε όπως παρατηρούμε απουσίαζαν οι πολιτικές προσωπικότητες που θα μπορούσαν να τεθούν επικεφαλής για να το μετατρέψουν σε κάτι πιο οργανωμένο ή σε μια γενικότερη σύγκρουση κατεβάζοντας στον δρόμο όλα τα πλήθη.

Ο αρχηγός της χωροφυλακής Αθηνών Χρ. Καραβίτης στην αναφορά του στις 22/11/1973 δηλωνε πως: «επρόκειτο για αναρχικές εκδηλώσεις απεργιών τη προτροπή και υποστήριξη ξένων παραγόντων ίνα περιαγάγουν την κυβέρνηση εις δυσχερή θέσιν […] πιστεύωμεν ότι οι εν λόγω εκδηλώσεις ήταν προσχεδιασμέναι μέχρι ενός σημείου, πλην όμως η παρατηρηθείσα ανεκτικότης εκ μέρους των αρμοδίων αρχών και της πολιτείας γενικότερον ενεθέρρυνε και απεθράσυνε τούτους, με αποτέλεσμα η εξέλιξις των γεγονότων να υπερβεί τας προσδοκίας και αυτών τούτων των οργανωτών […] εκ διαφόρων σημείων της πρωτευούσης, διαδηλωτές καθοδηγούμενοι εντέχνως ήρχισαν να συγκλίνουν προς το κέντρον της πόλεως, ήτο βέβαιον ότι ευρισκόμεθα προ μιας καλώς οργανωμένης κομμουνιστικής κινήσεως αποσκοπούσης της καταλήψεως της εξουσίας […] επετίθεντο εναντίον των οργάνων της τάξεως εις διάφορα σημεία του κέντρου, δια λίθων, τούβλων, ροπάλων και λοιπών εις την διάθεσίν των μέσων […] ανήγειραν οδοφράγματα, έκαιον αυτοκίνητα, προέβαινον εις πάσης φύσεως καταστροφάς και εκινούντο απειλητικώς εναντίον των εις τους χώρους των ταραχών εστεγασμένων υπουργείων κ.λπ. δημοσίων υπηρεσιών».

Δηλαδή σύμφωνα με τον Καραβίτη, καθοδηγούμενοι φοιτητές (δεν μας λέει από ποιους ακριβώς) που αποσκοπούσαν στην κατάληψη της εξουσίας και ήταν καλά οργανωμένοι για να το πετύχουν (με λίθους, τούβλα και ρόπαλα) κινήθηκαν απειλητικά προς τα δημόσια κτίρια της περιοχής και για αυτό πυροβολήθηκαν από ελεύθερους σκοπευτές, πυροβόλα και τανκς.

Βιβλιογραφία

Γρηγοριάδης Σ., Ιστορία της Δικτατορίας, τόμος γ’, Καπόπουλος, Αθήνα.
Βουρνάς Τ. Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδος (Χούντα - Φακ. Κύπρου), Αφοί Τολίδη, Αθήνα.
Ψυρούκης Ν. Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας (1940 - 1974), Ηρόδοτος, Αθήνα.
Λάζος Χ. Ελληνικό Φοιτητικό Κίνημα 1821 – 1973, Γνώση, Αθήνα.
Δαφέρμος Ο. Το Αντιδικτατορικό Κίνημα 1972-1973, Θεμέλιο, Αθήνα.
Μαρκεζίνης Σπ. Σύγχρονη Πολιτική Ιστορία της Ελλάδος, τόμος τρίτος 1952 – 1975, Πάπυρος, Αθήνα.
Στεφανίδης Ι. Δ. «Η Εξωτερική Πολιτική εκτός ελέγχου», «Ε» Ιστορικά Ελευθεροτυπίας τευχ. 130/18-04-2002.
Αναστασιάδης Γ. «Ο πολιτισμός της Χούντας», «Ε» Ιστορικά Ελευθεροτυπίας 79/19-04-2001.

Read more...

Περί εμβολίων

Ο ανθρώπινος οργανισμός, όπως και κάθε μεγαλοοργανισμός, διαθέτει και αναπτύσσει αμυντικούς μηχανισμούς προστασίας ενάντια σε «ξένους εισβολείς», είτε πρόκειται για μικροοργανισμούς, είτε γενικότερα για κύτταρα ή ουσίες που αναγνωρίζονται ως εχθρικές-βλαπτικές. Τα μόρια τα οποία αναγνωρίζονται ως εχθρικά και προκαλούν την ανοσο-αντίδραση ονομάζονται αντιγόνα και κάθε μικροοργανισμός διαθέτει πολλά τέτοια, κυρίως πρωτεϊνικής σύστασης, αλλά και πολυσακχαριδικής ή γλυκολιπιδιακής. Η άμυνα πάντως του οργανισμού μας και ο περιορισμός της λοίμωξης στηρίζεται και επιτυγχάνεται μέσω της ανοσοαπάντησης έναντι όχι όλων, αλλά μικρού κάθε φορά αριθμού «καθοριστικών» αντιγόνων.

Το ανοσιακό σύστημα του οργανισμού μας είναι ένα πολύπλοκο και σε πολλαπλά επίπεδα δομημένο σύστημα αναγνώρισης και εξουδετέρωσης των βλαπτικών γι αυτόν παραγόντων. Αδρά μπορούμε να διακρίνουμε δύο σκέλη ανασοαπάντησης: εκείνο των μη -ειδικών μηχανισμών (έμφυτη-φυσική-μη ειδική ανοσία) και εκείνο των ειδικών (ειδική-επίκτητη ανοσία), σκέλη που συμπληρώνουν και επηρεάζουν επίσης το ένα το άλλο. Στο πρώτο μη ειδικό σκέλος υπάγονται μηχανισμοί που διαθέτουν όλα τα φυσιολογικά άτομα από τη γέννησή τους, και δεν προϋποθέτουν προηγούμενη «γνωριμία» με τον βλαπτικό παράγοντα, ούτε αφήνουν κάποιο είδος «μνήμης», χρήσιμης για επόμενη επαφή με τον μικροοργανισμό. Αντίθετα, η ειδική ανοσία αναπτύσσεται στον χρόνο, προϋποθέτει «γνωριμία» με τα αντιγόνα και επαυξάνεται με την επανειλημμένη έκθεση-επαφή, αποτελώντας ένα σύστημα που διαθέτει μνήμη, ώστε γρήγορα και αποτελεσματικά να κινητοποιείται σε περίπτωση νέας επαφής. Πρόκειται για το σύστημα παραγωγής ειδικών αντισωμάτων, με κυριότερα εμπλεκόμενα κύτταρα τα Τ και Β λεμφοκύτταρα.

Ανοσολογική βάση του εμβολιασμού

Η λογική του εμβολιασμού ως τρόπου προφύλαξης από λοιμώδη νοσήματα έχει ως βάση τους μηχανισμούς της ειδικής ανοσίας. Εμβολιάζοντας ένα άτομο με κάποιο ή κάποια ειδικά καθοριστικά ενός μικροοργανισμού αντιγόνα, προκαλούμε ανοσοαπάντηση-παραγωγή αντισωμάτων, η οποία μέσα στον χρόνο θα δημιουργήσει ανοσιακή μνήμη, τέτοια που σε ενδεχόμενη μελλοντική φυσική επαφή με τον μικροοργανισμό, αυτός να καταστραφεί άμεσα και η νόσος να αποτραπεί ή να περάσει ελαφρότερα. Η βασική υπόθεση και εφαρμογή αυτής της δυνατότητας, προέκυψε αρχικά μόνο από την κλινική παρατήρηση, χωρίς βέβαια τις σύγχρονες ανοσολογικές γνώσεις. O Jenner πρώτος τον 18ο αιώνα με τον εμβολιασμό κατά της ευλογιάς και στη συνέχεια ο Pasteur εφάρμοσαν εμβολιασμούς που μιμούνταν την φυσική νόσηση, με σκοπό να ευοδωθεί μια μακρόχρονη περαιτέρω ανοσία. Η σχεδόν-νόσηση (ενίοτε και βαριά νόσηση) που προκαλείτο τότε, ήταν αποτέλεσμα της τεχνολογίας της εποχής: ο μικροοργανισμός-στόχος απομονωνόταν και γινόταν επεξεργασία εξασθένισής του, χωρίς αυτός να χάνει με ασφάλεια την λοιμογόνο του δύναμη. Με ανάλογη τεχνολογία παρασκευαζόταν και το μέχρι πρόσφατα χρησιμοποιούμενο αντικοκκυτικό εμβόλιο, του οποίου στις αρχές του 20ου αιώνα κάποιες παρτίδες, στην Αγγλία κυρίως, είχαν προκαλέσει σάλο λόγω πολυάριθμων κρουσμάτων νευρολογικών βλαβών και θανάτων σε βρέφη και εξακολουθούσε για πολύ καιρό να επισύρει τη δυσπιστία και την επιφύλαξη.

Στη σημερινή εποχή υπάρχουν διαφόρων τύπων εμβόλια, ανάλογα με τον τρόπο επεξεργασίας του αντιγονικού υλικού. Άλλες φορές αυτό συνίσταται σε τροποποιημένα-επεξεργασμένα αντιγόνα (πχ τέτανος, διφθερίτιδα), άλλες σε συνδυασμό αντιγονικών τμημάτων χωρίς την παρουσία του μικροβιακού κυττάρου (πχ σύγχρονο α-κυτταρικό για τον κοκκύτη), άλλες σε ολόκληρο πλην νεκρό τον μικροοργανισμό (πχ σύγχρονο ολοκυτταρικό για τον κοκκύτη και τύπου Salk για την πολυομυελίτιδα), άλλες σε ζωντανό-εξασθενημένο (π.χ. έναντι φυματίωσης, ιλαράς- παρωτίτιδας- ερυθράς, πολυομυελίτιδας τύπου Sabin). Στο τελικό σκεύασμα συχνά περιέχονται και άλλες ουσίες, υπολείμματα της μεθόδου καλλιέργειας, συντηρητικά, ή ειδικές ανοσο-ενισχυντικές ουσίες (adjuvants), με τις τελευταίες σκόπιμα συνδεμένες για βελτίωση του αποτελέσματος. Η παρουσία αυτών των ουσιών μερικές φορές ενοχοποιείται για επιπλέον ανεπιθύμητες ή «ύποπτες» δράσεις, που κατά κανόνα θεωρούνται σπάνιες και ελεγχόμενες αλλά αποτελούν ένα ανοικτό θέμα πρόσθετου ελέγχου ασφαλείας πριν την ευρεία εφαρμογή ενός καινούριου εμβολίου και συχνά ένα από τα επιχειρήματα των αμφισβητιών των εμβολίων. Η «τελευταία»-για την ώρα- λέξη της βιοτεχνολογίας είναι η παρασκευή μοριακά καθορισμένων προϊόντων, συνθετική δηλ. παραγωγή αντιγόνων «έξω» από τον μικροοργανισμό τους, μέσω απομόνωσης της DNA-αλυσίδας που τα παράγει. Με τέτοιου είδους τεχνολογία παρασκευάζεται μέχρι στιγμής το γνωστό σύγχρονο εμβόλιο για την ηπατίτιδα Β (το παλαιότερο παρασκευαζόταν από υλικό ανθρώπων-δοτών, μέθοδο υπεύθυνη για τη μετάδοση άλλων νοσημάτων).

Από τους παράγοντες παρασκευής ενός επιτυχημένου εμβολίου είναι αδιευκρίνιστο ποιος είναι ο πρωτεύων και καθοριστικός. Η επιλογή-επεξεργασία του αντιγόνου, η οδός χορήγησης (π.χ. πόσιμο, ενέσιμο, σκαριφισμός του δέρματος), το «σχήμα»-πρωτόκολλο των δόσεων (πόσες δόσεις, σε ποια ηλικία, χρονική μεταξύ τους απόσταση), οι συνοδές ουσίες, το εξατομικευμένο ανοσιακό υπόστρωμα του κάθε εμβολιαζόμενου, είναι πάντα υπό συζήτηση. Παρά την ανάπτυξη και το εύρος των σύγχρονων γνώσεων στις ανοσολογικές διαδικασίες, παραμένουν πολλά αδιευκρίνιστα για τους μηχανισμούς ανοσοαπάντησης ή μη απάντησης, μηχανισμών που είτε είναι κοινοί σε όλους μας ως είδος, είτε είναι ατομικοί και διαφοροποιημένοι. Ετσι, η επιστήμη των εμβολιασμών παραμένει με τον τρόπο της εμπειρική, εκτεθειμένη συχνά σε λάθη, τόσο σε επίπεδο βιολογικών φαινομένων σε κυτταρικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο πληθυσμών και Δημόσιας Υγείας. Βασικό κατ αρχήν ζητούμενο θεωρούμε την παρασκευή και εφαρμογή εμβολίων κατάλληλων να μας προστατεύσουν ατομικά αλλά και συλλογικά από νόσους που οι συνέπειές τους θα ήταν δυσμενέστερες από αυτές του εμβολιασμού. Η ερμηνεία βέβαια του «δυσμενέστερου» ή του «λάθους» είναι πολυπαραγοντική, γιατί πέρα από τα αναπόφευκτα «καθαρά» βιοϊατρικά διλήμματα, εμπλέκονται εξ ίσου αναπόφευκτα ζητήματα οικονομικά και πολιτικά, με πολλές προεκτάσεις.



Η ατομική και η συλλογική ανοσία

Μιας και η πρακτική των εμβολιασμών αφορά μέχρι στιγμής κυρίως στην προστασία από τα λοιμώδη (μεταδοτικά) νοσήματα, ασφαλώς και αναδύονται φαινόμενα και διλήμματα που δεν αφορούν μόνον την ατομική προστασία, αλλά εξ ίσου την προστασία-ανοσία ολόκληρων πληθυσμιακών ομάδων. Με τον όρο συλλογική ανοσία περιγράφεται το φαινόμενο κατά το οποίο τα άτομα που δεν έχουν ανοσία γα κάποιο νόσημα (επίνοσα), προστατεύονται έμμεσα, από την παρουσία άνοσων-απρόσβλητων στη νόσο ατόμων στον πληθυσμό. Τα άνοσα άτομα δημιουργούν έναν φυσικό φραγμό στη διασπορά, αφού δε θα «κολλήσουν», άρα και δε θα μεταδώσουν τη νόσο.

Το φαινόμενο αυτό έχει παρατηρηθεί και σχολιασθεί από το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, όταν παρατηρήθηκε ότι για την αποδρομή μιας επιδημίας δεν ήταν απαραίτητη η νόσηση όλου του πληθυσμού. Ο ίδιος ο όρος «συλλογική ανοσία» (herd immunity) εμφανίζεται στη βιβλιογραφία από το 1920 και το ενδιαφέρον για τους «νόμους» της έχει αναζωπυρωθεί από τις αρχές της δεκαετίας του ΄70, με επίκεντρο την αναζήτηση εμβολιαστικών προγραμμάτων για την πλήρη εκρίζωση κάποιων λοιμωδών νοσημάτων. Ειδικά μαθηματικά-επιδημιολογικά μοντέλα έχουν χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη και την αντιμετώπιση των ζητημάτων που προκύπτουν, και έχει φανεί ότι μπορεί να υπολογιστεί κατά προσέγγιση το «κρίσιμο ποσοστό εμβολιασμού» ενός πληθυσμού, δηλαδή το ποσοστό των ατόμων ενός πληθυσμού που αν καταστεί άνοσο (με εμβολιασμό στην προκείμενη περίπτωση), θα σταματήσει η διασπορά ενός νοσήματος και μακροπρόθεσμα αυτό θα εκριζωθεί. Το ποσοστό αυτό είναι συνάρτηση της προ του εμβολιασμού μέσης ηλικίας προσβολής και του προσδόκιμου επιβίωσης του μελετώμενου πληθυσμού. Η μέση ηλικία προσβολής είναι με τη σειρά της συνάρτηση της λοιμογόνου δύναμης του μικροοργανισμού και των κοινωνικών χαρακτηριστικών και πρακτικών δημόσιας υγείας του πληθυσμού. Οι δείκτες αυτοί είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι στην προοπτική εφαρμογής εθνικών ή παγκοσμίων προγραμμάτων εμβολιασμών, με σκοπό την πλήρη εκρίζωση και εξαφάνιση κάποιων νοσημάτων, χωρίς να χρειάζεται ο εμβολιασμός ολόκληρου του πληθυσμού. Θεωρώντας εκριζωμένη παγκοσμίως την ευλογιά (τελευταίο παγκοσμίως κρούσμα το 1977),ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ως επόμενο στόχο την εκρίζωση της πολιομυελίτιδας από τον πλανήτη, μια προοπτική ιστορικών για την ανθρωπότητα διαστάσεων.

Συλλογικά προγράμματα και ελληνική θλίψη

Μια πολύ κρίσιμη συνέπεια των εμβολιασμών είναι η μετακίνηση της μέσης ηλικίας προσβολής των επίνοσων. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό ζήτημα, γιατί υπό ορισμένες συνθήκες ο εμβολιασμός ενός πληθυσμού μπορεί να προκαλέσει περισσότερο κακό παρά καλό! Ειδικότερα, αυτό μπορεί να συμβεί όταν α) πρόκειται για λοίμωξη που όταν προσβάλλει ενήλικες έχει βαρύτερη μορφή και β) όταν στον πληθυσμό δεν έχει επιτευχθεί ένα καθορισμένο ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης. Θεωρητική-στατιστική υπόθεση; Όχι! Και δυστυχώς η Ελλάδα παρασημοφορήθηκε με την θλιβερή πρωτιά και αποκλειστικότητα όπου αυτός ο προβλέψιμος επιδημιολογικά κίνδυνος επιβεβαιώθηκε, με δύο μεγάλες επιδημίες ερυθράς το 1993 και 1999, με υψηλό κίνδυνο επανεμφάνισης στο άμεσο μέλλον. Η ερυθρά, μια ήπια «παιδική» ασθένεια, εάν προσβάλει μια επίνοση ενήλικη στην αρχή της εγκυμοσύνης, μπορεί να προκαλέσει αποβολή, γέννηση νεκρού, ή παιδιού με πολλές βαριές αναπηρίες (σύνδρομο συγγενούς ερυθράς), επιπτώσεις που είχαν και οι προαναφερθείσες επιδημίες στην Ελλάδα.

Το φαινόμενο αυτό ήταν συνέπεια της πλήρους απουσίας εθνικού επίσημου προγράμματος εμβολιασμού παλαιότερα. Το εμβόλιο της ερυθράς εισήχθη στην Ελληνική αγορά το 1975 και εως το1990 η εμβολιαστική κάλυψη των ελληνόπουλων παρέμεινε κρίσιμα χαμηλή, γιατί αυτό διακινήθηκε μόνον από τους ιδιώτες παιδιάτρους (με πλήρη απουσία μιας επίσημης πολιτικής) και έτσι μεγάλο ποσοστό που τότε δεν είχε την οικονομική δυνατότητα ή πληροφόρηση, έφτασε στην αναπαραγωγική ηλικία ακάλυπτο. Η επιδημία στην οποία εκτέθηκαν, είχε αποτέλεσμα τη γέννηση παιδιών με σοβαρά προβλήματα, σε αριθμό μεγαλύτερο από ποτέ. Σήμερα, ακόμη και μετά την ένταξη του εμβολίου στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών, μεγάλος αριθμός ατόμων σε αναπαραγωγική ηλικία παραμένει επίνοσος, και ο κίνδυνος μπορεί να αποτραπεί μόνον με εφαρμογή άμεσου προγράμματος στις νεαρές γυναίκες. Στην άλλη πλευρά, στις ΗΠΑ από το 1972 που ξεκίνησε ο εμβολιασμός για την ερυθρά με εφαρμογή εθνικού προγράμματος μέσα σε 3 χρόνια είχαν καλυφθεί πάνω από το 50% και μέχρι το 1980 πάνω από 95% όλων των παιδιών, καθώς και οι επίνοσες αναπαραγωγικές γυναίκες…

Δυστυχώς το πάθημα δεν μπόρεσε να μας γίνει μάθημα, γιατί εξακολουθούν να απουσιάζουν οι θεσμοί και οι μηχανισμοί εφαρμογής συλλογικών προγραμμάτων: Εδώ και λίγα χρόνια, κυκλοφόρησε στην Αγγλία το εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο τύπου C, με δεδομένη την υψηλή επίπτωση της νόσου στη συγκεκριμένη χώρα. Ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη στάθηκε επιφυλακτική, πάλι πρώτη η χώρα μας έσπευσε να το εισάγει με το εμβόλιο να εφαρμόζεται απρογραμμάτιστα σε ιδιωτικό επίπεδο, όχι μόνον χωρίς επιδημιολογική εθνική πολιτική, αλλά και εις πείσμα των υποδείξεων για αναμονή που έγιναν από κάποιους αρμόδιους φορείς (δυστυχώς μη εχόντων την θεσμική εξουσία να παρέμβουν στην πράξη, παρά τα σοβαρά και εμπεριστατωμένα επιχειρήματα). ΄Ετσι, δημιουργείται μια εκ των υστέρων πίεση να γίνει καθολικός ο εμβολιασμός για να μην προκληθούν ανεπιθύμητα φαινόμενα από τον ατελή πληθυσμιακά εμβολιασμό, ενώ δεν υπήρχε εξ αρχής τέτοια αναγκαιότητα. Το ίδιο συνέβη και στις ΗΠΑ με το εμβόλιο της ανεμευλογιάς: Η κυκλοφορία του στην Αμερική το 1995 δεν έπεισε ούτε τους γιατρούς ούτε το κοινό γα την αναγκαιότητά του, γιατί πρόκειται για μια κατά κανόνα ήπια νόσο στα παιδιά. Η απρογραμμάτιστη και ατελής κάλυψη όμως προκαλούσε κίνδυνο φαινομένου ανάλογου με αυτό της ερυθράς στην Ελλάδα, γιατί η ανεμευλογιά στους ενήλικες προκαλεί πολύ βαρύτερη νόσο και επιπλοκές. Εκ των υστέρων κι εδώ, η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία το 2000 αναγκάστηκε να απευθύνει έντονες συστάσεις για ταχεία διάδοση του εμβολιασμού, για να προλάβει ένα πρόβλημα που δεν θα είχε, αν η παραγωγή του εμβολίου δεν «πίεζε», με εμπορικούς σχεδόν αποκλειστικά όρους.
Κατά βήμα πάλι και η Ελλάδα, βρισκόμαστε ήδη στην πόρτα του ίδιου προβλήματος, με την εισαγωγή του εμβολίου για την ανεμευλογιά εδώ και λίγους μήνες. Ο μόνος τρόπος να μην δούμε τις καταστροφικές συνέπειες που προοιωνίζονται, είναι ή να μην γίνει καθόλου ή να το κάνουν όλα τα παιδιά. Όπως φαίνεται δε θα γίνει ούτε το ένα ούτε το άλλο, γιατί όπως είπαμε απουσιάζουν οι θεσμικοί φορείς που θα επέλυαν την σύγκρουση επαγγελματικών συμφερόντων και οικονομικών πολιτικών κόστους. (δυστυχώς ο επίσημος αντίλογος έχει κυρίως τη γλώσσα των αριθμών κόστους, με τον επιστημονική-επιδημιολογική άποψη να κινείται στο περιθώριο ή να χαρακτηρίζεται -κακώς στην περίπτωση αυτή- «απολογητής» της οικονομικής επιφύλαξης των ασφαλιστικών φορέων).
Όλα τούτα φανερώνουν μια πολύ σημαντική πλευρά του προβλήματος στη σύγχρονη εποχή, που θα ήταν από μόνο του ένα θέμα μελέτης και συζήτησης. Οι προτεραιότητες και οι επιλογές της σύγχρονης ιατρικής τόσο σε ιδιωτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο σαφώς και δεν είναι άμοιρες εμπλοκής με οικονομικά φαινόμενα και συμφέροντα, έτσι κι αλλιώς δέσμιες της γενικότερης νομοτέλειας των ελεύθερων οικονομιών μας αλλά και πολλές φορές με ολοφάνερη σκοπιμότητα που μοιάζει ανήθικη ακόμη και ιδωμένη «φιλελεύθερα», ειδικά όταν πρόκειται για την υγεία σε επίπεδο δημόσιου σχεδιασμού. Στον ελληνικό χώρο, επίσης συχνό είναι και το φαινόμενο, ακαδημαϊκοί εκπρόσωποι της Ιατρικής να γίνονται κατά καιρούς “dealers” εμβολίων μέσω των ΜΜΕ, επιδεινώνοντας έτσι το χάος που συχνά επίσης δημιουργείται από δημοσιογραφικές παρεμβάσεις υπερβάλλοντος ζήλου και χαμηλής επιστημονικότητας (παράδειγμα οι κατά καιρούς υποδείξεις για καθολικό αντιγριππικό εμβολιασμό). Δικαιολογούμαστε να έχουμε πολλές επιφυλάξεις για τα κίνητρα εκατέρωθεν, ιδιαίτερα όταν αποδεικνύεται ότι τέτοιες πρωτοβουλίες δεν αντέχουν πολύ στον επιστημονικό αντίλογο- που δυστυχώς και πάλι διεκπεραιώνεται εντός της επιστημονικής κοινότητας, χωρίς την «στέγη» της πολιτείας.

Εύλογη βέβαια και δικαιολογημένη θα φαινόταν και η αντίθετη επιφύλαξη, ότι οι «πολιτείες» μας είναι δέσμιες κι αυτές των λογικών του οικονομικού κόστους της δημόσιας υγείας. Ένα εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών επιφυλάσσεται σε κάτι καινούριο «για το καλό μας» ή για λόγους «τσιγκουνιάς»; Αυτός πάλι που επιμένει για την εφαρμογή του, «πουλάει» απλώς ή προασπίζεται τη δημόσια υγεία; Είναι προφανές ότι η απάντηση δεν είναι εύκολη ούτε ίδια για όλες τις περιπτώσεις. Προφανώς απαράδεκτο είναι όμως μια κοινωνία να φείδεται η ίδια πόρων για να καλύψει μια ενέργεια δημόσιας υγείας, όταν επιτρέπει και ουσιαστικά παροτρύνει να την κάνει ο καθένας μόνος του, όπως του προκύψει.

Ενημέρωση του κοινού και ιατρικά ήθη

Η τελευταία παρατήρηση δε σημαίνει ασφαλώς ότι δεν έχει λόγο ο άμεσα ενδιαφερόμενος να αποφασίσει και να επιλέξει την στάση του. Οι επιδημιολογικοί κανόνες και το κοινωνικό «δέον»-έτσι όπως διαμορφώνονται κάθε φορά- δεν πρέπει να αγνοούν τα ζητήματα της προσωπικής ελευθερίας, και όσο και αν είναι καμιά φορά δύσκολο να διευκρινίζονται αυτά τα δύο, πρέπει να είναι αμφότερα εξ ίσου σεβαστά. Το ζητούμενο σ αυτήν την περίπτωση είναι η προσωπική επιλογή να εξασφαλίζει την ελευθερία της μέσω μιας σωστής πληροφόρησης, αλλιώς δεν είναι εν τέλει ούτε ελεύθερη ούτε υπεύθυνη. Οι πηγές όμως της πληροφόρησης του κοινού δεν είναι πάντα αξιόπιστες και έγκυρες, ή και όταν είναι, πολλές φορές η επικοινωνιακή τεχνική δεν είναι επαρκής ώστε τελικά το «μήνυμα» που διαδίδουν στο κοινό να είναι συγκεχυμένο.

Από τις βασικές πηγές πληροφόρησης (ΜΜΕ, διαδίκτυο, γιατροί, συγγενείς και φίλοι, βιβλία, φυλλάδια), το 71% δείγματος ελληνικού πληθυσμού δηλώνει τον γιατρό σαν κυριότερη και πλέον αξιόπιστη πηγή πληροφοριών. Ανάλογα ποσοστά δίνει και η υπόλοιπη Ευρώπη. Είναι όμως και οι ίδιοι οι γιατροί επαρκείς και αντάξιοι αυτού του καθήκοντος ; Επ αυτού, έχει φανεί από έρευνες ότι η κατοχή επιστημονικών γνώσεων από μόνη της δεν είναι επαρκής εξοπλισμός για τους γιατρούς να παίξουν αυτόν τον επικοινωνιακό ρόλο. Οι περισσότεροι, αυτοδίδακτοι στην επικοινωνία και εν πολλοίς ανεπαρκείς, έχουν μεγάλη ασυμφωνία στο τι νομίζουν πως χρειάζεται ή πιστεύει το κοινό και τι του εξηγούν κάθε φορά. Επιπλέον, παρεμβαίνει και ένα «ιδεολογικό» ζήτημα, ότι οι περισσότεροι έχουν εκπαιδευτεί και συντηρούν ένα πατερναλιστικό μοντέλο σχέσης με τον «προς –θεραπεία-άρρωστο» και τουλάχιστον σε θέματα πρωτοβάθμιας φροντίδας και πρόληψης, οι περισσότεροι (διεθνώς!) ενοχλούνται όταν ο εξυπηρετούμενος συζητά τις αποφάσεις που τον αφορούν, ερμηνεύοντάς το σαν αμφισβήτηση της αυθεντίας τους. Είναι όμως πλέον σαφές ότι η επιτυχία προγραμμάτων δημόσιας υγείας εξαρτάται απόλυτα από την ενεργητική συμμετοχή του κοινού, ενός κοινού που όχι απλώς έχει πεισθεί, αλλά και αναλαμβάνει το ίδιο πολλούς απαραίτητους χειρισμούς.

Σήμερα, σε όλες τις χώρες και με δεδομένη την δραστηριοποίηση ομάδων και ενώσεων για τα δικαιώματα των πολιτών και των ασθενών, επιτρέπεται αποχή από το εθνικό εμβολιαστικό πρόγραμμα για θρησκευτικούς ή φιλοσοφικούς λόγους, με παράλληλη όμως πολιτική καθοδήγησης να επιλέξει τελικά ο ενδιαφερόμενος την κυρίαρχη τακτική: ( έλεγχος της συμμόρφωσης στο πρόγραμμα πχ όταν το παιδί θα πάει σχολείο, πανεπιστήμιο, στον στρατό, κατασκηνώσεις, εργασία κλπ). Αυτό ως μια προσπάθεια εξισορρόπησης της ατομικής ελευθερίας με την προστασία του συλλογικού συμφέροντος, γιατί πάλι υπάρχει η εμπειρία ότι όταν δόθηκε περισσή φροντίδα για το πρώτο, κινδύνεψε εκ νέου το δεύτερο: Στην Αγγλία πχ μετά από εφαρμογή της ελεύθερης επιλογής για τον αντικοκκυτικό εμβολιασμό (λόγω του σάλου που προαναφέραμε), αυξήθηκε κατακόρυφα η βρεφική θνησιμότητα από τον ίδιο τον κοκκύτη. Κάτι ανάλογο συνέβη στην πρώην ΕΣΣΔ, στην οποία η ελεύθερη επιλογή είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση της κάλυψης για την διφθερίτιδα και την εμφάνιση επιδημίας.

Ο γιατρός πάντως, φορέας συνήθως της αναγκαιότητας των εμβολιασμών για το «κοινό καλό» της ελάττωσης των λοιμωδών νοσημάτων σε πληθυσμιακό επίπεδο, οφείλει να ενημερώνει για τα παραπάνω το κοινό, χωρίς να παραλείπει να ενημερώνει για τους πιθανούς ατομικούς κινδύνους, ώστε να είναι σεβαστή και η αυτονομία του κάθε ενδιαφερόμενου, όση δυσκολία κι αν επιφέρει αυτό. Σ αυτήν την κατεύθυνση οι επικοινωνιακές και τεχνικές αρετές ιδιαίτερα του Ελληνικού ιατρικού σώματος (ακόμη και της παιδιατρικής ειδικότητας που φέρεται ως η καλύτερη στην επαφή με όλη την οικογένειας) χρειάζονται μεγάλη ενίσχυση από εκπαιδευτικό υλικό πρακτικών αγωγής υγείας, που στην ελληνική γλώσσα και το Ελληνικό Πανεπιστήμιο είναι ελάχιστο.

Μια πολύ γενική και επιγραμματική αναφορά όσων πρέπει να γνωρίζει το κοινό για τους εμβολιασμούς εκτίθεται παρακάτω:

· Τα εμβόλια προφυλάσσουν από τη νόσηση
· Όλα τα εμβόλια έχουν κάποιες παρενέργειες διαφορετικές για τον καθένα σε άλλοτε άλλο ποσοστό.
· Προτού γίνει οποιοσδήποτε εμβόλιο ο γιατρός οφείλει να ενημερωθεί από τον ενδιαφερόμενο αν αυτός: α)έχει στο παρελθόν σοβαρή οργανική αντίδραση σε ανάλογο εμβολιασμό. β) πάσχει από κάποια ασθένεια ή παίρνει κάποια φάρμακα. Γ) είναι έγκυος.
· Η νόσηση σε εμβολιασμένο δεν αποκλείεται εντελώς.
· Οι περισσότεροι εμβολιασμοί προφυλάσσουν το άτομο άμεσα αλλά και έμμεσα μέσω της συλλογικής ανοσίας.
· Δεν μεταδίδεται λοιμογόνος παράγοντας από τον εμβολιασμένο στο περιβάλλον του, με εξαίρεση το εμβόλιο τύπου Sabin για την πολιομυελίτιδα.
· Τα προτεινόμενα εμβόλια και το «σχήμα» εφαρμογής τους αλλάζουν συχνά, προσαρμοζόμενα σε νέα δεδομένα..
· Τα εμβόλια δεν αφορούν μόνο στην παιδική ηλικία αλλά σε όλη τη ζωή, γιατί και οι ενήλικοι κινδυνεύουν κατά περίπτωση να νοσήσουν.

Ηθικές και νομικές διαστάσεις-νομοθεσία

΄Ηδη συζητήσαμε για τη βασική πιθανή «διένεξη» μεταξύ συλλογικού συμφέροντος και προσωπικής ελευθερίας. Το ζήτημα είναι «ατομικό» αλλά ασφαλώς εμπεριέχει φιλοσοφικές και ηθικές παραμέτρους που αφορούν συνολικότερα κοινωνικά φαινόμενα και αξίες.

Ως «αρνητές» των εμβολιασμών συνήθως βρίσκουμε μερικές θρησκευτικές ομάδες, τους οπαδούς της Ομοιοπαθητικής και άλλους «σκεπτικιστές» επί της σύγχρονης ιατρικής, ή ομάδες που δεν είναι ακριβώς αρνητές αλλά κυρίως εκ των πραγμάτων περιθωριοποιημένοι με μικρή πρόσβαση στην ενημέρωση και τις υπηρεσίες (π.χ. τσιγγάνοι).

Ο φιλοσοφικός σκεπτικισμός για το θέμα της αντιμετώπισης των λοιμωδών νοσημάτων συνίσταται συνοπτικά στην άποψη ότι ο περιορισμός τους οφείλεται όχι στις ιατρικές παρεμβάσεις αλλά κυρίως στη βελτίωση των συνθηκών ζωής ή και από την αλλαγή του χαρακτήρα των νοσημάτων και της σχέσης των μικροβίων με τον οργανισμό μας. Η Ομοιοπαθητική επίσης, αν και θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι η φιλοσοφία της δεν απέχει από αυτήν του εμβολιασμού, τηρεί μια τακτική άρνησης με μικροπαραλλαγές, ανάλογα με τον θεράποντα. Στο οπλοστάσιο των επιχειρημάτων των αμφισβητιών βρίσκονται συχνά οι ανεπιθύμητες ενέργειες και κίνδυνοι διαφόρων εμβολίων, από τις οποίες άλλες έχουν επιβεβαιωθεί, άλλες χρεώθηκαν σε συγκεκριμένα τεχνικά προβλήματα του παρελθόντος και άλλες θεωρούνται παραπλανητικές διαδόσεις χωρίς επιστημονική απόδειξη (πχ περί αυξημένου κίνδυνου αυτισμού μετά από εμβόλιο MMR ή σκλήρυνσης κατά πλάκας μετά από εμβόλιο ηπατίτιδας Β, και τα δύο επισήμως διαψευσμένα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας).

Από την άλλη έχουμε τις νομοθετικές κάθε φορά ρυθμίσεις, από την πολιτεία που οφείλει εν πολλοίς παρά τον σεβασμό του ατόμου, να προασπίζεται το συμφέρον του συνόλου των μελών της, ακόμη και περιορίζοντας βραχυπρόθεσμα την παραπάνω ελευθερία (και όχι μόνο με τους εμβολιασμούς, αλλά και με άλλα μέτρα όπως π.χ. η υποχρεωτική ζώνη ασφαλείας ή το κράνος, η απαγόρευση κάποιων εξαρτησιογόνων ουσιών κλπ). Καταλήγουμε σε ένα σύστημα «διαβάθμισης» του σχετικού κινδύνου και οφέλους, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτή η σχετικότητα κάνει το νομικό πεδίο να είναι θολό.

Το κυρίαρχο πνεύμα είναι η αναγκαιότητα ενημέρωσης και συγκατάθεσης του ενδιαφερόμενου. Όταν πρόκειται για παιδί, ο συγκατατιθέμενος είναι ο γονέας και δεν δικαιολογείται παραβίαση της επιθυμίας του όταν ο κίνδυνος είναι σχετικά μικρός. Αν όμως είναι μεγάλος, όπως π.χ. σε περίπτωση κινδύνου λύσσας, ο νόμος μπορεί να δικαιολογήσει «βίαιη» παρέμβαση από υγειονομικούς παράγοντες, επεκτείνοντας ερμηνευτικά το νομοθέτημα που αφορά άλλες επείγουσες για τη ζωή καταστάσεις του παιδιού, όπου με διάταγμα εισαγγελικό παραβιάζεται η πιθανή άρνηση των γονέων.

Σήμερα στην Ελλάδα η υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών παίρνει την μορφή της υποχρέωσης προσκόμισης «πλήρους» βιβλιαρίου εμβολίων του παιδιού για την εγγραφή του στο Δημοτικό Σχολείο ή σε δημόσιους Παιδικούς σταθμούς. Ετσι, κατά κανόνα διαφεύγουν τα παιδιά μικρότερων ηλικιών και τα παιδιά π.χ. των τσιγγάνων που συχνά δεν πηγαίνουν σχολείο. Στην Αμερική, με μικροπαραλλαγές στις διάφορες Πολιτείες, προβλέπεται επίσης μη εγγραφή ή αποβολή των ανεμβολίαστων παιδιών από το σχολείο, με αποδεκτές εξαιρέσεις για ιατρικούς ή θρησκευτικούς ή φιλοσοφικούς λόγους. Τα παιδιά αυτά σε περιπτώσεις επιδημιών απομακρύνονται παροδικά από το σχολείο. Στην Αγγλία από το 1948 δεν υπάρχει υποχρεωτικότητα στους εμβολιασμούς, όμως το ποσοστό των εμβολιασμών παραμένει γενικά υψηλό, με κάποιες διαφοροποιήσεις ανάλογες με την αποδοχή κάθε συγκεκριμένου εμβολίου από την κοινή γνώμη.

Τα κατά καιρούς περιστατικά μαζικών παρενεργειών από εμβολιασμούς έκαναν διάφορα κράτη (με πρώτη την Γερμανία το 1961) να θεσπίσουν συστήματα εθνικής αποζημίωσης για βλάβη ή θάνατο από εμβόλιο, με τη λογική ότι υπάρχει κυβερνητική ευθύνη στις περιπτώσεις που δεν αποδεικνύεται ευθύνη του παρασκευαστή. Το 1986 η Αμερική νομοθέτησε επίσης Εθνικό Πρόγραμμα Αποζημίωσης κα ένα σύστημα υποχρεωτικής αναφοράς των παρενεργειών.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοιο σύστημα και η στοιχειοθέτηση πιθανής ευθύνης αφορά ατομικές μόνον πιθανές «αγωγές», και αυτή θα στηριχθεί στις διατάξεις του γενικού δικαίου. Αν υπήρξε συγκατάθεση του ενδιαφερομένου και ο γιατρός ενήργησε lege artis, δε στοιχειοθετείται ευθύνη. Οι ορισμοί της lege artis άσκησης του καθήκοντος του και της αμέλειας είναι σχετικοί και εν πολλοίς γενικόλογοι, βασισμένοι στις έννοιες του «παραδεδεγμένου», «συνετού» και «ευσυνείδητου». Αμέλεια στοιχειοθετεί και η μη ενημέρωση, καθώς και η μη επιμελής καθεαυτή ιατρική πράξη. Αν οι παρενέργειες φανούν ότι οφείλονται στην κατασκευάστρια εταιρεία, οφείλει αυτή να αποζημιώσει τον παθόντα σύμφωνα με τη νομοθεσία περί υποχρεώσεων ασφαλείας του καταναλωτή.

Προοπτικές και μελλοντικές κατευθύνσεις

Οι σύγχρονες γνώσεις της Ανοσοβιολογίας καθώς και τα επιτεύγματα και οι συνεχιζόμενες εξελίξεις της Βιοτεχνολογίας, δίνουν στην έννοια και στην εφαρμογή της «εμβολιοθεραπείας» πολύπλευρες προοπτικές.

Κατ αρχήν τα ήδη γνωστά εμβόλια «καθαρίζονται» και ενισχύονται με σύγχρονες μεθόδους ώστε να είναι περισσότερο αποτελεσματικά και με λιγότερες παρενέργειες. Επίσης παράγονται καινούρια, προς προστασία από περισσότερα μικρόβια και ιούς. Η παρασκευή εμβολίου για τον ιό του AIDS «δουλεύεται» με σύγχρονες rDNA τεχνολογίες. Ειδικές κατηγορίες όπως π.χ. οι ανοσοκατεσταλμένοι άρρωστοι ή τα πρόωρα νεογνά αποτελούν επίσης ειδικό επιδημιολογικό πεδίο για νέα ή νέου τύπου εμβόλια. Μια από τις δοκιμαζόμενες μεθόδους, είναι η γενετική παρέμβαση σε φυτά, ώστε αυτά να συνθέτουν πρωτεϊνες-αντιγόνα λοιμογόνων οργανισμών οι οποίες θα λαμβάνονται ως εμβόλιο με την τροφή, προοπτική που φαίνεται να κατευθύνεται προς τους πληθυσμούς των υποανάπτυκτων χωρών.

Επιπλέον, η «λογική» του εμβολιασμού (η κατευθυνόμενη δηλαδή διέγερση του ανοσοποιητικού μας συστήματος με ειδικά αντιγόνα), ήδη έχει δοκιμαστεί και φαίνεται να έχει σοβαρές προοπτικές στην πρόληψη και τη θεραπεία όχι μόνον νοσημάτων που οφείλονται σε ξένους μικροοργανισμούς, αλλά και σε νοσήματα «ενδογενή», όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα, οι αλλεργίες και ο καρκίνος.

Οι κατευθύνσεις βέβαια καθοδηγούνται από τις εκάστοτε κυρίαρχες ιεραρχήσεις της σύγχρονης δυτικής βιοτεχνολογίας και των κρατικών πολιτικών. Όλα τούτα συνεπάγονται και προϋποθέτουν χρηματοδοτήσεις και επιλογές καθόλου αυτονόητες, ισομερείς ή δίκαιες. Ενώ στη σύγχρονη Δύση οι μέχρι τώρα γνωστές λοιμώδεις απειλές θεωρούνται εν πολλοίς υπό έλεγχο, το επιδημιολογικό προφίλ των λεγόμενων υπανάπτυκτων χωρών είναι τελείως διαφορετικό. Νοσήματα «ξεχασμένα» από εμάς, όπως η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά, η φυματίωση, η χολέρα κ.ά., είναι ακόμη αιτίες θανάτου εκατομμυρίων ανθρώπων, κυρίως παιδιών. Ο ιός Rota, ενώ στις ανεπτυγμένες χώρες προκαλεί ήπια διάρροια «του σπιτιού», στην Αφρική και την Ασία σκοτώνει βρέφη. Πολλά άλλα παραδείγματα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε, με όλα να καταλήγουν στο γεγονός ότι οι έννοιες της πρόληψης και του εμβολιασμού αλλά και του κόστους που αυτές συνεπάγονται, έχουν γεωγραφικά τελείως άλλη ανάγνωση και γραμματική, που οι σκληροί τους κανόνες είναι εν τέλει οι νόμοι της αγοράς. Η πρόληψη στις χώρες αυτές προϋποθέτει κατ αρχήν σοβαρή βελτίωση όλων των υγειονομικών συνθηκών ζωής, αλλά και ιατρικές δαπάνες που ως φαίνεται η πλούσια Δύση δεν τις …χαλαλίζει, αφήνοντας απλώς να λαμβάνονται κάποιες πρωτοβουλίες από μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς ως ελάχιστο φόρο από-ενοχοποίησης, ο οποίος μάλιστα βγαίνει από την τσέπη κυρίως των εθελοντικών προσφορών των πολιτών (εμβολιασμοί από την Unicef ή από τους Γιατρούς του Κόσμου κ.λπ).
Ετσι, ενώ «εμείς» αναζητούμε την απαλλαγή ακόμη και από ελαφρές λοιμώξεις, με αδρότατες επενδύσεις αμφίβολης αναγκαιότητας, ο «Τρίτος κόσμος» στερείται την ελάχιστη προστασία, παρά το ότι η παροχή της θα ήταν φθηνή. Για έρευνα βέβαια ας μη μιλάμε- ποια εταιρεία θα επενδύσει για τη χολέρα;… Βασιζόμενοι σ αυτές τις παρατηρήσεις, εύλογα θα υποθέσουμε ότι και το εμβόλιο π.χ. για το AIDS, εάν και όταν παραχθεί, δεν θα διατεθεί στην Αφρική γιατί θα είναι ακριβό, όπως δεν διατίθενται τώρα για τον ίδιο λόγο τα φάρμακά του. Ή ότι η πιθανή παραγωγή φυτικής προέλευσης βρώσιμων φθηνών εμβολίου είναι αμφίβολο αν θα διατεθεί τελικά συστηματικά στις φτωχές χώρες, αν αυτά για κάποιον λόγο φανούν ελκυστικά για εφαρμογή τους στη δύση-όπου βέβαια μπορούν να διατίθενται ακριβότερα, ως λύση ελκυστικότερη από τις ενέσεις.

Το τελευταίο ( η επώδυνη δηλ. εμπειρία της ένεσης) είναι από μόνο του ένα πρόβλημα που η σύγχρονη φαρμακοβιομηχανία εκλήθη να λύσει, κατασκευάζοντας όλο και πιό πολυ-δύναμα εμβόλια, που εμβολιάζουν δηλαδή ταυτόχρονα για πολλά νοσήματα. Ήδη σε κάποιο βαθμό αυτό εφαρμόζεται, οφείλουμε όμως εδώ να σχολιάσουμε την (προβλεπόμενη σύμφωνα με όσα αναφέραμε) απροθυμία πολλών ιδιωτών γιατρών να υιοθετήσουν τα νέα σχήματα, γιατί έτσι μειώνονται οι απαιτούμενες ιατρικές επισκέψεις, άρα και οι πωλήσεις των υπηρεσιών τους.

Κλείνοντας, θα πρέπει να πούμε για την εντυπωσιακή πορεία των ανεπτυγμένων χωρών «προς το μέλλον», ότι δεν είναι και τόσο αδιατάρακτη όσο ίσως να φάνηκε παραπάνω. Η μετανάστευση, η γήρανση του πληθυσμού, η αντοχή των μικροοργανισμών στα φάρμακα, η επιβίωση ανοσοκατεσταλμένων-εξασθενημένων ασθενών, το AIDS, οι ταξιδιωτικές μετακινήσεις, και η απειλή βιολογικών πολέμων είναι μερικές κύριες αιτίες επανεμφάνισης «παλαιών» ασθενειών που κρούουν τον κώδωνα της επαγρύπνησης για νέες στρατηγικές εμβολιασμών. Θα λέγαμε ότι αυτό κρούει επίσης τον κώδωνα και για άλλες συνολικότερες στρατηγικές υγείας παγκοσμίως, αλλά ως φαίνεται δυστυχώς τα τύμπανα της αγοράς κάνουν περισσότερο θόρυβο από αυτό το κουδουνάκι…

Δικτυακοί τόποι

www.who.int/vaccines
www.vaccines.ch/intro.htm
www.phls.co.uk/
www.open.gov.uk/ -search “immunization”
www.sante.gouv.gr/ -search “vaccination”
www.cdc.gov/
www2.cdc.gov/mmwr/mmwr_wk.html
www2.cdc.gov/mmwr/mmwr_rr.html

Βιβλιογραφικές αναφορές

Οι αναφορές στην ανοσοβιολογία και τις σύγχρονες στρατηγικές εμβολιασμών έχουν σχέση με την Παιδιατρική ειδικότητα της συντάκτριας, δύσκολο να αποδοθούν σε συγκεκριμένες πηγές χωρίς να αδικηθούν πολλές άλλες. Ιδιαίτερα βοηθητική πηγή για κάποια σύγχρονα επιδημιολογικά ζητήματα ήταν τα:

Πρακτικά από Κλινικό Φροντιστήριο στο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο του 2000: «Εμβολιασμοί, αρχές και διλήμματα στην κλινική πράξη», Ιατρική Εταιρεία Αθηνών.

Προτεινόμενες ενδεικτικές πηγές για τις «σκεπτικιστικές» ή αρνητικές απόψεις:

Μισέλ Μπουσκιέ, Οικολογία και Πολιτική, Λιβάνης
Ιβάν Ίλλιτς, Ιατρική Νέμεση, Εκδοτική Ομάδα
Gerhard Buchwald, Εμβολιασμός- μια επιχείρηση βασισμένη στο φόβο, Βιβλιοθήκη
του Ρόδου
Γεώργιος Βυθούλκας, Ομοιοπαθητική, Παρισιάνος
Κ. Μόντη, Ιατρός

Read more...

Οι Έλληνες στον Ισπανικό εμφύλιο

Από τα χαρακώματα του Βερντέν και του Σομ, όπου η δυσωδία των περιττωμάτων ανακατώνονταν με την εξαθλίωση και το θάνατο, αναδύθηκε αποκαμωμένος, μα και συνειδητοποιημένος, ένας νέος Ευρωπαίος πολίτης. Ο 19ος αιώνας ουσιαστικά έκλεισε το 1918 και ο 20ος ανέτειλε σε έναν ολότελα διαφορετικό κόσμο. Τρία ήταν τα χαρακτηριστικά της νέας πραγματικότητας: η εξαχρείωση από τον πόλεμο, η επικράτηση των Σοβιέτ στη Ρωσία και η πολιτικοποίηση των ευρύτερων μαζών.

του Β. Ξ. Σπηλιωτόπουλου

Καθώς ο μιλιταρισμός και ο σωβινισμός παραχωρούσαν τη θέση τους σε ειρηνιστικές, διεθνιστικές, ως και νιχιλιστικές τάσεις και καθώς σημειωνόταν σημαντική πολιτική μετατόπιση προς τα αριστερά, οι νικητές του Μεγάλου πολέμου αποζήτησαν την αναχαίτιση της κοινωνικής «διάβρωσης» με επίπλαστες παραχωρήσεις προς την εργατική και αγροτική τάξη. Στη Συνθήκη των Βερσαλιών (Μέρος ΧΙΙΙ – άρθρα 387 – 399) προβλεπόταν η δημιουργία του «Διεθνούς Καταστατικού Χάρτη για την Εργασία», ο οποίος θα ρύθμιζε άμεσα τα διεθνοποιημένα πλέον εργατικά ζητήματα. Η αναπάντεχη εδραίωση στη Ρωσία της εξουσίας των Σοβιέτ και οι εντεινόμενες πολιτικο-κοινωνικές ζυμώσεις και ρήξεις των επομένων δεκαετιών διέψευσαν τις προσδοκίες των ηγετών του καπιταλιστικού κόσμου. Η οικονομική κρίση του 1929 και η πολιτική αστάθεια της Ευρώπης συνδυασμένες με τον άκρατο, στείρο δογματισμό μέρους του αστικού πολιτικού κόσμου και την αδυναμία του να εκτιμήσει τα δεδομένα και να διαβλέψει τις εξελίξεις, οδήγησε σε συνθήκες πόλωσης και τελικά γεωπολιτικού αναθεωρητισμού.

Ισπανία

Στα πλαίσια αυτά η Β΄ Ισπανική Δημοκρατία ήταν θνησιγενής ήδη από την ανακήρυξή της το 1931. Άλλωστε οι δυνάμεις που την επέβαλαν χαρακτηρίζονταν από ασυμβίβαστη πολυποικιλότητα και αλληλοϋπονόμευση. Το Φεβρουάριο του 1936 το αποτελούμενο από αριστερούς και κεντρώους δημοκρατικούς Λαϊκό Μέτωπο κέρδισε τις εκλογές με σκοπό την εισαγωγή ουσιαστικών φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων, ώστε να ανακουφισθεί μεγάλο μέρος του Ισπανικού λαού από την ανυποληψία και την αυταρχικότητα. Η νέα διακυβέρνηση, η οποία υποστηριζόταν και από τις μαρξιστικές πτέρυγες της αριστεράς, δεν είχε ριζοσπαστικές τάσεις ανατροπής του καθεστώτος. Οι προνομιούχοι όμως και η Καθολική εκκλησία, οι οποίοι δεν ανέχονταν ούτε τη ρεφορμιστική πολιτική, μα και πολύ περισσότερο την αποχή από την εξουσία, διακήρυξαν τον επικείμενο κίνδυνο της κόκκινης συνομωσίας αποζητώντας τη ρηξικέλευθη αναδιάταξη στους βωμούς της παλαιάς κυριαρχίας.

Έτσι, όταν το βράδυ της 17ης προς τη 18η Ιουλίου 1936 οι Εθνικιστές στρατηγοί εκδήλωσαν το pronunciamento, αβυσσαλέα πάθη έσπρωξαν ένα λαό στον όλεθρο της αλληλοεξόντωσης. Οι Εθνικιστές, αποτελούμενοι από Καρλιστές, μοναρχικούς, Ισπανούς εθνικιστές, φαλαγγίτες, Καθολικούς, προάσπιζαν τοn «Χριστιανικό πολιτισμό» από τις «κόκκινες ορδές» της νόμιμης Ισπανικής κυβέρνησης, την οποία υποστήριζαν Βάσκοι και Καταλανοί, φιλελεύθεροι, σοσιαλιστές, κομμουνιστές και αναρχικοί. Με την έναρξη των εχθροπραξιών και χωρίς καμμία χρονοτριβή οι μεγάλες δυνάμεις εκδήλωσαν τις προθέσεις τους, άλλοτε φανερά και άλλοτε με υποκρισία και διγλωσσία. Γερμανοί και Ιταλοί διαβλέποντας τα διπλωματικά και στρατηγικά οφέλη από την επικράτηση στην Ιβηρική ένος φασιστικού καθεστώτος συνέδραμαν τους Εθνικιστές με έμψυχο και άψυχο υλικό. Οι Βρετανοί, οι οποίοι ήθελαν να φαντασιώνονται ότι, το αποτέλεσμα των εκλογών του Φεβρουαρίου ήταν μία νέα εκδοχή «κερενσκισμού» στη νοτιοδυτική Ευρώπη, διατράνωσαν την «ουδετερότητα» τους παγώνοντας τις καταθέσεις της νόμιμης Ισπανικής κυβέρνησης, επιβάλλοντας εμπάργκο πώλησης πολεμικού υλικού προς αυτήν και πιέζοντας τον Μπλουμ και το Λαϊκό Μέτωπο της Γαλλίας να απόσχει από κάθε ενέργεια βοηθείας προς τους Δημοκρατικούς.

Οι Σοβιετικοί από την πλευρά τους, μη θέλοντας να προκαλέσουν τη γηραιά Αλβιώνα, έσπευσαν να βοηθήσουν τους υπερασπιστές της δημοκρατίας αποστέλλοντας εμπειρογνώμονες και εξοπλισμό, τόσο όσο θα διασφαλιζόταν η αποτροπή κατάληψης της εξουσίας από τις δυνάμεις του Φράνκο.

Ελλάδα και Ισπανικός Εμφύλιος

Τα συναισθήματα, που προκάλεσε στην Ελλάδα η αδελφοκτόνος σύρραξη δεν είναι εύκολο να διακριβωθούν, αφού η εσωτερική πολιτική κατάσταση δεν άφηνε περιθώρια έκφρασης. Ο αστικός κόσμος και ο τύπος του, ανήσυχοι από το ενδεχόμενο μιας «ερυθράς μηχανορραφίας της 3ης Διεθνούς», τάχθηκαν ανεπιφύλακτα με το μέρος της Εθνικιστικής Ισπανίας. Ιδιαίτερα μάλιστα μετά την 4η Αυγούστου, οπότε και οι ειδήσεις τελούσαν υπό τη χειραγώγηση του «Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού», η γραμμή ήταν σταθερά αντιδραστική. Εώς και ο μεγάλος Ν. Καζαντζάκης, ανταποκριτής της συντηρητικής «Καθημερινής» στην Ισπανία, σε άρθρο του της 20ης Ιουλίου 1936 εξεδήλωσε το θαυμασμό του για τον Φράνκο και την αναγκαιότητα των ενεργειών του. Από την πλευρά της η επίσημη Ελληνική πολιτεία, δέσμια των ιδεολογικών της προσανατολισμών και της φρασεολογίας της, χρησιμοποιούσε τις εξελίξεις της Ισπανίας για να δικαιολογήσει το δικό της καταπιεστικό χαρακτήρα.

Παρόλα αυτά το επίσημο κράτος αναγκάστηκε εκ των συνθηκών να προβεί σε ένα παράδοξο. Κατά τη δεκαετία του ΄30 η Ελλάδα βρέθηκε προ αδιεξόδων, τόσο οικονομικών, όσο και πολιτικών. Η δυσχερής θέση της οικονομίας ανάγκασε την κυβέρνηση να προβεί σε αναστολή πληρωμών του εξωτερικού χρέους το Μάιο του 1932, ενώ παράλληλα η διεθνής κατάσταση υπαγόρευε την επιτακτική και άμεση ανάγκη για εξοπλισμούς. Η έκρηξη του Ισπανικού εμφυλίου, η σύσταση της «Επιτροπής μη Επεμβάσεως» σε αυτόν (Αύγουστος 1936) και η ανάγκη της νόμιμης Ισπανικής κυβέρνησης να αναζητήσει παράπλευρους ανεπίσημους διαύλους για την προμήθεια πολεμικού υλικού κατέστη μια χρυσή ευκαιρία για το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, όπως αυξήσει τα συναλλαγματικά αποθέματα του Ελληνικού κράτους. Ο Μεταξάς, παραβλέποντας τους ιδεολογικούς δεσμούς του με τον Φράνκο, σε συνεργασία με τον ευφυέστατο Μποδοσάκη, γενικό διευθυντή της «Ελληνικής Εταιρείας Πυριτιδοποιείου Καλυκοποιείου», οργάνωσαν το εμπόριο όπλων και φυσιγγίων προς τους δημοκρατικούς, επιχείρηση που εξελίχθηκε σε άκρως κερδοφόρα.

Ο Ελληνικός λαός και η συμμετοχή του στον Εμφύλιο της Ισπανίας

Η ανταρσία των στρατηγών, η προσπάθεια βίαιης αναστροφής της φιλελευθερης πορείας της Ισπανίας συνεκίνησε απλούς πολίτες σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι αφουγκράστηκαν το σπαραγμό της χειμαζομένης δημοκρατίας, το βρυχηθμό του ολοκληρωτισμού και της αντίδρασης, και έσπευσαν να υπερασπισθούν τη δικιά τους υπόθεσή ενάντια στα σχέδια των συναλλασσομένων (...). Πραγματικός ήρωας είναι ο ανώνυμος και χιλιάδες τέτοιοι διαφόρων εθνικοτήτων και πολιτικο-ιδεολογικών αποχρώσεων διείδαν στον αγώνα της Β Ισπανικής Δημοκρατίας την επερχόμενη λαίλαπα και συνέτρεξαν από την πρώτη στιγμή στο πλευρό της.

Το Δεκέμβριο του 1936, η Κομιντέρν αποφάσισε τη σύσταση τμημάτων εθελοντών, κομουνιστών και μη, οι οποίοι θα πολεμούσαν ενάντια στις δυνάμεις του Φράνκο και τα οποία έμειναν γνωστά ως «Διεθνείς Ταξιαρχίες». Στα τρία χρόνια, που διήρκεσε ο πόλεμος, 50.000 άνθρωποι από 55 χώρες, όλων των κοινωνικών στρωμάτων, αγωνίστηκαν για την ελευθερία. 10.000 από αυτούς δεν επέστρεψαν ποτέ. Στην Ελλάδα, καθώς λίγες μόνο ημέρες μετά το πραξικόπημα της Ισπανίας επεβλήθη το δικτατορικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου (...), οι συνθήκες δεν ευνοούσαν τη συμμετοχή Ελλήνων εθελοντών, αφού η κυβέρνηση έκλεισε όλες τις εξόδους της χώρας. Παρ’ όλα αυτά ένας ανεξακρίβωτος αριθμός αγωνιστών, γύρω στους 300, έφθασαν στην Ιβηρική και πολέμησαν στο πλευρό των «Διεθνών Ταξιαρχιών».

Οι πιο πολλοί από αυτούς ήσαν Έλληνες και Κύπριοι του εξωτερικού, αν και ανάμεσα τους βρέθηκαν και αρκετοί γηγενείς. Τους τελευταίους βοήθησε η Ναυτεργατική Ένωση Ελλάδος, η οποία μεταφέρθηκε στη Μασσαλία, μετά την επικράτηση του Μεταξά. Ο κύριος όγκος των Ελλήνων εθελοντών προέρχονταν από την εργατική τάξη, αν και συμμετείχαν και διανοούμενοι και επιστήμονες. Χαρακτηριστική η περίπτωση του Δημήτρη Γιωτόπουλου ή Βίττε, αρχειομαρξιστή και υπαρχηγού του Τρότσκυ, ο οποίος πολέμησε στο πλευρό του τροτσκυστικού POUM και τελικά συνελήφθη το 1937, όταν οι σταλινικοί αποφάσισαν να εκκαθαρίσουν τις αντίζυγες φράξιες των δημοκρατικών, ώστε να εμφανισθούν ως αποκλειστικοί μαχητές κατά του ολοκληρωτισμού.

Στο έργο του για τον Ισπανικό Εμφύλιο το 1940 ο Χέμινγουεϊ αναρωτήθηκε «Για ποιον κτυπά η καμπάνα;». Κι όμως αυτή είχε σημάνει αρκετά νωρίτερα, όταν οι ηγέτες του καπιταλιστικού κόσμου εθελοτυφλώντας μπρος στις ραγδαίες κοινωνικο-πολιτικές εξελίξεις, που ακολούθησαν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ανασκουμπώθηκαν στα κεκτημένα απολιθωμένοι μπρος στο δέος του Σοβιετικού πειράματος και υποβοήθησαν έμπρακτα τον σκοταδισμό και τον ολοκληρωτισμό. Αγνόησαν τη ρήση του Ταλλεϋράνδου: «Όλα μπορεί να τα κάνει κανείς με τις λόγχες, εκτός από το να καθήσει πάνω τους». Και πράγματι πριν περάσει πολύς καιρός έδρεψαν τους καρπούς της μονολιθικότητας τους και της υποκρισίας τους.

Read more...

Ο ΑΡΙΘΜΟΣ 7

Στη μακρινή αρχαιότητα αποδιδόταν μεγάλη σημασία στους αριθμούς. Δεν υπήρχε λαός που να μην είχε κάποιο είδος φιλοσοφίας ή παράδοσης, και να μην έδινε μεγάλη σπουδαιότητα στους αριθμούς, όσον αφορά την εφαρμογή τους στα θρησκευτικά έθιμα, στην καθιέρωση των εορτών, των συμβόλων, των δογμάτων, ακόμα και στη γεωμετρική κατανομή των αυτοκρατοριών. Το μυστηριώδες αριθμητικό σύστημα του Πυθαγόρα φαίνεται ότι δεν ήταν κάτι εντελώς καινούργιο όταν εμφανίστηκε το 600 π.Χ. Το αποκρυφιστικό νόημα των διαφόρων αριθμητικών ψηφίων και των συνδυασμών τους αποτελούσε μέρος των διαλογισμών των σοφών κάθε λαού, και δεν είναι μακριά η ημέρα κατά την οποία η σημερινή σκεπτικιστική και άπιστη Δύση, υποχρεωμένη από την αιώνια κυκλική επιστροφή των γεγονότων, θα πρέπει να παραδεχτεί ότι σ’ αυτή την κανονική περιοδικότητα των εκ νέου επανερχόμενων συμβάντων, υπάρχει κάτι περισσότερο από μια τυφλή τύχη ή σύμπτωση. Ήδη οι Δυτικοί «σοφοί» μας άρχισαν να το παρατηρούν. Τώρα τελευταία, άνοιξαν τ’ αυτιά τους και άρχισαν να ασχολούνται με κύκλους, αριθμούς και όλα αυτά που μέχρι πριν λίγα χρόνια είχαν ρίζες στη λήθη, στα παλιά δωμάτια της μνήμης, με σκοπό να μην τα ξεκλειδώσουν ποτέ, παρά μόνο για να κοροϊδέψουν τις αλλόκοτες και παράδοξες προκαταλήψεις των «αντιεπιστημονικών» προγόνων τους.
Σαν μια τέτοια καινοτομία, η παλιά γερμανική εφημερίδα ‘DIE GEGENWART’ έχει ένα σοβαρό και σωστό άρθρο για «τη σημασία του αριθμού 7», το οποίο παρουσιάζει στους αναγνώστες της ως «Πολιτιστικό – ιστορικό Δοκίμιο». Αφού αναφέρουμε μερικά αποσπάσματα από το άρθρο αυτό, ίσως προσθέσουμε κάτι σ’ αυτό. Ο συγγραφέας του λέει:
«Ο αριθμός 7 θεωρούταν ιερός όχι μόνο απ’ όλα τα αναπτυγμένα έθνη της αρχαιότητας και της Ανατολής, αλλά έχαιρε μεγάλο σεβασμό και στα νεότερα έθνη της Δύσης. Η αστρονομική προέλευση αυτού του αριθμού προσδιορίζεται πέρα από κάθε αμφιβολία. Ο άνθρωπος, αισθανόμενος τον εαυτό του νοητικά αδύναμο, εξαρτήθηκε από τις ουράνιες δυνάμεις και παντού και πάντοτε υπέτασσε τη γη στον ουρανό. Έτσι, τα μεγαλύτερα και φωτεινότερα ουράνια σώματα έγιναν γι’ αυτόν οι σπουδαιότερες και οι ανώτερες δυνάμεις. Τέτοια σώματα ήταν οι πλανήτες, τους οποίους ολόκληρη η αρχαιότητα αριθμούσε σε επτά. Με την πάροδο του χρόνου μεταμορφώθηκαν σε επτά θεότητες. Οι Αιγύπτιοι είχαν επτά πρώτους και ανώτερους θεούς, οι Φοίνικες επτά Κάβειρους, οι Πέρσες τα επτά ιερά άλογα του Μίθρα, οι Πάρσοι επτά αγγέλους σε αντίθεση με επτά δαίμονες, και επτά ουράνιες κατοικίες σε αντιστοιχία με επτά κατώτερες περιοχές. Για να παρουσιάσουν καθαρότερα αυτή την ιδέα σε συγκεκριμένη μορφή, οι επτά θεοί συχνά απεικονιζόταν σαν μια επτακέφαλη θεότητα. Ολόκληρος ο ουρανός υποτασσόταν στους επτά πλανήτες, και έτσι σ’ όλα σχεδόν τα θρησκευτικά συστήματα βρίσκουμε επτά ουρανούς»

Ας δούμε τώρα μερικές εφαρμογές του αριθμού 7:

Η δοξασία στις Sapta Loka (επτά περιοχές) της βραχμανικής θρησκείας έχει παραμείνει πιστή στην αρχαϊκή φιλοσοφία, και ποιος ξέρει αν η ίδια ιδέα δεν προέρχεται από την Αρυαβάρτα, αυτή την κοιτίδα όλων των φιλοσοφιών και μητέρα όλων των μεταγενέστερων θρησκειών. Το αιγυπτιακό δόγμα της «μετεμψύχωσης», ή μετανάστευσης της ψυχής δίδασκε ότι υπήρχαν επτά καταστάσεις εξαγνισμού και προοδευτικής τελειοποίησης. Οι Βουδιστές όμως, δεν πήραν από την Αίγυπτο αλλά από τους Αρίους σοφούς της Ινδίας, την ιδέα για τα επτά στάδια προοδευτικής ανάπτυξης της ασώματης ψυχής, που παριστάνονται αλληγορικά στους ναούς τους με τα επτά πατώματα και τα ομπρελοειδή σκέπαστρα, τα οποία σταδιακά μειώνονται όσο πλησιάζουν την κορυφή της παγόδας. Στη μυστηριώδη λατρεία του Μίθρα υπήρχαν επτά πύλες, επτά βωμοί, επτά μυστήρια. Οι ιερείς πολλών ανατολικών εθνών υποδιαιρούνταν σε επτά βαθμούς, επτά σκαλιά οδηγούσαν στους βωμούς, ενώ στους ναούς έκαιγαν κεριά σε επτάφωτα κηροπήγια. Μερικές από τις τεκτονικές Στοές έχουν μέχρι σήμερα επτά και δεκατέσσερα σκαλιά.

Οι επτά πλανητικές σφαίρες χρησίμευαν επίσης σαν πρότυπο για διαιρέσεις κρατών και οργανισμών. Η Κίνα π.χ. ήταν χωρισμένη σε επτά επαρχίες και αρχαία Περσία σε επτά σατραπείες. Σύμφωνα με τον αραβικό θρύλο, επτά άγγελοι δροσίζουν τον ήλιο με πάγο και χιόνι για να μην κάνει στάχτη τη γη, ενώ επτά χιλιάδες άγγελοι φυσούν και βάζουν σε κίνηση τον ήλιο κάθε πρωί. Τα δύο παλαιότερα ποτάμια – ο Γάγγης και ο Νείλος – έχουν το καθένα από επτά εκβολές. Η Ανατολή είχε στην αρχαιότητα επτά μεγάλα ποτάμια: το Νείλο, τον Τίγρη, τον Ευφράτη, τον Όξο (Amu Darya), τον Ιαξάρτη (Syr Darya), τον Άραξο και τον Ινδό. Είχε επίσης επτά περίφημους θησαυρούς, επτά πόλεις γεμάτες χρυσό, επτά θαύματα του κόσμου κλπ. Ο αριθμός 7 παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην αρχιτεκτονική των ναών και των ανακτόρων. Η περίφημη παγόδα του Churingham περιβάλλεται από επτά τετράγωνα τείχη, ζωγραφισμένη με επτά διαφορετικά χρώματα ενώ στη μέση κάθε τείχους υπάρχει μια επταόροφη πυραμίδα. Το ίδιο υπήρχε και στην προκατακλυσμιαία εποχή στο ναό του Μπορσίπα – τώρα Birs Nimrud – που είχε επτά βάθρα που συμβόλιζαν τους επτά ομόκεντρους κύκλους των επτά σφαιρών, και το καθένα ήταν κτισμένο από τούβλα και μέταλλα τέτοια που να ανταποκρίνονται στα χρώματα του κυβερνώντος πλανήτη της σφαίρας που συμβόλιζε.

Μας λένε πως όλα αυτά είναι απομεινάρια του «παγανισμού», ίχνη προκαταλήψεων των παλιών λαών τα οποία, όπως οι κουκουβάγιες και οι νυχτερίδες σε σκοτεινή υπόγεια σπηλιά, πέταξαν μακριά για να μην ξαναγυρίσουν ποτέ πια μπροστά στο λαμπρό φως του χριστιανισμού. Αλλά αυτή είναι μια δήλωση που πολύ εύκολα ανασκευάζεται.
Ο συγγραφέας τού παραπάνω άρθρου της γερμανικής εφημερίδας, έχει συλλέξει εκατοντάδες περιπτώσεις για να δείξει ότι όχι μόνο οι παλαιοί χριστιανοί, αλλά ακόμα και οι σημερινοί έχουν διατηρήσει τον αριθμό 7 τόσο ιερό όσο και πριν, και μπορούν να βρεθούν χιλιάδες περιπτώσεις που να το αποδεικνύουν. Ας αρχίσουμε με τον αστρονομικό και το θρησκευτικό υπολογισμό των Ρωμαίων παγανιστών, που διαιρούσαν την εβδομάδα σε επτά ημέρες και θεωρούσαν την έβδομη ημέρα ως την πιο ιερή, αφιερωμένη στον Ήλιο ή τον Δία. Αν μας πουν όλα τα χριστιανικά έθνη ότι δεν έχουν πάρει από τους Ρωμαίους παγανιστές την Κυριακή τους, την ημέρα του Κυρίου, αλλά από τους Εβραίους θεϊστές, τότε γιατί δεν τηρείται το Σάββατο ως ημέρα του Κυρίου αντί της Κυριακής, ή της ημέρας του Ήλιου;

Στο Ινδικό έπος «Ραμαγιάνα» αναφέρονται επτά αυλές στις κατοικίες των Ινδών βασιλέων, ενώ επτά πύλες γενικά οδηγούσαν στους περίφημους ναούς και στις πόλεις της αρχαίας Ινδίας. Από πού όμως οι Frieslanders ή Έπαρχοι της χριστιανικής εποχής είχαν προσκολληθεί στον αριθμό επτά όταν διαιρούσαν τις επαρχίες και επέμεναν να πληρώνουν επτά φένιχ ως φόρο; Η Αγία Ρωμαϊκή και Χριστιανική αυτοκρατορία είχε επτά Εκλέκτορες. Οι δε Ούγγροι, μετανάστευσαν κάτω από την αρχηγία επτά Δουκών και ίδρυσαν επτά πόλεις που τώρα ονομάζονται Τρανσυλβανία.
Αν η παγανιστική Ρώμη χτίστηκε πάνω σε επτά λόφους, η Κωνσταντινούπολη είχε επτά ονόματα:Βυζάντιο, Αντωνία, Νέα Ρώμη, Πόλη του Κωνσταντίνου, Αυτή που χωρίζει τα Μέρη του Κόσμου, Πόλη με τους Επτά Λόφους και Πόλη με τους επτά Πύργους. Από τους Μωαμεθανούς πολιορκήθηκε επτά φορές, και αλώθηκε μετά από επτά εβδομάδες από τον έβδομο Σουλτάνο των Οσμανιδών.

Για τους Ανατολικούς λαούς, οι επτά πλανητικές σφαίρες αντιπροσωπεύονται από τους επτά κρίκους που φορούν οι γυναίκες στα επτά μέρη του σώματος – κεφάλι, λαιμό, χέρια, πόδια, αυτιά, μύτη και γύρω από τη μέση. Αυτοί οι επτά κρίκοι ή κύκλοι προσφέρονται μέχρι σήμερα από τους γαμπρούς της Ανατολής στις νύφες τους. Στα περσικά τραγούδια, η ομορφιά της γυναίκας αποτελείται από επτά θέλγητρα.
Οι επτά πλανήτες διατηρούν πάντα την ίδια απόσταση μεταξύ τους και περιστρέφονται στην ίδια τροχιά. Έτσι, μ’ αυτή την κίνηση μάς προβάλλεται η ιδέα της αρμονίας του Σύμπαντος. Μ’ αυτή την έννοια, ο αριθμός 7 έγινε ιδιαίτερα ιερός και ακόμα διατηρεί τη σπουδαιότητά του για τους αστρολόγους. Οι Πυθαγόρειοι θεωρούσαν τον αριθμό αυτό ως εικόνα και πρότυπο της θείας τάξης και της αρμονίας στη Φύση. Ήταν ο αριθμός που περιλάμβανε δύο φορές τον ιερό αριθμό τρία ή την τριάδα, στην οποία προστίθεται το ένα ή η θεία μονάδα. Όπως η αρμονία της Φύσης ηχεί στο πληκτρολόγιο του διαστήματος ανάμεσα στους επτά πλανήτες, έτσι και η αρμονία του ήχου που ακούγεται, λαμβάνει χώρα σε χαμηλότερο επίπεδο με τη μουσική κλίμακα των επτά τόνων. Από εκεί προέρχονται οι επτά αυλοί στη σύριγγα του θεού Πάνα (ή της Φύσης) των οποίων, το σταδιακά σημειούμενο μέγεθος απεικονίζει την απόσταση μεταξύ των πλανητών. Το ίδιο συμβαίνει και με την επτάχορδη λύρα του Απόλλωνα.

Αποτελούμενος από την ένωση του αριθμού τρία (σύμβολο της θείας τριάδας σε όλους τους λαούς, χριστιανικούς και παγανιστικούς) και του τέσσερα (σύμβολο των κοσμικών δυνάμεων ή στοιχείων), ο αριθμός 7 δείχνει συμβολικά την ένωση της θεότητας με το σύμπαν. Αυτή η Πυθαγόρεια ιδέα εφαρμόστηκε από τους χριστιανούς – κυρίως στο Μεσαίωνα – οι οποίοι χρησιμοποίησαν ευρέως τον αριθμό αυτό στο συμβολισμό της ιερής αρχιτεκτονικής τους. Έτσι, για παράδειγμα, ο περίφημος καθεδρικός ναός της Κολωνίας και η Εκκλησία των Δομινικανών στο Ρέγκενσμπουργκ αναπτύσσουν αυτό τον αριθμό και στις μικρότερες ακόμη αρχιτεκτονικές τους λεπτομέρειες. Ο μυστικιστικός αριθμός 7 δεν είχε μικρότερη σημασία στον κόσμο της διανόησης και της φιλοσοφίας. Η Ελλάδα είχε επτά σοφούς, και η εκπαίδευση των αγοριών στην αρχαία Σπάρτη άρχιζε στα επτά τους χρόνια,όπως και στην αρχαία Περσία. Είχε επτά ελεύθερες τέχνες – γραμματική, ρητορική, διαλεκτική, αριθμητική, γεωμετρία, μουσική, αστρονομία, όπως και ο χριστιανικός Μεσαίωνας.

Στο Μεσαίωνα ένας όρκος έπρεπε να δοθεί μπροστά σε επτά μάρτυρες και αυτός προς τον οποίο δινόταν, ραντιζόταν επτά φορές με αίμα. Οι λιτανείες γύρω από τους ναούς γινόταν επτά φορές και οι πιστοί έπρεπε να γονατίσουν επτά φορές πριν προφέρουν ευχή. Οι Μωαμεθανοί προσκυνητές γυρίζουν γύρω από την ιερή πέτρα Καάμπα, επτά φορές. Τα ιερά σκεύη κατασκευάζονται από χρυσό και ασήμι που έχουν εξαγνιστεί επτά φορές.
Η τοποθεσία των παλαιών γερμανικών «δικαστηρίων» οριζόταν από επτά δένδρα, κάτω από τα οποία κάθονταν επτά δικαστές που απαιτούσαν επτά μάρτυρες. Απειλούσαν τον ένοχο με επταπλή τιμωρία, ενώ απαιτούσαν επταπλό εξαγνισμό για την επταπλή ανταμοιβή που υπόσχονταν στον ενάρετο. Όλοι γνωρίζουν τη μεγάλη σπουδαιότητα που δίνουν στη Δύση στον έβδομο γιο ενός έβδομου γιου. Στη Γερμανία, ο βασιλιάς και αυτοκράτορας δεν μπορεί να αρνηθεί να βαφτίσει έναν έβδομο γιο, ακόμα κι αν είναι γιος ζητιάνου. Στην Ανατολή, όταν συμφιλιώνονται ύστερα από φιλονικία ή όταν υπογράφουν συνθήκη ειρήνης, οι αρχηγοί ανταλλάσσουν επτά ή σαράντα εννιά (επτά φορές επτά) δώρα.

Αν προσπαθήσουμε να αναφέρουμε όλα τα πράγματα που περιλαμβάνονται σ’ αυτό το μυστηριώδη αριθμό, θα χρειαστούμε μια ολόκληρη βιβλιοθήκη. Ας τελειώσουμε λοιπόν αναφέροντας λίγα μόνο ακόμη: Οι θρυλικοί πόλεμοι διαρκούσαν επτά χρόνια, επτά μήνες και επτά ημέρες. Οι μαχόμενοι ήρωες ήταν επτά, ή εβδομήντα ή επτακόσιοι, ή επτά χιλιάδες. Οι πριγκίπισσες στα παραμύθια έμεναν επτά χρόνια μαγεμένες και οι μπότες του περίφημου γάτου δρασκέλιζαν επτά λεύγες. Στις χριστιανικές θρησκείες – Ρωμαιοκαθολικών και Ορθόδοξων – το παιδί δεν είναι υπεύθυνο για κανένα έγκλημα μέχρι τα επτά του χρόνια, και αυτή είναι η κατάλληλη ηλικία για να πάει να εξομολογηθεί, κλπ.

Αν οι Ινδουιστές σκεφτούν τον Μανού τους και θυμηθούν το περιεχόμενο των παλιών στίχων των Σάστρας, θα βρουν δίχως αμφιβολία, την προέλευση όλου αυτού του συμβολισμού. Πουθενά αλλού ο αριθμός 7 δεν είχε τόσο κυρίαρχη θέση όσο στους παλιούς Αρίους της Ινδίας. Δεν έχουμε παρά να σκεφτούμε τους επτά σοφούς Ρίσις, τους επτά κόσμους, τις επτά ιερές πόλεις, τα επτά ιερά νησιά, τις επτά ιερές θάλασσες, τα επτά ιερά βουνά, τις επτά ερήμους, τα επτά ιερά δένδρα κλπ, για να δούμε τη δυνατότητα της υπόθεσης. Τόσο οι Άριοι όσο και οι Βραχμάνοι της Ινδίας δεν δανείστηκαν ποτέ τίποτε και ήταν υπερβολικά περήφανοι και αποκλειστικοί γι’ αυτό.

Αυτό λοιπόν είναι το μυστήριο και η ιερότητα του αριθμού 7.

Έλενα Μπλαβάτσκυ
(Περιοδικό “The Theosophist”, Ιούνιος 1880)

Read more...

279 π.Χ. : Η ΜΑΧΗ ΜΕΤΑΞΥ ΓΑΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΤΩΛΩΝ ΣΤΑ ΚΟΚΚΑΛΙΑ

Το 279 π.Χ. πολυάνθρωπη στρατιά Γαλατών (200 χιλιάδες) με αρχηγό τον Βρέννο Β' πραγματοποίησε εισβολή στη Μακεδονία και προχώρησε στη Θεσσαλία, λεηλατώντας και καταστρέφοντας τα πάντα. Μπροστά στον κίνδυνο συμμαχούν, τότε, οι ελεύθερες πόλεις της κεντρικής Ελλάδος (Αιτωλία, Βοιωτία, Λοκρίδα, Φωκίδα, Μέγαρα και Αθήνα) και αναθέτουν την αρχηγία του ελληνικού στρατού (30 χιλιάδες περίπου) στον Αθηναίο στρατηγό Κάλλιππο τον Μοιροκλέους. Οι Γαλάτες, έχοντας ως πρώτο στόχο το Μαντείο των Δελφών όπου υπήρχαν θησαυροί, κατέβηκαν από τη Θεσσαλία στη Φθιώτιδα και, αφού πέρασαν το Σπερχειό, λεηλάτησαν την Ηράκλεια και επιτέθηκαν στους 'Ελληνες που είχαν πάρει θέσεις στο στενό των Θερμοπυλών. Στη σύγκρουση οι Έλληνες, αν και ήταν πολύ λιγότεροι, αντιστάθηκαν
με γενναιότητα και ανάγκασαν τους Γαλάτες να υποχωρήσουν.

Ο Βρέννος, τότε, για να εξασθενήσει την παράταξη των Ελλήνων, έστειλε, για αντιπερισπασμό, 40 χιλιάδες Γαλάτες εναντίον της Αιτωλίας με την ελπίδα ότι, έτσι, θα αναγκαζόνταν οι Αιτωλοί να φύγουν από τις Θερμοπύλες για να υπερασπίσουν τη χώρα τους. Το τμήμα αυτό των Γαλατών, με αρχηγούς τον Ορεστόριο και τον Κόμβουτιν, πέρασε το Σπερχειό προς τα πίσω, και μέσω της Θεσσαλίας εισέβαλε στην Ευρυτανία που αποτελούσε μέρος της Αιτωλίας. Οι βάρβαροι βρήκαν τη χώρα των Αιτωλών ανυπεράσπιστη και διέπραξαν φοβερά ανοσιουργήματα. Έσφαξαν γέροντες και νήπια, απ' τα οποία έπιναν το αίμα και έτρωγαν τις σάρκες, τις δε γυναίκες μεταχειρίστηκαν με φοβερούς εξευτελισμούς, βιάζοντάς τες μέχρι θανάτου. Την καταστροφική μανία των Γαλατών δέχθηκε προπαντός το Κάλλιο, που φέρεται ως πρωτεύουσα της Αιτωλίας και εντοπίζεται στο χώρο του σημερινού Κλαυσείου. Όταν οι Γαλάτες ολοκλήρωσαν την καταστροφή και έκαψαν το Κάλλιο, επέστρεφαν από τον ίδιο δρόμο για να συναντήσουν το κύριο σώμα του βαρβαρικού στρατού στις Θερμοπύλες.

Αλλα ο ίδιος δρόμος τους έφερε πάλι στον φυσικό αυχένα (τα Κοκκάλια), από τον οποίο είχαν εισβάλει στην Αιτωλία. Εκεί όμως βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις οκτώ πλέον χιλιάδες Αιτωλούς που κατέφθασαν από τις Θερμοπύλες με τους στρατηγούς των Πολύαρχον, Πολύφρονα και Λαοκράτη. Αλλά και οι Καλλιείς όπως και οι άλλοι Ευρυτάνες κατεδίωκαν τους επιδρομείς, ζητώντας εκδίκηση για όσα έπραξαν σε βάρος τους. Ο Παυσανίας λέγει, ότι στην καταδιωκτική εκστρατεία πήραν μέρος εθελοντικά και γυναίκες, γιατί μισούσαν τους Γαλάτες περισσότερο από τους άνδρες. Η σύγκρουση υπήρξε σφοδρότατη και συνεχίστηκε για μέρες.
Όπως φαίνεται, οι Γαλάτες είχαν κυκλωθεί και οι περισσότεροι εξοντώθηκαν από τους Αιτωλούς. Λείψανα από την φονικότατη εκείνη μάχη υπάρχουν και σήμερα. Απειράριθμα θρυμματισμένα κόκαλα βρίσκονται σκορπισμένα στο έδαφος, απ' τα οποία η τοποθεσία ονομάζεται "ΚΟΚΚΑΛΙΑ". Παλαιότερα, που στην περιοχή καλλιεργούσαν σίκαλη από το γειτονικό χωριό Κρίκελλο, το υνί έφερνε στην επιφάνεια και τεμάχια από διάφορα εξαρτήματα και όπλα.

[γαλατικός πέλεκυς που βρέθηκε στο σημείο της μάχης]

Όσοι από τους Γαλάτες κατόρθωσαν να σωθούν, έτρεξαν να περάσουν το Σπερχειό, για να ενωθούν με το κύριο σώμα του βαρβαρικού στρατού στις Θερμοπύλες. Εκεί όμως τους περίμεναν οι Θεσσαλοί και οι Μαλιείς που τόσους πολλούς εσκότωσαν από αυτούς, ώστε δεν σώθηκε κανένας να φθάσει στην πατρίδα του (Παυσανίας). Αλλά και οι άλλοι Γαλάτες, ο κύριος όγκος, αν και διέσπασαν την άμυνα των Ελλήνων στις Θερμοπύλες με κυκλωτικό ελιγμό μέσω της Οίτης, και βάδισαν εναντίον των Δελφών, δεν είχαν καλύτερη τύχη, γιατί νικήθηκαν. Ο ίδιος ο Βρέννος, αφού τραυματίστηκε, αυτοκτόνησε, πίνοντας άφθονο δυνατό κρασί (άκρατον οίνον).

Οι υπόλοιποι Γαλάτες επιστρέφοντας μέσω Θεσσαλίας προς τη Μακεδονία και Θράκη, αποδεκατίστηκαν υπό λοιμού, ψύχους και μαχαίρας. (Παπαρρηγόπουλος)Ανάλογη με τον κίνδυνο, που διέτρεξε η Ελλάδα από την επιδρομή εκείνη των Γαλατών, υπήρξε η αναγνώριση και η τιμή προς τους Αιτωλούς από τους άλλους Έλληνες, γιατί αυτοί, οι Αιτωλοί, κυριολεκτικά συντρίψανε τους Γαλάτες στα ΚΟΚΚΑΛΙΑ και διέσωσαν την ελευθερία της Ελλάδος, όπως άλλοτε οι Αθηναίοι στον Μαραθώνα.Οι Αιτωλοί, τέλος, φιλοτέχνησαν ηρωϊκή μορφή οπλισμένης γυναίκας, που καθόταν επάνω σε γαλατικές ασπίδες και συμβόλιζε την Αιτωλία.
Το μνημείο αυτό της νίκης στα ΚΟΚΚΑΛΙΑ, ανέθεσαν οι Αιτωλοί στο ιερό των Δελφών.

[φωτ.: από τα εγκαίνια του μνημείου στα Κοκκάλια Κρικέλλου το 1989]

Την 8η Ιουλίου 1989 σε μια σεμνή άλλα και επιβλητική γιορτή που οργάνωσε ο Σύλλογος των εν Αθήναις και απανταχού Κρικελλιωτών Ευρυτανίας και όλων των χωριών του τ. Δήμου Ευρυτάνων (νυν Δομνίστας) και με την παρουσία της Εκκλησίας, των αρχόντων της Πολιτείας, της Αστυνομίας, πολλών ευρυτανικών Συλλόγων και Σωματείων, καθώς και πλήθος λαού απ’ όλα τα μέρη, έγιναν τα αποκαλυπτήρια αυτού του Μνημείου από τον αείμνηστο –πια- πρόεδρο της Κοινότητας Κρικέλλου Κων. Πανάρα. Όλοι εντυπωσιασθήκαν και θαύμασαν το μεγαλόπρεπο Μνημείο και διάβασαν και ξαναδιάβασαν το επί της στήλης επίγραμμα:

279π.Χ. προμαχούντων των Ευρυτάνων-Αιτωλών
συνετρίβησαν οι Γαλάτες κατά κράτος!

[Το μνημείο στα Κοκκάλια Κρικέλλου]

πηγές: freehellenes
krikelofun.gr
eyrytanikostipos

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ

Read more...

ΕΤΣΙ ΣΕΒΟΜΑΣΤΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ: ΟΙ ΔΕΛΦΟΙ ΜΕΤΑΤΡΕΠΟΝΤΑΙ ΣΕ ΒΟΘΡΟ...

Boθρολύματα από τις τουαλέτες του Μουσείου Δελφών πέφτουν μέσα στον αρχαιολογικό χώρο!

Το έγγραφο που έφεραν στην δημοσιότητα οι «Ενεργοί Πολίτες Φωκίδας» αποκαλύπτει ότι μετά από αυτοψία υπαλλήλου της Νομαρχίας Φωκίδας, η προϊσταμένη του τμήματος Δημόσιας Υγιεινής, Σ. Αθανασοπούλου, ενημερώνει τον Δήμο Δελφών και την διεύθυνση του μουσείο ότι τα λύματα χύνονται μέσα στον περιβάλλοντα χώρο του αρχαιολογικού χώρου!
Μάλιστα τους προτείνει την άμεση διακοπή παροχέτευσης λυμάτων και την σύνδεση του αγωγού με το κεντρικό αποχετευτικό δίκτυο του δήμου.

ΠΗΓΗ: thiva-press

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ: Πραγματικά δεν υπάρχουν λόγια...Οι λέξεις αίσχος και ντροπή δεν είναι αρκετές να περιγράψουν την κατάσταση...

Read more...